అనిరుద్ధస్తు పీతాభో వర్త్తులశ్చాతిశోభనః । రేఖాత్రయాంకితో ద్వారి దృష్టపద్మేన చిహ్నవత్
అనిరుద్ధుడు పసుపు వర్ణంలో, గుండ్రంగా, అతి అందంగా ఉంటాడు. ద్వారంలో మూడు రేఖలు, పద్మం గుర్తు ఉంటే, అది అనిరుద్ధుని రూపం.
శ్యామో నారాయణో దేవో నాభిచక్రే తథోన్నతే । దీర్ఘ రేషా సమోపేతో దక్షిణే సుషిరాన్వితః
నారాయణుడు నీలవర్ణంలో, నాభిచక్రం పైకి లేచినట్టుగా, పొడవాటి రేఖతో, కుడిపక్కన రంధ్రాలతో కనిపిస్తాడు.
ఊర్ధ్వంముఖం చ జానీయాత్సుందరం హరిరూపిణమ్ । కామదం మోక్షదం చైవ అర్థదం చ విశేషతః
ముఖం పైకి ఉన్నదైతే, అది అందమైన హరిరూపంగా తెలుసుకో. అది కామాన్ని, మోక్షాన్ని, ముఖ్యంగా ధనాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.
పరమేష్ఠీ చ శుక్లాభః పద్మచక్రసమన్వితః । బింబాకృతిస్తథా పృష్ఠే సుషిరం చాతిపుష్కలమ్
పరమేశ్ఠి తెల్లవర్ణంలో, పద్మం, చక్రం గుర్తులతో, గుండ్రని ఆకారంలో, వెనుకవైపు ఎక్కువ రంధ్రాలతో ఉంటాడు.
కృష్ణవర్ణస్తథా విష్ణుర్మూలే చక్రే సుశోభనే । ద్వారోపరి తథా రేఖా లక్ష్యతే మధ్యదేశతః
విష్ణువు నల్లవర్ణంలో, అడుగున అందమైన చక్రంతో, ద్వారానికి పైన మధ్యభాగంలో రేఖ కనిపిస్తే, అది ఆ స్వరూపం.
కపిలో నరసింహశ్చ పృథుచక్రః సుశోభితః । బ్రహ్మచర్యేణ పూజ్యోసావన్యథా విఘ్నదో భవేత్
కపిలుడు, నరసింహుడు వెడల్పైన చక్రంతో, అద్భుతంగా ఉంటారు. వీరిని బ్రహ్మచర్యంతో పూజించాలి, లేనిపక్షంలో అవరోధాలు కలుగుతాయి.
వారాహః శక్తిలింగస్తు చక్రే చ విషమే స్మృతే । ఇంద్ర నీలనిభః స్థూలస్త్రిరేఖో నాభితః శుభః
వారాహం అనే లింగం కొంచెం ముల్లుగా, అసమంగా ఉంటుంది. అది ఇంద్రనీలం వర్ణంలో, మందంగా, నాభి దగ్గర మూడు గీతలతో, శుభంగా కనిపిస్తుంది.
దీర్ఘాకాంచనవర్ణాయా బిందుత్రయవిభూషితా । మత్స్యాఖ్యా సా శిలా జ్ఞేయా భుక్తిముక్తిఫలప్రదా
మత్స్యము అనే శిలా పొడవుగా, బంగారు వర్ణంలో, మూడు బిందువులతో అలంకరించబడి ఉంటుంది. ఇది భోగమూ, మోక్షమూ ఇస్తుందని చెబుతారు.
కూర్మస్తథోన్నతః పృష్ఠే వర్తులశ్చక్రపూరితః । హరితం వర్ణమాధత్తే కౌస్తుభేన తు చిహ్నితః
కూర్మం అనే శిలా వెనుక భాగంలో పైకి లేచినట్టు, వృత్తాకారంగా, చక్రాల గుర్తులతో నిండినట్టు ఉంటుంది. ఇది ఆకుపచ్చ రంగులో, కౌస్తుభ మణి గుర్తుతో ప్రత్యేకంగా ఉంటుంది.
హయగ్రీవో హయాకారో రేఖాపంచకభూషితః । బహుబిందుసమాకీర్ణః పృష్ఠే నీలం చ రూపకమ్
హయగ్రీవుడు గుర్రం ఆకారంలో ఉంటాడు. ఐదు గీతలతో అలంకరించబడి, అనేక బిందువులతో నిండి, వెనుక నీలం గుర్తు ఉంటుంది.
