ప్రవృత్తస్సర్వగృహ్యేషు భక్ష్యాభక్ష్యసజీవనః। భూమ్యాం పశ్వాదియోనీనాం కులేషు ప్రాప్తసంభవాః
ఇంటి ఇంటి చుట్టూ తిరుగుతూ, తినదగ్గదీ, తినకూడదీ అన్నీ తింటూ, భూమిపై జంతు జాతుల్లో జన్మిస్తారు.
శునో విగృహ్య హస్తేన మ్లేచ్ఛానాం భక్షణప్రియాః। విశేషాత్సూకరాణాం చ తథా చ రణయోధినాం
చేతితో పట్టుకున్న కుక్కను మ్లేచ్ఛులు తినడాన్ని ఇష్టపడతారు; ముఖ్యంగా పందులు, యుద్ధంలో పాల్గొనేవాళ్లు కూడా అలాగే ఉంటారు.
పోషణే భక్షణే ప్రీతాః పూతిగర్హ్యేష్వసాధుషు। పర్వతేకరణాద్వహ్నేః కాష్ఠసంచయసంగ్రహే
పోషణ, తినడం, అపవిత్రమైన, నిందించదగ్గ వాటిలో ఆనందపడతారు; కొండపై అగ్నికి కట్టెలు సేకరించడంలో కూడా ఆసక్తి చూపుతారు.
విజ్ఞేయాస్తే సదా మ్లేచ్ఛాః క్షత్రియాణాం భయాకులాః। లోకానాం నష్టధర్మే చ సదా శౌచవివర్జితే
వాళ్లను ఎప్పుడూ మ్లేచ్ఛులుగానే గుర్తించాలి; క్షత్రియులను భయపడేవారు, ధర్మం పోయిన లోకాల్లో, శుద్ధి లేని చోట ఎప్పుడూ ఉంటారు.
కులీనానాం తదా మ్లేచ్ఛా భవిష్యంతి చ దస్యవః। తేషాం సంసర్గతోన్యే చ సంబంధాదన్నభోజనాత్
ఆ సమయంలో మంచి వంశాల్లో మ్లేచ్ఛులు దొంగలుగా మారిపోతారు; వాళ్లతో కలవడం, బంధుత్వం, కలిసి తినడం వల్ల మరికొందరు కూడా అలాంటి వారవుతారు.
మైథునాత్తస్య యోషాసు తద్భావం తు వ్రజంతి తే। తస్మిన్కాలే జనాస్సర్వే దుఃఖరోగప్రతాపితాః
వాళ్ల ఆడవాళ్లతో సంయోగం వల్ల, వాళ్ల స్వభావమే అందుకుంటారు; అప్పుడు ప్రజలందరూ బాధలు, వ్యాధులతో బాధపడతారు.
దుర్భిక్షాన్న పరామూఢాః సదా రాజప్రపీడితాః। తత్రాసత్యేరతా మర్త్యాః సర్వశౌచవివర్జితాః
దుర్భిక్షం, అన్నం కోసం మాయలో పడి, రాజుల చేత ఎప్పుడూ హింసించబడతారు; అక్కడ మనుషులు అబద్ధంలో మునిగిపోతారు, శుద్ధి పూర్తిగా పోయిపోతుంది.
న శ్రూయంతే జనైరేవ పురాణాగమసంహితాః। మద్యమాంసప్రియాః పాపాస్సర్వభక్షాస్సుదారుణాః
పురాణాలు, ఆగమాలు ప్రజలు వినరు; పాపులు మద్యం, మాంసం ఇష్టపడతారు, అన్నీ తింటారు, చాలా క్రూరంగా ఉంటారు.
దారుణాచారనిరతా నిత్యం ఛలపరాయణాః। న పుష్ణంతి సుతాస్తాతం ప్రసువం చ గురూనపి
ఎప్పుడూ దురాచారంలో, మోసంలో మునిగిపోతారు; పిల్లలను, తండ్రిని, తల్లిని, గురువులను పోషించరు.
న శుశ్రూషంతి వై భృత్యాః స్వామినం గుణశాలినమ్। భర్తారం న స్త్రియః కాశ్చిచ్ఛ్వశురౌ చ స్వమాతరః
దాసులు మంచి గుణాలున్న యజమానిని సేవించరు; కొందరు ఆడవాళ్లు భర్తను, మామను, తమ తల్లిని గౌరవించరు.
నిత్యకష్టా నరాస్తత్ర కలహశ్చ గృహే గృహే। నృపా మ్లేచ్ఛాః సురాపాశ్చ తథా మంత్రిపురోహితాః
అక్కడ మనుషులు ఎప్పుడూ కష్టాలు అనుభవిస్తారు, ప్రతి ఇంట్లో గొడవలు జరుగుతుంటాయి. రాజులు మ్లేచ్ఛులు, మద్యం తాగేవారు, వాళ్ల మంత్రులు, పురోహితులు కూడా అలాగే ఉంటారు.
