తత్సర్వం నిర్దహత్యాశు శాలగ్రామశిలార్చనమ్ । శాలగ్రామోద్భవో దేవో యత్ర ద్వారావతీభవః
అవి అన్నీ శాలగ్రామ శిలను పూజించడంవల్ల వెంటనే నశించిపోతాయి. శాలగ్రామంలో ఉద్భవించిన దేవుడు ఉన్న చోటే ద్వారావతీ నాధుడు ఉంటాడు.
ఉభయోః సంగమో యత్ర ముక్తిస్తత్ర న సంశయః । బ్రహ్మచారి గృహస్థైశ్చ వానప్రస్థైశ్చ భిక్షుభిః
ఈ రెండింటి సంగమం ఉన్నచోట ముక్తి తప్పక లభిస్తుంది. బ్రహ్మచారులు, గృహస్థులు, వానప్రస్థులు, భిక్షువులు—
భోక్తవ్యం విష్ణునైవేద్యం నాత్ర కార్యా విచారణా । తత్పూజనేన మంత్రాశ్చ న జపో న చ భావనా
విష్ణువుకు నైవేద్యంగా పెట్టిన ఆహారం తప్పక భుజించాలి. దీనిలో ఎలాంటి సందేహం అవసరం లేదు. ఈ పూజలో మంత్రాలు, జపం, ధ్యానం అవసరం లేదు.
న స్తుతిర్నాపి చాచారః శాలగ్రామశిలార్చనే । శాలగ్రామశిలాగ్రే తు కృత్వా స్వస్తికమాదరాత్
శాలగ్రామ శిల పూజలో స్తోత్రం లేదా ఆచారం అవసరం లేదు. కానీ శాలగ్రామ శిల ముందు శ్రద్ధతో స్వస్తికాన్ని వేయాలి.
కార్తికే తు విశేషేణ పునాత్యాసప్తమం కులమ్ । అణుమాత్రం తు యః కుర్యాన్మండలం కేశవాగ్రతః
కార్తీక మాసంలో ఇది ప్రత్యేకంగా ఏడు తరాలవరకు పవిత్రతను ఇస్తుంది. కేశవుని ముందు ఎవరు చిన్న వృత్తాన్ని వేసినా—
మృదాధాతువికారైశ్చ కల్పకోటిం దివం వసేత్ । యస్తు సంవత్సరం పూర్ణమగ్నిహోత్రముపాసతే
మట్టి, లోహం లేదా ఇతర పదార్థాలతో చేసినా, వారు కోట్ల సంవత్సరాల కాల్పం వరకూ స్వర్గంలో నివసిస్తారు. ఏడాది పొడవునా అగ్నిహోత్రాన్ని పూజించినవారు—
కార్తికే స్వస్తికం కృత్వా సమమేతన్న సంశయః । అగమ్యాగమనే చైవ హ్యభక్షస్య తు భక్షణే
కార్తీక మాసంలో కలిసి స్వస్తికాన్ని వేస్తే—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. అనుచిత సంబంధం కలిగినా, తినకూడని దాన్ని తిన్నా—
తత్పాపం నాశమాయాతి మండయిత్వా హరేర్గృహమ్ । మండలం కురుతే నిత్యం యా నారీ కేశవాగ్రతః । సప్తజన్మాని వైధవ్యం న ప్రాప్నోతి కదాచన
అలాంటి పాపం హరి ఆలయంలో వృత్తాన్ని వేసినవాడికి నశిస్తుంది. కేశవుని ముందు ప్రతిరోజూ వృత్తాన్ని వేసే స్త్రీ, ఏడు జన్మల్లో ఎప్పుడూ విధవగా ఉండదు.
ఇతి శ్రీపాద్మేమహాపురాణే పంచపంచాశత్సహస్రసంహితాయాముత్తరఖండే కార్తికమాహాత్మ్యే శ్రీకృష్ణసత్యభామాసంవాదే శాలిగ్రామమాహాత్మ్యంనామ వింశత్యధికశతతమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మ మహాపురాణంలోని ఉత్తరకాండలో కార్తీకమాస మహాత్మ్యంలో శ్రీకృష్ణుడు సత్యభామతో చేసిన సంభాషణలో శాలగ్రామ మహాత్మ్యం అనే నూరయిరవయ్యవ అధ్యాయం పూర్తయింది.
