మూర్ధ్ని పాణౌ ముఖే చైవ దేహే చైవ తు యో నరః । ధత్తే ధాత్రీఫలం వత్స ధాత్రీఫలవిభూషితః
ధాత్రిపండును తలపై, చేతిలో, నోటిలో, శరీరంపై ధరించినవారు, ఆ ధాత్రిపండుతో అలంకరించబడినవారు—
ధాత్రీఫలకృతాహారో నరో నారాయణో భవేత్ । యః కశ్చిద్వైష్ణవో లోకే ధత్తే ధాత్రీఫలం గుహ
ధాత్రిపండుతో చేసిన ఆహారం తినేవాడు నారాయణుడవుతాడు. లోకంలో ఏ వైష్ణవుడైనా ధాత్రిపండును ధరిస్తే, గుహా—
ప్రియో భవతి దేవానాం మనుష్యాణం చ కా కథా । న జహ్యాత్తులసీమాలాం ధాత్రీమాలాం విశేషతః
తులసి మాలను, ముఖ్యంగా ధాత్రి మాలను ఎవరైనా విడిచిపెట్టకుండా ధరిస్తే, వారు దేవతలకు ఎంతో ప్రియులవుతారు. మానవుల విషయంలో చెప్పనక్కరే లేదు.
యావత్తిష్ఠతి కంఠస్థా ధాత్రీమాలా నరస్య హి । తావత్తస్య శరీరే తు ప్రతిష్ఠతి చ కేశవః
ఒక మనిషి మెడలో ధాత్రి మాల ఉన్నంతకాలం, ఆయన శరీరంలో కేశవుడు నివసిస్తాడు.
ధాత్రీం ఫలం తు తులసీమృత్తికా ద్వారకోద్భవా । సఫలం జీవితం తస్య త్రితయం యస్య వేశ్మని
ధాత్రి పండు, తులసి మట్టి, ద్వారకలో పుట్టినది—ఈ మూడూ ఎవరి ఇంట్లో ఉన్నాయో, వారి జీవితం నిజంగా ఫలప్రదమవుతుంది.
యావద్దినాని వహతే ధాత్రీమాలాం కలౌ నరః । తావద్యుగసహస్రాణి వైకుంఠే వసతిర్భవేత్
కలియుగంలో ఎన్ని రోజులు ధాత్రి మాలను మనిషి ధరిస్తాడో, అంతటి యుగసహస్రాలు వైన్కుంఠంలో నివసించగలడు.
మాలాయుగ్మం వహేద్యస్తు ధాత్రీతులసిసంభవమ్ । వహతే కంఠదేశే తు కల్పకోటిం దివం వసేత్
ఎవరైనా ధాత్రి, తులసి మాలల జంటను మెడలో ధరిస్తే, వారు పదికోట్ల కల్పాలు స్వర్గంలో నివసిస్తారు.
సంనియమ్యేంద్రియగ్రామం శాలగ్రామశిలార్చనమ్ । యః కుర్యాన్మానవో భక్త్యా పుష్పేపుష్పేఽశ్వమేధజమ్
ఇంద్రియాలను నియంత్రించి, భక్తితో శాలగ్రామ శిలను పుష్పాలతో పూజిస్తే, ప్రతి పువ్వు అశ్వమేధ యాగం చేసినంత ఫలితాన్ని ఇస్తుంది.
సురాణాం చ యథా విష్ణుః పుష్పాణాం తులసీ తథా । తులస్యానుదినం దేవం యోఽర్చయేద్గరుడధ్వజమ్
దేవతల్లో విష్ణువు ఎలా ప్రథముడో, పుష్పాల్లో తులసి అలా ప్రథమం. ఎవరైనా తులసితో ప్రతిరోజూ గరుడధ్వజుడైన దేవుణ్ణి పూజిస్తే—
జన్మదుఃఖజరారోగైర్ముక్తోఽసౌ ముక్తిమాప్నుయాత్ । తులసీమాలయా విష్ణుః పూజితో యేన కార్తికే
తులసి మాలతో కార్తీక మాసంలో విష్ణువును పూజించినవాడు జన్మబాధ, వృద్ధాప్యము, వ్యాధి బాధల నుండి విముక్తి పొంది, మోక్షాన్ని పొందుతాడు.