మనుష్యైశ్చ బలిస్తేషాం మత్స్యైర్మాంసైర్నిరామిషః। పాషండాయాసయోగేభ్యః ప్రధానా గుణవార్తయోః
వాళ్ల బలానికి కారణం ప్రజలు, చేపలు, మాంసం, అలాగే మాంసం తినని వాళ్లు కూడా. ప్రధానులు అవిశ్వాసులు, వారికి ముఖ్యమైనది లక్షణాలు, లాభాలే.
ధనికైః కోకిలైర్మందైర్వ్యాప్తం తైస్తు మహీతలమ్। తతోన్యోన్యం ప్రియా మూఢా వనే వా నగరేషు చ౫౦ 1.76.
భూమి ధనవంతులతో, మూర్ఖమైన కోయిలలతో నిండిపోతుంది. అటు అడవిలోనైనా, పట్టణాల్లోనైనా మూర్ఖ ప్రేమికులు ఎక్కడైనా కనిపిస్తారు.
భక్ష్యాభక్ష్యం సమశ్నంతి మత్స్యమాంసాదికం నరాః। వనే ద్విజాతయశ్చాన్యే భుంజతే చానుపాపకమ్
మనుషులు తినదగ్గదీ, తినకూడదీ అన్న తేడా లేకుండా చేపలు, మాంసం వంటి అన్నివిధాల ఆహారం తింటారు. అడవిలో ఇతర ద్విజాతులు కూడా తినకూడని పదార్థాలు తింటారు.
భక్తిమంతం పశుం చాన్యత్సర్వే యాంత్యపునర్భవమ్। పాతయంతి పితౄన్పాపాః సర్వే తే పూర్వదేవకాః
భక్తితో ఉన్న పశువును వధించే వారు తిరిగి రాని స్థితికి వెళ్తారు. పాపులు తమ పూర్వీకులను పడగొడతారు, ఆ పూర్వీకులు ఒకప్పుడు దేవతలే అయినా సరే.
పిశాచా రాక్షసా యే చ ముర్త్యకా గుహ్యకా ధ్రువమ్। ఏతే చావినయప్రీతా న దేవా న చ మానుషాః
పిశాచులు, రాక్షసులు, మూర్తికులు, గుహ్యకులు—ఇవాళ్లంతా దుర్వినయానికి అలవాటుపడినవారు, వీరు దేవతలు కూడా కాదు, మనుషులు కూడా కాదు.
సంజయ ఉవాచ-। కథం చ మర్త్యభావేషు లక్షంజానంతితాత్త్వికాః। ఏతం మే సంశయం నాథ దూరీకురు తతస్తతః
సంజయుడు చెప్పాడు: మానవ లోకంలో నిజంగా జ్ఞానులు లక్షణాలను ఎలా గుర్తిస్తారు? ప్రభూ, నా ఈ సందేహాన్ని పూర్తిగా తొలగించండి.
వ్యాస ఉవాచ-। కృతపాపానురూపాస్తు ద్విజాతిష్వన్యజాతిషు। అసురా రాక్షసాః ప్రేతాః స్వభావం న త్యజంతి తే
వ్యాసుడు చెప్పాడు: గత పాపాల ప్రకారం అసురులు, రాక్షసులు, ప్రేతులు ద్విజాతులు మరియు ఇతర జాతుల్లో జన్మిస్తారు. వాళ్లు తమ స్వభావాన్ని వదలరు.
జాతా యే చాసురా మర్త్యే సదాతే కలహోత్సుకాః। కుహకాః కచ్చరాః క్రూరాః విజ్ఞేయా రాక్షసాభువి
అసురులు మానవలోకంలో జన్మించినవారు ఎప్పుడూ గొడవకే ఆసక్తిగా ఉంటారు. మోసపూరితులు, తిరుగాడే వారు, క్రూరులు—ఇవాళ్లను భూమిపై రాక్షసులుగా గుర్తించాలి.
జనోద్విగ్నాదికం దానం తథా దేవార్చనం భువి। ఉగ్రభావాద్ధనం లబ్ధ్వా రాజ్యం భుఞ్జంతి శాశ్వతమ్
ప్రజలను కలవరపెట్టే దానం ఇవ్వడం, అలాగే భూమిపై దేవతలను పూజించడం ద్వారా, వీరు కఠినత్వంతో ధనం సంపాదించి, రాజ్యాన్ని ఎక్కువకాలం అనుభవిస్తారు.