ఈశ్వర ఉవాచ। ధాత్రీచ్ఛాయాం సమాశ్రిత్య కుర్యాత్పిండం తు యో గుహ । ముక్తిం ప్రయాంతి పితరః ప్రసాదాన్మాధవస్య తు
ఈశ్వరుడు ఇలా అన్నాడు: ధాత్రిచెట్టు నీడలో రహస్యంగా పిండం పెట్టినవారు, మాధవుని కృపతో వారి పితృదేవతలు మోక్షాన్ని పొందుతారు.
మూర్ధ్ని పాణౌ ముఖే చైవ దేహే చైవ తు యో నరః । ధత్తే ధాత్రీఫలం వత్స ధాత్రీఫలవిభూషితః
ధాత్రిపండును తలపై, చేతిలో, నోటిలో, శరీరంపై ధరించినవారు, ఆ ధాత్రిపండుతో అలంకరించబడినవారు—
ధాత్రీఫలకృతాహారో నరో నారాయణో భవేత్ । యః కశ్చిద్వైష్ణవో లోకే ధత్తే ధాత్రీఫలం గుహ
ధాత్రిపండుతో చేసిన ఆహారం తినేవాడు నారాయణుడవుతాడు. లోకంలో ఏ వైష్ణవుడైనా ధాత్రిపండును ధరిస్తే, గుహా—
ప్రియో భవతి దేవానాం మనుష్యాణం చ కా కథా । న జహ్యాత్తులసీమాలాం ధాత్రీమాలాం విశేషతః
తులసి మాలను, ముఖ్యంగా ధాత్రి మాలను ఎవరైనా విడిచిపెట్టకుండా ధరిస్తే, వారు దేవతలకు ఎంతో ప్రియులవుతారు. మానవుల విషయంలో చెప్పనక్కరే లేదు.
యావత్తిష్ఠతి కంఠస్థా ధాత్రీమాలా నరస్య హి । తావత్తస్య శరీరే తు ప్రతిష్ఠతి చ కేశవః
ఒక మనిషి మెడలో ధాత్రి మాల ఉన్నంతకాలం, ఆయన శరీరంలో కేశవుడు నివసిస్తాడు.
ధాత్రీం ఫలం తు తులసీమృత్తికా ద్వారకోద్భవా । సఫలం జీవితం తస్య త్రితయం యస్య వేశ్మని
ధాత్రి పండు, తులసి మట్టి, ద్వారకలో పుట్టినది—ఈ మూడూ ఎవరి ఇంట్లో ఉన్నాయో, వారి జీవితం నిజంగా ఫలప్రదమవుతుంది.
యావద్దినాని వహతే ధాత్రీమాలాం కలౌ నరః । తావద్యుగసహస్రాణి వైకుంఠే వసతిర్భవేత్
కలియుగంలో ఎన్ని రోజులు ధాత్రి మాలను మనిషి ధరిస్తాడో, అంతటి యుగసహస్రాలు వైన్కుంఠంలో నివసించగలడు.
మాలాయుగ్మం వహేద్యస్తు ధాత్రీతులసిసంభవమ్ । వహతే కంఠదేశే తు కల్పకోటిం దివం వసేత్
ఎవరైనా ధాత్రి, తులసి మాలల జంటను మెడలో ధరిస్తే, వారు పదికోట్ల కల్పాలు స్వర్గంలో నివసిస్తారు.
సంనియమ్యేంద్రియగ్రామం శాలగ్రామశిలార్చనమ్ । యః కుర్యాన్మానవో భక్త్యా పుష్పేపుష్పేఽశ్వమేధజమ్
ఇంద్రియాలను నియంత్రించి, భక్తితో శాలగ్రామ శిలను పుష్పాలతో పూజిస్తే, ప్రతి పువ్వు అశ్వమేధ యాగం చేసినంత ఫలితాన్ని ఇస్తుంది.