యమాక్షరకృతాం మాలాం స్ఫుటం శౌరిః ప్రమార్జతి । శ్రీచందనం సకర్పూరమగురుం చ సకుంకుమమ్
శౌరి స్పష్టంగా శుద్ధి చేసే అక్షరమాల, శ్రీఛందనం, కర్పూరం, అగరు, కుంకుమం—ఇవి అన్నీ కలిపి—
కేతకీ దీపదానం చ సర్వదా కేశవప్రియమ్ । కార్తికే కేతకీపుష్పం దత్తం యేన కలౌ యుగే
కేతకీ పువ్వులు, దీపదానం ఎప్పుడూ కేశవునికి ప్రియమైనవి. కలియుగంలో కార్తీక మాసంలో ఎవరైనా కేతకీ పువ్వులు సమర్పిస్తే—
దీపదానం మహాసేన కులానాం తారయేచ్ఛతమ్ । సరోరుహాణి తులసీ కేతకీ మునిపుష్పకమ్
దీపదానం వంద కుటుంబాలను రక్షిస్తుంది. కమలాలు, తులసి, కేతకీ, మునిపుష్పాలు—ఇవన్నీ—
కార్తికే చ దినాన్యేవ దీపదానం తు పంచమమ్ । కేతకీమాలయా యేన కార్తికే పుష్పమండపమ్
కార్తీక మాసంలో ముఖ్యంగా ఐదవ రోజున దీపదానం చేయాలి. కార్తీకంలో కేతకీ మాలతో పుష్ప మండపాన్ని అలంకరించినవాడు—
కేశవస్య కృతం వత్స వసతిర్దివి తస్య చ । కేతకీపుష్పకేనైవ పూజితో గరుడధ్వజః
వాడు కేతకీ పువ్వులతో గరుడధ్వజుడైన కేశవుని పూజిస్తే, అతనికి స్వర్గంలో నివాసం లభిస్తుంది.
సమాః సహస్రం సుప్రీతో జాయతే మధుసూదనః । అర్చయిత్వా హృషీకేశం కుసుమైః కేతకీభవైః
కేతకీ పువ్వులతో హృషీకేశుని పూజించినవాడిని మధుసూదనుడు వెయ్యేళ్ళు ఎంతో సంతోషంగా ఆశీర్వదిస్తాడు.
పుణ్యం తద్భవనం యాతి కేశవస్య శివం గుహ । దమనకేనాపి దేవేశం సంప్రాప్తే మధుమాధవే
వసంతకాలంలో దమనక పువ్వులతో దేవేశుడైన కేశవుని పూజించిన ఇంటి వాతావరణం పవిత్రంగా మారుతుంది, గుహా.
సమభ్యర్చ్య మునిశ్రేష్ఠ అర్చనాల్లభతే ఫలమ్ । అగస్తికుసుమైర్దేవం యోఽర్చయేత జనార్దనమ్
మునులలో శ్రేష్ఠుడా! అగస్త్య పువ్వులతో జనార్దనుని పూజించినవాడు పూజ ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
దర్శనాత్తస్య భో విప్ర నరకాగ్నిః ప్రణశ్యతి । న తత్కరోతి విప్రర్షే తపసా తోషితో హరిః
ఓ బ్రాహ్మణా! అతడిని దర్శించగానే నరకాగ్ని నశిస్తుంది. హరిదేవుడు సంతోషపడి ఇచ్చే ఫలితాన్ని తపస్సుతో కూడా పొందలేరు.
యత్కరోతి మహాసేన మునిపుష్పైరలంకృతః । విహాయ సర్వపుష్పాణి మునిపుష్పేణ కేశవమ్
మహాసేనుడు మునిపుష్పాలతో అలంకరించి, ఇతర పువ్వులను వదిలిపెట్టి కేవలం మునిపుష్పాలతో కేశవుని పూజిస్తే—
కార్తికే యోఽర్చయేద్భక్త్యా వాజిమేధఫలం లభేత్ । మునిపుష్పకృతాం మాలాం యో దదాతి జనార్దనే
కార్తీక మాసంలో భక్తితో ఆరాధించినవాడు అశ్వమేధ యాగ ఫలితాన్ని పొందుతాడు. మునుల పువ్వులతో చేసిన హారాన్ని జనార్దనునికి సమర్పించినవాడికీ అదే ఫలితం లభిస్తుంది.