జయం శౌర్యాదికం పుణ్యం పునఃపాపక్షయం వ్రజేత్। ఏవముర్వ్యాం తథా నాకే నాగలోకే యమాలయే
వీరత్వం వంటివాటితో విజయం, పుణ్యం పొందుతారు; పాపం నశించడంతో మళ్లీ ముందుకు సాగుతారు. ఇదే భూమిపై, స్వర్గంలో, నాగలోకంలో, యమలోకంలో కూడా జరుగుతుంది.
ఉగ్రేణ తపసా కశ్చిత్సురత్వం లభతే దివి। వాసుదేవం సమారాధ్య ప్రహ్లాదః సురపూజితః
తీవ్రమైన తపస్సుతో కొందరు స్వర్గంలో దేవతల స్థానం పొందుతారు. వాసుదేవుని భక్తిగా పూజించి, ప్రహ్లాదుడు దేవతలచే గౌరవించబడ్డాడు.
హరం తథాన్ధకో దైత్యః స్తుత్వా తత్సభ్యకోఽభవత్। తస్యైవ గణముఖ్యత్వం లేభే భృంగీ మహాబలః
అలాగే, అంధకాసురుడు హరుడిని స్తుతించి, ఆయన సభలో సభ్యుడయ్యాడు. మహాబలుడు భృంగి ఆయన గణాలలో ప్రధాన స్థానాన్ని పొందాడు.
ఏతే చాన్యే చ బహవో బలిరింద్రో భవిష్యతి। గచ్ఛంతి సద్గతిం తాత ఇహాముత్ర చ సర్వదా
ఇలా వీరితో పాటు మరెందరో ఉన్నారు—బలి భవిష్యత్తులో ఇంద్రుడు అవుతాడు. వీరు ఎప్పుడూ ఇక్కడా, పరలోకంలోనూ శ్రేష్ఠమైన స్థితిని పొందుతారు.
కేచిద్దైత్యకులే జాతాః పృథివ్యాం సురసత్తమాః। భావయంతి పితౄన్సర్వాన్శతశోథ సహస్రశః
కొంతమంది దైత్యకుటుంబంలో జన్మించినా, భూమిపై ఉత్తమ దేవతలుగా ఉంటారు. వారు తమ పితృదేవతలను వందల, వేల సంఖ్యలో గౌరవిస్తారు.
ఏకేనాపి సుపుత్రేణ కులత్రాణం చ ధీమతా। ఏకోపి వైష్ణవః పుత్రః కులకోటిం సముద్ధరేత్
ఒక మంచి, జ్ఞానవంతుడైన కుమారుడు కుటుంబాన్ని రక్షించగలడు. ఒక్క వైష్ణవ కుమారుడు లక్షల కుటుంబ సభ్యులను కూడా పైకి తీయగలడు.
జితేంద్రియోపి ధర్మాత్మా ద్విజదేవార్చనే రతః। క్షయే ధర్మే కలౌ శేషే పురే జనపదేషు చ
ఇంద్రియాలను జయించినవాడు, ధర్మబద్ధుడు, ద్విజులు మరియు దేవతల పూజలో నిమగ్నుడై, కలియుగంలో ధర్మం క్షీణించినప్పుడు, పట్టణంలోనైనా, గ్రామంలోనైనా ఉంటాడు.
ఏకో రక్షతి ధర్మాత్మా పురే గ్రామం జనం కులమ్। విజ్ఞాతృమేదురం చాసీద్బ్రాహ్మణానాం పురం మహత్
ఒక ధర్మాత్ముడు పట్టణాన్ని, గ్రామాన్ని, ప్రజలను, కుటుంబాన్ని రక్షిస్తాడు. బ్రాహ్మణులకు 'విజ్ఞాతృమెదుర' అనే గొప్ప నగరం ఒకప్పుడు ఉండేది.
తత్ర సర్వే ద్విజాః శశ్వత్సంధ్యోపాసనతత్పరాః। వేదపాఠరతా ధీరా దేవాతిథిద్విజార్చకాః
అక్కడ ఉన్న అందరు ద్విజులు ఎప్పుడూ సాయంకాల, ప్రాతఃకాల ప్రార్థనలకు నిబద్ధంగా ఉంటారు. వారు వేదపఠనంలో నిమగ్నమై, ధైర్యంగా దేవుళ్ళను, అతిథులను, బ్రాహ్మణులను పూజిస్తూ జీవిస్తారు.
యజ్ఞవ్రతాగ్నికర్మాణః షట్కర్మపరినిశ్చయాః। అతికృచ్ఛ్రే చ తేషాం వై న పాపే వర్తతే మనః
వారు యజ్ఞాలు, వ్రతాలు, అగ్నికార్యాలలో నిమగ్నమై, ఆరు విధాల కర్తవ్యాలలో స్థిరంగా ఉంటారు. ఎంతటి కష్టమొచ్చినా, వారి మనస్సు పాపంలోకి పోదు.