సురాణాం చ యథా విష్ణుః పుష్పాణాం తులసీ తథా । తులస్యానుదినం దేవం యోఽర్చయేద్గరుడధ్వజమ్
దేవతల్లో విష్ణువు ఎలా ప్రథముడో, పుష్పాల్లో తులసి అలా ప్రథమం. ఎవరైనా తులసితో ప్రతిరోజూ గరుడధ్వజుడైన దేవుణ్ణి పూజిస్తే—
జన్మదుఃఖజరారోగైర్ముక్తోఽసౌ ముక్తిమాప్నుయాత్ । తులసీమాలయా విష్ణుః పూజితో యేన కార్తికే
తులసి మాలతో కార్తీక మాసంలో విష్ణువును పూజించినవాడు జన్మబాధ, వృద్ధాప్యము, వ్యాధి బాధల నుండి విముక్తి పొంది, మోక్షాన్ని పొందుతాడు.
యమాక్షరకృతాం మాలాం స్ఫుటం శౌరిః ప్రమార్జతి । శ్రీచందనం సకర్పూరమగురుం చ సకుంకుమమ్
శౌరి స్పష్టంగా శుద్ధి చేసే అక్షరమాల, శ్రీఛందనం, కర్పూరం, అగరు, కుంకుమం—ఇవి అన్నీ కలిపి—
కేతకీ దీపదానం చ సర్వదా కేశవప్రియమ్ । కార్తికే కేతకీపుష్పం దత్తం యేన కలౌ యుగే
కేతకీ పువ్వులు, దీపదానం ఎప్పుడూ కేశవునికి ప్రియమైనవి. కలియుగంలో కార్తీక మాసంలో ఎవరైనా కేతకీ పువ్వులు సమర్పిస్తే—
దీపదానం మహాసేన కులానాం తారయేచ్ఛతమ్ । సరోరుహాణి తులసీ కేతకీ మునిపుష్పకమ్
దీపదానం వంద కుటుంబాలను రక్షిస్తుంది. కమలాలు, తులసి, కేతకీ, మునిపుష్పాలు—ఇవన్నీ—
కార్తికే చ దినాన్యేవ దీపదానం తు పంచమమ్ । కేతకీమాలయా యేన కార్తికే పుష్పమండపమ్
కార్తీక మాసంలో ముఖ్యంగా ఐదవ రోజున దీపదానం చేయాలి. కార్తీకంలో కేతకీ మాలతో పుష్ప మండపాన్ని అలంకరించినవాడు—
కేశవస్య కృతం వత్స వసతిర్దివి తస్య చ । కేతకీపుష్పకేనైవ పూజితో గరుడధ్వజః
వాడు కేతకీ పువ్వులతో గరుడధ్వజుడైన కేశవుని పూజిస్తే, అతనికి స్వర్గంలో నివాసం లభిస్తుంది.
సమాః సహస్రం సుప్రీతో జాయతే మధుసూదనః । అర్చయిత్వా హృషీకేశం కుసుమైః కేతకీభవైః
కేతకీ పువ్వులతో హృషీకేశుని పూజించినవాడిని మధుసూదనుడు వెయ్యేళ్ళు ఎంతో సంతోషంగా ఆశీర్వదిస్తాడు.
పుణ్యం తద్భవనం యాతి కేశవస్య శివం గుహ । దమనకేనాపి దేవేశం సంప్రాప్తే మధుమాధవే
వసంతకాలంలో దమనక పువ్వులతో దేవేశుడైన కేశవుని పూజించిన ఇంటి వాతావరణం పవిత్రంగా మారుతుంది, గుహా.
సమభ్యర్చ్య మునిశ్రేష్ఠ అర్చనాల్లభతే ఫలమ్ । అగస్తికుసుమైర్దేవం యోఽర్చయేత జనార్దనమ్
మునులలో శ్రేష్ఠుడా! అగస్త్య పువ్వులతో జనార్దనుని పూజించినవాడు పూజ ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
దర్శనాత్తస్య భో విప్ర నరకాగ్నిః ప్రణశ్యతి । న తత్కరోతి విప్రర్షే తపసా తోషితో హరిః
ఓ బ్రాహ్మణా! అతడిని దర్శించగానే నరకాగ్ని నశిస్తుంది. హరిదేవుడు సంతోషపడి ఇచ్చే ఫలితాన్ని తపస్సుతో కూడా పొందలేరు.
యత్కరోతి మహాసేన మునిపుష్పైరలంకృతః । విహాయ సర్వపుష్పాణి మునిపుష్పేణ కేశవమ్
మహాసేనుడు మునిపుష్పాలతో అలంకరించి, ఇతర పువ్వులను వదిలిపెట్టి కేవలం మునిపుష్పాలతో కేశవుని పూజిస్తే—