దేవేంద్రోఽపి మునిశ్రేష్ఠ కురుతే తస్య సత్కథామ్ । గవామయుతదానేన యత్ఫలం ప్రాప్యతే గుహ
దేవేంద్రుడే అయినా, మునిశ్రేష్ఠా, అతని గొప్ప కార్యాలను చెప్పుకుంటాడు. పది వేల గోవులను దానం చేసిన ఫలితం, గుహా, ఇక్కడ లభిస్తుంది.
మునిపుష్పేణ చైకేన కార్తికే లభతే ఫలమ్ । కౌస్తుభేన యథా ప్రీతో యథా చ వనమాలయా
కార్తీక మాసంలో ఒక్క మునిపుష్పాన్ని సమర్పించినవాడికి కూడా, కౌస్తుభ మణి లేదా వనమాల వంటివాటితో భగవంతుడు సంతోషపడినట్టు ఫలితం లభిస్తుంది.
తులసీదలేన సంప్రీతః కార్తికే చ తథా హరిః । సిఊ!త ఉవాచ। ప్రశ్రయావనతం దృష్ట్వా కుమారం భక్తితత్పరమ్
కార్తీక మాసంలో ఒక్క తులసి దళాన్ని సమర్పించినా, హరిదేవుడు ఎంతో సంతోషిస్తాడు. సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: వినయంతో నమిలి, భక్తితో తలమునక అయిన కుమారుణ్ని చూసి,
పునః ప్రోవాచ భగవాన్మహాదేవో వృషధ్వజః । ఈశ్వర ఉవాచ। శృణు దీపస్య మాహాత్మ్యం కార్తికే శిఖివాహన
పునః మహాదేవుడు, వృషధ్వజుడు, ఇలా పలికాడు: ఈ కార్తీక మాసంలో దీపదానం గొప్పతనాన్ని విను, శిఖివాహనా.
పితరశ్చైవ వాంచ్ఛంతి సదా పితృగణైర్వృతాః । భవిష్యతి కులేఽస్మాకం పితృభక్తః సుపుత్రకః
పితృదేవతలు ఎప్పుడూ తమ వంశంలో పితృభక్తి కలిగిన మంచి కుమారుడు ఉండాలని కోరుకుంటారు.
కార్తికే దీపదానేన యస్తోషయతి కేశవమ్ । ఘృతేన దీపకో యస్య తిలతైలేన వా పునః
కార్తీక మాసంలో ఎవడు కేశవునికి దీపాన్ని సమర్పించి సంతోషపెడతాడో, ఆ దీపం నెయ్యితో అయినా, నువ్వుల నూనెతో అయినా పరవాలేదు.
జ్వలతే యస్య సేనానీరశ్వమేధేన తస్య కిమ్ । తేనేష్టం క్రతుభిః సర్వైః కృతం తీర్థావగాహనమ్
ఎవరి దీపం వెలిగుతుందో, ఓ సేనానీ, అతనికి అశ్వమేధ యాగం అవసరం లేదు. అతడు అన్నివిధాల యాగాలు చేసినవాడవుతాడు, పవిత్ర క్షేత్రాల్లో స్నానం చేసినవాడవుతాడు.
దీపదానం కృతం యేన కార్తికే కేశవాగ్రతః । కృష్ణపక్షే విశేషేణ పుత్ర పంచదినాని చ
కార్తీక మాసంలో కేశవుని ముందు, ముఖ్యంగా కృష్ణపక్షంలో ఐదు రోజులు దీపాన్ని సమర్పించినవాడు, కుమారా,
పుణ్యాని తేషు యో దత్తే దీపం సోఽక్షయమాప్నుయాత్ । ఏకాదశ్యాం పరైర్దత్తం దీపం ప్రజ్వాల్య మూషికా
ఆ రోజుల్లో ఎవడు దీపాన్ని సమర్పిస్తాడో, అతడు అక్షయమైన పుణ్యాన్ని పొందుతాడు. ఏకాదశి నాడు, ఇతరులు లేదా ఎలుక వెలిగించిన దీపానికీ పుణ్యం లభిస్తుంది.