శుశుభే స సురశ్రేష్ఠస్తడిత్త్వత్సాన్ద్రమేఘవత్। తతశ్చ చుక్రుశుర్దైత్యా జయేతి సాధువాదినః
దేవతలలో శ్రేష్ఠుడైన వాడు మెరుపులు మెరిపించే మేఘంలా, చంద్రకాంతి కలిసిన మబ్బులా ప్రకాశించాడు. అప్పుడు దైత్యులు 'విజయం!' అంటూ హర్షంతో అరవసాగారు.
తతశ్చక్రం దైత్యసైన్యే దానవారిర్వ్యసర్జయత్। తేషాం శిరాంసి సంచ్ఛిద్య మాధవం పునరాగమత్
ఆ తర్వాత దానవ శత్రువు తన చక్రాన్ని దైత్య సైన్యంపై విసిరాడు. అది వారి తలలు నరికేసి మాధవుని వద్దకు తిరిగి వచ్చింది.
స దైత్యం శక్తిపాతేన పాతయామాస వై రణే। చిరాత్సంజ్ఞాం సమాలంబ్య వహ్నిబాణేన కేశవమ్
అతడు యుద్ధంలో దైత్యుడిని శక్తితో కొట్టి పడగొట్టాడు. చాలా సేపటి తర్వాత, చైతన్యం పొందిన దైత్యుడు అగ్నిబాణంతో కేశవుని గాయపరిచాడు.
నిజఘాన రణే క్రుద్ధో హరిః కౌబేరమాక్షిపత్। తతో ముమోచ మాయాస్త్రం చాసురం చాతిదారుణమ్
యుద్ధంలో కోపంతో హరి కౌబేరుడిని సంహరించాడు. వెంటనే ఆ అసురుడు భయంకరమైన మాయాస్త్రాన్ని ప్రయోగించాడు.
సింహవ్యాఘ్రలులాయాంశ్చ తద్వద్ద్విప సరీసృపాన్। జఘాన సమరే విష్ణుం హిరణ్యాక్షః ప్రతాపవాన్
సింహాలు, పులులు, నక్కలు, అలాగే ఏనుగులు, పాములు—ఇవి అన్నింటినీ ఉపయోగించి పరాక్రమశాలి హిరణ్యాక్షుడు యుద్ధంలో విష్ణువును గాయపరిచాడు.
తతో మాయాస్త్రసంభూతాన్శస్త్రాస్త్రౌఘాన్రణే హరిః। ప్రచిచ్ఛేద శరైరేవ శూలేనైవమతాడయత్
తర్వాత హరి యుద్ధంలో మాయాస్త్రంతో పుట్టిన ఆయుధాల వర్షాన్ని బాణాలతో నశింపజేశాడు, శూలంతో కూడా వాటిని కొట్టాడు.
స విహ్వలిత సర్వాంగస్తత్క్షణం లోహితోక్షితః। విచకర్ష హరన్విష్ణురసృగ్విప్లుతవిగ్రహః
అతని శరీరం మొత్తం వణికిపోయి, ఆ క్షణంలో రక్తంతో తడిసిపోయింది. విష్ణువు, రక్తంలో మునిగిన రూపంతో, ఆ అసురుడిని లాగిపట్టాడు.
తచ్ఛూలం చ త్రిభిర్బాణైః ప్రవివ్యాధ సురాధిపః। వరూథం సధ్వజం కేతుం రథం చైవాతపత్రకమ్
దేవేంద్రుడు ఆ శూలాన్ని మూడు బాణాలతో చీల్చాడు. కవచం, పతాకా, ధ్వజం, రథం, గొడుగు—వాటినీ తుదముట్టించాడు.
యంతారం చ ప్రచిచ్ఛేద దశభిశ్చ హరిః శరైః। పాతితే చ రథే దైత్యః సంప్లుత్యాథ రథం పరమ్
హరి పది బాణాలతో రథసారథిని చంపాడు. రథం పడిపోయిన తర్వాత, దైత్యుడు దూకి మరో గొప్ప రథాన్ని ఎక్కాడు.
ఆరురోహ స దైత్యేంద్రః సంముఖం చాకరోద్బలీ। తతో యుద్ధం మహాఘోరమభవల్లోమహర్షణమ్
ఆ దైత్యేంద్రుడు కొత్త రథాన్ని ఎక్కి ప్రత్యర్థిని ధైర్యంగా ఎదుర్కొన్నాడు. అప్పుడు భయంకరమైన, రోమాలు నిక్కబొడిచే యుద్ధం మొదలైంది.
