గతిర్మనుష్యమాత్రస్య గంగైవ పరమా గతిః। వేదశాస్త్రవిహీనస్య గురునిందాపరస్య చ
ప్రతి మనిషికి గంగానే పరమ గమ్యం; వేదశాస్త్రాలు తెలియని వారికి, గురువును నిందించే వారికి కూడా.
సమయాచారహీనస్య నాస్తి గంగాసమా గతిః। కిం యజ్ఞైర్బహువిత్తాఢ్యైః కిం తపోభిః సుదుష్కరైః
సమయాచారం లేని వారికి గంగతో సమానమైన గమ్యం లేదు; ఎంత ధనంతో ఎన్నో యజ్ఞాలు చేసినా, ఎంత కఠినమైన తపస్సు చేసినా ఏమి లాభం?
స్వర్గమోక్షప్రదా గంగా సుఖసౌభాగ్యపూజితా। నియమైః పరమైర్నిత్యం కిం యోగైశ్చిత్తరోధకైః
గంగా స్వర్గమూ మోక్షమూ ప్రసాదిస్తుంది, సుఖసౌభాగ్యాలకు పూజించబడుతుంది; అత్యున్నత నియమాలు, మనస్సును నియంత్రించే యోగాలు అవసరం లేదు.
భుక్తిముక్తిప్రదా గంగా సుఖమోక్షాగ్రతః స్థితా। అనేకజన్మసంఘాత పాపం పుంసాం వినశ్యతి
గంగా భోగమూ మోక్షమూ ఇస్తుంది, సుఖమూ విముక్తి ముందుగా నిలుస్తుంది; ఎన్నో జన్మల పాపాలు కూడా నశించిపోతాయి.
స్నానమాత్రేణ గంగాయాం సద్యః స్యాత్పుణ్యభాఙ్నరః। ప్రభాసే గోసహస్రస్య రాహుగ్రస్తే దివాకరే
గంగానదిలో కేవలం స్నానం చేసినంత మాత్రాన మనిషి వెంటనే పుణ్యఫలాన్ని పొందుతాడు; ప్రభాసక్షేత్రంలో, రాహువు సూర్యుని గ్రహించినప్పుడు, వెయ్యి గోవులను దానం చేసిన ఫలితం లభిస్తుంది.
లభతే యత్ఫలం దానే గంగాస్నానాద్దినేదినే। దృష్ట్వా తు హరతే పాపం స్పృష్ట్వా తు లభతే దివమ్
దానం ద్వారా వచ్చే ఫలితం, గంగానదిలో ప్రతిరోజూ స్నానం చేస్తే లభిస్తుంది; గంగను చూసినా పాపం పోతుంది, తాకినా స్వర్గం లభిస్తుంది.
ప్రసంగాదపి సా గంగా మోక్షదా త్వవగాహితా। సర్వేన్ద్రియాణాం చాపల్యం వాసనాశక్తిసంభవమ్
ఒకవేళ గంగా నదిలోకి ప్రవేశించి తాకినా కూడా, అది మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. మన ఇంద్రియాలన్నింటి చంచలత్వం మనలో ఉన్న వాసనల శక్తి వల్ల కలుగుతుంది.
నిర్ఘృణత్వం తతో గంగా దర్శనాత్ప్రవినశ్యతి। పరద్రవ్యాభికాంక్షిత్వం పరదారాభిలాషితా
గంగా దర్శనం వల్ల మన హృదయంలోని క్రూరత్వం నశిస్తుంది. ఇతరుల సంపదపై ఆశ, ఇతరుల భార్యలపై ఆకాంక్ష కూడా పోతాయి.
పరధర్మే రుచిశ్చైవ దర్శనాదేవ నశ్యతి। యదృచ్ఛాలాభ సంతోషస్స్వధర్మేషు ప్రవర్తతే
ఇతరుల ధర్మంలో ఆసక్తి కూడా గంగా దర్శనంతో పోతుంది. యథేచ్ఛగా వచ్చిన దానితో సంతృప్తి, తన ధర్మంలోనే కలుగుతుంది.
సర్వభూతసమత్వం చ గఙ్గాయాం మజ్జనాద్భవేత్। యస్తు గంగాం సమాశ్రిత్య సుఖం తిష్ఠతి మానవః
గంగా స్నానం వల్ల అన్ని జీవుల పట్ల సమభావం కలుగుతుంది. గంగా దగ్గర నివసించే మనిషి సుఖంగా జీవిస్తాడు.