వైకుంఠమవిభిన్నాంగం చక్రమేకం తథా ధ్వజమ్ । ద్వారోపరి తథా రేఖా గుంజాకారా సుశోభనా
వైకుంఠం అనే రూపం, అవిభక్త అవయవాలతో, ఒక్క చక్రంతో, ఒక జండాతో ఉంటుంది. ద్వారం మీద గుంజాకారంగా అందమైన గీత కనిపిస్తుంది.
శ్రీధరస్తు తథా దేవశ్చిహ్నితో వనమాలయా । కదంబకుసుమాకారో రేఖాపంచకభూషితః
శ్రీధరుడు వనమాలతో గుర్తించబడతాడు. అతని రూపం కదంబ పువ్వు ఆకారంలో, ఐదు గీతలతో అలంకరించబడి ఉంటుంది.
వర్తులశ్చాపి హృస్వశ్చ వామనః పరికీర్తితః । అతసీకుసుమప్రఖ్యో బిందునా పరిశోభితః
వామనుడు వృత్తాకారంగా, చిన్నగా ఉంటాడు. అతను అతసీ పువ్వు లాగా కనిపించి, ఒక్క బిందువుతో అందంగా ఉంటుంది.
సుదర్శనస్తతో దేవః శ్యామవర్ణో మహాద్యుతిః । వామపార్శ్వే గదాచక్రే రేఖా చైవ తు దక్షిణే
తర్వాత సుదర్శనుడు వస్తాడు. అతను నల్లని వర్ణంలో, ప్రకాశవంతంగా ఉంటాడు. ఎడమవైపు గదా, చక్రం ఉంటాయి; కుడివైపు ఒక గీత ఉంటుంది.
దామోదరస్తథా స్థూలో మధ్యే చక్రం ప్రతిష్ఠితమ్ । దూర్వాభం ద్వారసంకీర్ణం పీతరేఖం తథైవ చ
దామోదరుడు మందంగా, మధ్యలో చక్రం స్థాపించబడి ఉంటుంది. అతని వర్ణం దర్భ గడ్డి లాగా, ద్వారాల గుర్తులతో, పసుపు గీతతో కూడి ఉంటుంది.
నానావర్ణో హ్యనంతస్తు నానాభోగేన చిహ్నితః । అనేకమూర్తికోభిన్నః సర్వకామఫలప్రదః
అనంతుడు అనేక రంగుల్లో, విభిన్న వంకరలతో గుర్తించబడతాడు. అతనికి ఎన్నో రూపాలు ఉంటాయి. అతను అన్ని కోరికలు తీరుస్తాడు.
విదిక్షుదిక్షుసర్వాసు యస్యోర్ధ్వం దృశ్యతే ముఖమ్ । పురుషోత్తమః స విజ్ఞేయో భుక్తిముక్తిఫలప్రదః
ఎటు చూసినా, పైభాగంలో ముఖం కనిపించే వాడిని పురుషోత్తముడిగా తెలుసుకోవాలి. అతను భోగమూ, మోక్షమూ ఇస్తాడు.
దృశ్యతే శిఖరే లింగం శాలగ్రామశిలోద్భవమ్ । యస్య యోగేశ్వరో దేవో బ్రహ్మహత్యాం వ్యపోహతి
శిఖరంపై కనిపించే లింగం శాలగ్రామ శిలలో ఉద్భవిస్తుంది. దానికి యోగేశ్వరుడు దేవుడు వుండి, బ్రాహ్మణ హత్య పాపాన్ని పోగొడతాడు.
ఆరక్తః పద్మనాభస్తు పంకజం వక్త్రసంయుతమ్ । తస్యాభ్యర్చనతో నిత్యం ద్రరిద్రస్త్వీశ్వరో భవేత్
పద్మనాభుడు ఎర్రటి వర్ణంలో, ముఖానికి పద్మం కలిసినట్టు ఉంటాడు. అతన్ని ప్రతిరోజూ పూజిస్తే, దరిద్రుడైనవాడు కూడా ఐశ్వర్యవంతుడు అవుతాడు.
చక్రాంకితం హిరణ్యాంగం రశ్మిజాలం వినిర్దిశేత్ । సువర్ణరేఖాబహులం స్ఫాటికద్యుతిశోభితమ్
చక్ర గుర్తుతో, బంగారు శరీరంతో, కాంతివంతమైన కిరణాలతో, బంగారు గీతలు ఎక్కువగా, స్ఫటికపు ప్రకాశంతో మెరిసిపోతుంది.