హిరణ్యాక్షస్య చ హరేర్లోకవిస్మాపనం మహత్। అస్త్రయుద్ధం తథాన్యోన్యం కృతప్రతికృతం చ తత్
హిరణ్యాక్షుడు, హరిద్వయుల మధ్య, ప్రపంచాన్ని ఆశ్చర్యపరిచే గొప్ప ఆయుధయుద్ధం జరిగింది. ఒకరు వేసిన ఆయుధాన్ని మరొకరు తిప్పికొట్టారు.
తతో నియుద్ధే సతతం దివ్యవర్షశతం గతమ్। తతో దైత్యో మహాసత్వో వవృధే వామనో యథా
ఆ యుద్ధంలో శతదివ్య సంవత్సరాలు గడిచిపోయాయి. ఆ తర్వాత మహాబలశాలి దైత్యుడు వామనుడు పెరిగినట్లే పెరిగిపోయాడు.
ముఖేన జగ్రాహ రుషా త్రైలోక్యం సచరాచరమ్। భూమండలం సముద్ధృత్య వివేశ చ రసాతలమ్
కోపంతో తన నోటితో మూడు లోకాలను, అందులోని చరాచరాలతో కలిపి పట్టుకున్నాడు. భూమిని పైకి ఎత్తి, రసాతలంలోకి ప్రవేశించాడు.
శేషాశ్చ వివిశుర్దైత్యాస్తమను ప్రీతిసంయుతాః। తతో విష్ణుర్మహాతేజా జ్ఞాత్వా దైత్యబలం మహత్
మిగిలిన దైత్యులు ఆనందంతో అతని వెంట వెళ్లి రసాతలంలోకి ప్రవేశించారు. అప్పుడు మహాతేజస్సుతో ఉన్న విష్ణువు, దైత్యబలాన్ని తెలుసుకొని—
దధార రూపం వారాహం దైత్యరాజజిఘాంసయా। ధృత్వా క్రోడతనుం విష్ణుర్వివేశ తమనుద్రుతమ్
దైత్యరాజును సంహరించాలనే సంకల్పంతో విష్ణువు వరాహరూపాన్ని ధరించాడు. కందిరూపాన్ని తీసుకుని, పారిపోతున్న దైత్యుని వెంట వెళ్లాడు.
తత్ర గత్వా రసామూలే రసాతలగతాం మహీమ్। దృష్ట్వా స్వదంష్ట్రయోర్దధ్రే లోకాధారాం వసుంధరామ్
అక్కడ రసాతలానికి వెళ్లి, అక్కడ ఉన్న భూమిని చూసి, లోకాల ఆధారమైన vasundhara ను తన దంతాలపై ఉంచాడు.
తాం ధృత్వా గచ్ఛతస్తస్య విష్ణోరమితతేజసః। సమాజగామ దైత్యేంద్రో ధృష్టం వాగ్భిస్తుదన్నను
అపారమైన తేజస్సుతో ఉన్న విష్ణువు భూమిని తీసుకుని వెళ్తుండగా, దైత్యేంద్రుడు దగ్గరకు వచ్చి, దుర్భాషలతో ధైర్యంగా దూషిస్తూ ఎదురయ్యాడు.
మాయాక్రోడతనుర్విష్ణుర్దుర్వచాంసి సహన్రుషా। జలోపరి దధారేమాం ధరాం భూధర ఏవ చ
మాయావి వరాహరూపంలో ఉన్న విష్ణువు, కోపంతో దుర్వాక్యాలను సహించాడు. ఆ సమయంలో, నీటిమీద ఈ భూమిని పర్వతంలా మోశాడు.
తస్యాం న్యస్య స్వసత్వం చ స చకార తదాచలామ్। తతః పశ్చాత్స సంలగ్నో దైత్యరాట్సముపస్థితః
అక్కడ తన సొంత తత్వాన్ని ఉంచి, ఆ వస్తువును అచలంగా మార్చాడు. ఆ తర్వాత దానితో ఏకమై, దైత్యుల రాజు అక్కడికి వచ్చాడు.
క్రోధేన మహతావిష్టో జఘాన గదయా హరిమ్। మాయయా సూకరో విష్ణుస్తాం గదాం సమవంచయత్
పెద్ద కోపంతో అతడు హరిని గదతో కొట్టాడు. కానీ మాయతో వరాహరూపంలో ఉన్న విష్ణువు ఆ గదను తప్పించుకున్నాడు.