జీవన్ముక్తస్స ఏవేహ సర్వేషాముత్తమోత్తమః। గంగాం సంశ్రిత్య యస్తిష్ఠేత్తస్య కార్యం న విద్యతే
గంగా దగ్గర ఉండే వాడు జీవించి ఉండగానే ముక్తుడవుతాడు, అందరిలో ఉత్తముడవుతాడు. గంగా ఆశ్రయించిన వాడికి ఇంకేమీ చేయాల్సిన పని ఉండదు.
కృతకృత్యస్స వై ముక్తో జీవన్ముక్తశ్చ మానవః। యజ్ఞో దానం తపో జప్యం శ్రాద్ధం చ సురపూజనమ్
అటువంటి వాడు తన జీవితంలో అన్ని పనులు పూర్తిచేసినవాడవుతాడు, నిజంగా ముక్తుడవుతాడు, జీవన్ముక్తుడవుతాడు. యజ్ఞం, దానం, తపస్సు, జపం, శ్రాద్ధం, దేవతల పూజ —
గంగాయాం తు కృతం నిత్యం కోటికోటి గుణం భవేత్। అన్యస్థానే కృతం పాపం గంగాతీరే వినశ్యతి
ఈవన్నీ గంగా నదిలో ప్రతిరోజూ చేసినపుడు కోటి కోట్లు పుణ్యం కలుగుతుంది. ఇతర చోట్ల చేసిన పాపం గంగా తీరం వద్ద పోతుంది.
గంగాతీరే కృతం పాపం గంగాస్నానేన నశ్యతి। ఆత్మనో జన్మనక్షత్రే జాహ్నవీసంగతే దినే
గంగా తీరం వద్ద చేసిన పాపం, గంగా స్నానం వల్ల పోతుంది. తన జన్మనక్షత్రం, జాహ్నవీ సంయోగం కలిగిన రోజున—
నరః స్నాత్వా తు గంగాయాం స్వకులం చ సముద్ధరేత్। ఆదరేణ యథా స్తౌతి ధనవంతం సదా నరః౫౦ 1.62.
ఆ రోజున గంగా నదిలో స్నానం చేసినవాడు తన వంశాన్ని మొత్తం పైకి తీసుకెళ్తాడు. మనిషి ధనవంతుడిని ఎంత భక్తితో స్తుతిస్తాడో, అలాగే—
సకృద్గంగాం తథా స్తుత్వా భవేత్స్వర్గస్య భాజనమ్। అశ్రద్ధయాపి గంగాయాం యోసౌ నామానుకీర్తనం
ఒకసారి గంగను ఇలా స్తుతించినవాడు స్వర్గానికి అర్హుడవుతాడు. విశ్వాసం లేకపోయినా, ఎవరు గంగా నదిలో ఆమె పేరును ఉచ్చరిస్తారో—
కరోతి పుణ్యవాహిన్యాస్స వై స్వర్గస్య భాజనమ్। క్షితౌ భావయతో మర్త్యాన్నాగాంస్తారయతేప్యధః
వారికీ పుణ్యవాహినిగా గంగా స్వర్గాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. భూమిపై జీవించేవాడు కూడా, అడుగున ఉన్న నాగులను కూడా రక్షించగలడు.
దివి తారయతే దేవాన్గంగా త్రిపథగా స్మృతా। జ్ఞానతోజ్ఞానతో వాపి కామతోఽకామతోపి వా
ఆకాశంలో దేవతలను కూడా రక్షించగలదు గంగా. త్రిపథగా అని పిలవబడే గంగా, జ్ఞానంతోనో, జ్ఞానం లేకపోయినప్పటికీ, కోరికతోనో, కోరిక లేకపోయినా—
గంగాయాం చ మృతో మర్త్యః స్వర్గం మోక్షం చ విందతి। యా గతిర్యోగయుక్తస్య సత్వస్థస్య మనీషిణః
గంగా నదిలో మరణించిన మానవుడు స్వర్గాన్ని, మోక్షాన్ని పొందుతాడు. యోగి ధర్మంలో స్థిరంగా ఉండి పొందే స్థితిని—
సా గతిస్త్యజతః ప్రాణాన్గంగాయాం తు శరీరిణః। చాంద్రాయణసహస్రాణి యశ్చరేత్కాయశోధనమ్
ఆ స్థితినే గంగా నదిలో ప్రాణాలు విడిచినవాడు పొందుతాడు. శరీర శుద్ధికోసం వెయ్యి చాంద్రాయణ వ్రతాలు చేసినా—
పానం కుర్యాద్యథేచ్ఛం చ గంగాంభః స విశిష్యతే। తావత్ప్రభావస్తీర్థానాం దేవానాం తు విశేషతః
ఎంతైనా గంగా జలాన్ని తాగినా, అతడు అందరికంటే గొప్పవాడవుతాడు. ఇంత గొప్పతనం తీర్థాలకు, ముఖ్యంగా దేవతలకు ఉంది.