అతిస్నిగ్ధా సిద్ధికరీ కృష్ణా కీర్తిం దదాతి చ । పాండురా పాపదహనీ పితాపుత్రఫలప్రదా
చాలా మెత్తగా, సిద్ధిని ఇచ్చే కృష్ణవర్ణం కీర్తిని ఇస్తుంది. పాండుర వర్ణం పాపాలను దహించి, తండ్రికి కుమార ఫలాన్ని ఇస్తుంది.
నీలా ప్రయచ్ఛతీ లక్ష్మీం రక్తా రోగప్రదాయినీ । రూక్షా ఉద్వేగజననీ వక్రా దారిద్ర్యభాగినీ
నీలవర్ణం లక్ష్మిని ప్రసాదిస్తుంది. ఎర్రటి వర్ణం వ్యాధిని కలిగిస్తుంది. పొడిగా ఉన్నది కలవరాన్ని, వంకరగా ఉన్నది దారిద్ర్యాన్ని తెస్తుంది.
ఏకం సుదర్శనం జ్ఞేయం లక్ష్మీనారాయణం ద్వయమ్ । తృతీయం చాచ్యుతం విద్యాచ్చతుర్థం తు జనార్దనమ్
ఒకటి సుదర్శనం, రెండు లక్ష్మీనారాయణం, మూడవది అచ్యుతుడు, నాలుగవది జనార్దనుడు అని తెలుసుకోవాలి.
పంచమం వాసుదేవం చ షష్ఠం ప్రద్యుమ్నమేవ చ । సంకర్షర్ణం సప్తమం చ అష్టమం పురుషోత్తమమ్
ఐదవది వాసుదేవుడు, ఆరవది ప్రద్యుమ్నుడు, ఏడవది సంకర్షణుడు, ఎనిమిదవది పురుషోత్తముడు.
నవమం చ నవవ్యూహం దశమం తు తదాత్మకమ్ । ఏకాదశం చానిరుద్ధం ద్వాదశం ద్వాదశాత్మకమ్
తొమ్మిదవది తొమ్మిది రూపాలుగా ఉంటుంది. పదవది దాని స్వరూపమే. పదకొండవది అనిరుద్ధుడు. పన్నెండవది పన్నెండు రూపాలతో ఉంటుంది.
అత ఊర్ధ్వం తు చక్రాణి దృశ్యంతేఽనంతసంజ్ఞకే । ఖండితే త్రుటితే భగ్నే సాలగ్రామే న దోషభాక్
ఇవి దాటి అనంతమైన చక్రాలు కనిపిస్తాయి. శాలగ్రామంలో చక్రాలు పగిలినా, విరిగినా, ధ్వంసమైనా ఎలాంటి దోషం ఉండదు.
ఇష్టా చ యస్య యా మూర్తిః స తాం యత్నేన పూజయేత్ । స్కంధే కృత్వా తు యోఽధ్వానం వహతే శైలనాయకమ్
ఎవరికి ఏ రూపం ఇష్టమో, వారు ఆ రూపాన్ని శ్రద్ధగా పూజించాలి. ఎవరు శైలనాయకుడిని భుజంపై పెట్టుకుని ప్రయాణిస్తారో—
తస్య వశ్యం భవేత్సర్వం త్రైలోక్యం సచరాచరమ్ । శాలగ్రామశిలా యత్ర తత్ర సంనిహితో హరిః
వారికి మూడూ లోకాల్లోని చరాచరమంతా వశమవుతుంది. శాలగ్రామ శిల ఉన్న చోటే హరి స్వయంగా ఉంటాడు.
తత్ర దానం జపః స్నానం వారాణస్యాః శతాధికమ్ । కురుక్షేత్రే ప్రయాగే చ నైమిషే పుష్కరే తథా
అక్కడ దానం, జపం, స్నానం వారణాసి, కురుక్షేత్రం, ప్రయాగం, నైమిశారణ్యం, పుష్కరాలకంటే వంద రెట్లు ఎక్కువ ఫలితాన్ని ఇస్తాయి.
తత్ర కోటిగుణం పుణ్యం వారాణస్యాం మహాఫలమ్ । బ్రహ్మహత్యాదికం పాపం యత్కించిత్కురుతే నరః
అక్కడ కోటి రెట్లు పుణ్యం లభిస్తుంది. వారణాసిలో లభించే మహాఫలం అక్కడ కూడా ఉంటుంది. బ్రహ్మహత్య వంటి పాపాలు చేసినా—