యోగయుక్తో యథా మృత్యుం కౌమోదక్యాహనచ్చ తమ్। తతః పునా రుషావిష్టో హిరణ్యాక్షో మహాబలః
యోగబలంతో, విష్ణువు కౌమోదకీ గదతో అతడిని మరణంలా బలంగా కొట్టాడు. అప్పుడు మళ్లీ కోపంతో నిండిన మహాబలుడు హిరణ్యాక్షుడు—
ముష్టినా ప్రాహరద్దేవం దక్షిణే తు భుజే ప్రభోః। ఏవం యుద్ధం మహాఘోరం సవ్యాసవ్యం గతాగతమ్
తన కుడి చేయిపై దేవుడిని ముష్టితో బలంగా కొట్టాడు. ఇలా, ఎదురుదాడులు, ముందుకు వెనక్కు పోవడాలు కలిగిన భయంకరమైన యుద్ధం జరిగింది.
పరిభ్రమణవిక్షేపం కృతానుకరణం తథా। తతో బ్రహ్మాదయో దేవా యుద్ధం పశ్యంతి ఖే స్థితాః
ఇద్దరూ చుట్టూ తిరుగుతూ, విసిరిపడుతూ, ఒకరినొకరు అనుకరిస్తూ యుద్ధం సాగింది. అప్పుడు బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలు ఆకాశంలో నిలబడి ఆ యుద్ధాన్ని చూశారు.
స్వస్తి ప్రజాభ్యో దేవేభ్య ఋషిభ్యశ్చేతి చాబ్రువన్। ఊచుశ్చ దేవదేవేశం విష్ణుం వారాహరూపిణమ్
ప్రజలకు, దేవతలకు, ఋషులకు శుభం కలగాలని వారు పలికారు. తరువాత వారు దేవతల దేవుడైన వరాహరూపి విష్ణువును సంబోధించారు.
మా క్రీడ బాలవద్దేవ జహ్యముం దేవకంటకమ్। తతో విష్ణుర్మహాతేజా మాయావారాహరూపధృత్
"ఓ దేవా! పిల్లవాడిలా ఆటలాడవద్దు, ఈ దేవతలకు బాధ కలిగించే దైత్యుణ్ణి సంహరించు." అని వారు అన్నారు. అప్పుడు మహాతేజస్సుతో ఉన్న విష్ణువు మాయతో వరాహరూపాన్ని ధరించాడు.
బ్రహ్మాద్యనుమతిం ప్రాప్య చక్రం ప్రాక్షిపదుల్బణమ్। సహస్రసూర్యసంకాశం సహస్రారం మహాప్రభమ్
బ్రహ్మ మొదలైనవారి అనుమతి పొంది, వెయ్యి సూర్యుల్లా ప్రకాశించే, వెయ్యి రంధ్రాలు గల మహోన్నతమైన చక్రాన్ని విష్ణువు విసిరాడు.
దైత్యాంతకరణం రౌద్రం ప్రలయాగ్నిసమప్రభమ్। తచ్చక్రం విష్ణునా ముక్తం హిరణ్యాక్షం మహాబలమ్
దైత్యులను నాశనం చేసే, ప్రళయాగ్నిలా భయంకరంగా ఉన్న ఆ చక్రాన్ని విష్ణువు విసిరాడు. అది మహాబలుడు హిరణ్యాక్షుణ్ణి వెంటనే బూడిదగా మార్చింది.
చకార భస్మసాత్సద్యో బ్రహ్మాదీనాం చ పశ్యతామ్। దైత్యాంతకరణం రౌద్రం చక్రం చాగమదచ్యుతమ్
బ్రహ్మ మొదలైనవారు చూస్తుండగానే, ఆ చక్రం హిరణ్యాక్షుణ్ణి క్షణంలో బూడిదగా చేసింది. ఆ భయంకరమైన దైత్యనాశక చక్రం తిరిగి అచ్యుతుని వద్దకు వచ్చింది.
తతో బ్రహ్మాదయో దేవాః శక్రముఖ్యాశ్చ లోకపాః। దృష్ట్వా చ విజయం విష్ణోః స్తువంతి స్మ సమాగతాః
తర్వాత బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలు, ఇంద్రుడు మొదలైన లోకపాలకులు, విష్ణువు గెలుపును చూసి, అక్కడికి చేరి ఆయనను స్తుతించారు.
దేవా ఊచుః-। నతాః స్మ విష్ణుం జగదాదిభూతం సురాసురేంద్రం జగతాం ప్రపాలకమ్। యన్నాభిపద్మాత్కిల పద్మయోనిర్బభూవ తం వై శరణం గతాః స్మః
దేవతలు అన్నారు: "ప్రపంచానికి ఆదిగా ఉన్న, దేవాసురులకు అధిపతిగా, లోకాల రక్షకుడైన విష్ణువుకు నమస్కరిస్తున్నాం. ఆయన నాభిలోని పద్మం నుండి బ్రహ్మ జన్మించాడు. మేమంతా ఆయనను శరణు పొందాము."