తావత్ప్రభావో వేదానాం యావన్నాప్నోతి జాహ్నవీమ్। తిస్రః కోట్యోర్ధకోటీ చ తీర్థానాం వాయురబ్రవీత్
జాహ్నవిని చేరేవరకు వేదాలకు ఇంత గొప్పతనం ఉంది. మూడు కోట్లూ, పది కోట్లూ తీర్థాలు ఉన్నాయని వాయువు చెప్పారు.
దివిభువ్యన్తరిక్షే చ తాని తే సన్తి జాహ్నవి। విష్ణుపాదాబ్జసంభూతే గంగే త్రిపథగామిని
ఆ తీర్థాలన్నీ స్వర్గంలో, భూమిపై, ఆకాశంలో జాహ్నవిలోనే ఉన్నాయి. విష్ణువు పద్మపాదాల నుంచి పుట్టిన త్రిపథగామినీ గంగా!
ధర్మద్రవేతి విఖ్యాతే పాపం మే హర జాహ్నవి। విష్ణుపాదప్రసూతాసి వైష్ణవీ విష్ణుపూజితా
ధర్మస్వరూపిణిగా ప్రసిద్ధమైన జాహ్నవీ, నా పాపాలను తొలగించు. నీవు విష్ణువు పాదాల నుంచి పుట్టినవాడివి, విష్ణువుకు ప్రియమైనవాడివి, విష్ణువు పూజించినవాడివి.
త్రాహి మామేనసస్తస్మాదాజన్మమరణాంతికాత్। శ్రద్ధయా ధర్మసంపూర్ణే శ్రీమతా రజసా చ తే
పునీతమైన నీ మహిమ, విశ్వాసం, ధర్మం, వైభవంతో నిండినవాడవు. జననం, మరణం, వాటి ఫలితాల నుంచి, పాపాల నుంచి నన్ను రక్షించు.
అమృతేన మహాదేవి భాగీరథి పునీహి మాం। త్రిభిః శ్లోకవరైరేభిర్యః స్నాయాజ్జాహ్నవీ జలే
ఓ మహాదేవి, భాగీరథి! నీ అమృతంతో నన్ను పవిత్రం చేయు. ఈ మూడు ఉత్తమ శ్లోకాలతో జాహ్నవీ జలంలో స్నానం చేసినవాడు—
జన్మకోటికృతాత్పాపాన్ముచ్యతే నాత్ర సంశయః। మూలమంత్రం ప్రవక్ష్యామి జాహ్నవ్యా హరభాషితమ్
వెయ్యి జన్మల్లో చేసిన పాపాలనుంచి విముక్తి పొందుతాడు; దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు. ఇప్పుడు హరుడు జాహ్నవికి చెప్పిన మూలమంత్రాన్ని నేను చెబుతాను.
సకృజ్జపాన్నరః పూతో విష్ణుదేహే ప్రతిష్ఠతి। మంత్రశ్చాయం- ఓంనమో గంగాయై విశ్వరూపిణ్యై నారాయణ్యై నమోనమః
ఈ మంత్రాన్ని ఒక్కసారి జపించినవాడు పవిత్రుడవుతాడు, విష్ణువు లోకాన్ని పొందుతాడు. ఆ మంత్రం: 'ఓం నమో గంగాయై విశ్వరూపిణ్యై నారాయణ్యై నమో నమః'.
జాహ్నవీతీరసంభూతాం మృదం మూర్ధ్నా బిభర్తి యః। సర్వపాపవినిర్ముక్తో గంగాస్నానం వినా నరః
జాహ్నవీ తీరంలో పుట్టిన మట్టిని తలపై ధరించినవాడు, గంగాస్నానం చేయకపోయినా, అన్ని పాపాలనుండి విముక్తి పొందుతాడు.
గంగాజలోర్మినిర్ధూత పవనం స్పృశతే యది। స పూతః కల్మషాద్ఘోరాత్స్వర్గం చాక్షయమశ్నుతే
గంగాజలపు అలలతో తడిసిన దుమ్మును ఎవరైనా తాకినా, అతడు ఘోరమైన పాపాలనుండి పవిత్రుడవుతాడు, అక్షయమైన స్వర్గాన్ని పొందుతాడు.