త్యజంతి పితరం పుత్రాః ప్రియం పత్న్యః సుహృద్గణాః। అన్యే చ బాంధవాః సర్వే గంగా తు న పరిత్యజేత్
కొడుకులు తండ్రిని వదిలిపెడతారు, భార్యలు ప్రియ భర్తను వదిలిపెడతారు, స్నేహితులు, ఇతర బంధువులు కూడా వదిలిపోతారు. కానీ గంగా ఎప్పుడూ ఎవ్వరిని వదిలిపెట్టదు.
యథా మాతా స్వయం జన్మమలశౌచం చ కారయేత్। క్రోడీకృత్య తథా తేషాం గంగా ప్రక్షాలయేన్మలమ్
తల్లి తన బిడ్డను ఒడిలో వేసుకుని, పుట్టిన మలినాన్ని ఎలా శుభ్రం చేస్తుందో, అలాగే గంగా కూడా వారి పాపాలను శుభ్రం చేస్తుంది.
భవంతి తే సువిఖ్యాతా భోగ్యాలంకారపూజితాః। దర్శనే క్రియతే గంగా సకృద్భక్త్యా నరైస్తు యైః
ఎవరైనా ఒక్కసారి గంగాను భక్తితో దర్శించి పూజిస్తే, వారు లోకంలో ప్రసిద్ధి చెందుతారు, సుఖాలు, అలంకారాలతో గౌరవించబడతారు.
తేషాం కులానాం లక్షం తు భవాత్తారయతే శివా। స్మృతార్తి హర్త్రీ యైర్ధ్యాతా సంస్తుతా సాధుమోదితా
ఎవరు గంగాను స్మరిస్తారో, ధ్యానిస్తారో, స్తుతిస్తారో, ఆనందిస్తారో, వారి వంశాల్లో లక్ష కుటుంబాలను గంగా రక్షిస్తుంది.
గంగా తారయతే నౄణాముభౌ వంశౌ భవార్ణవాత్। సంక్రాంతిషు వ్యతీపాతే గ్రహణే చంద్రసూర్యయోః
గంగా, మనుషుల రెండు వంశాలను కూడా సంసార సముద్రం నుండి రక్షిస్తుంది; సంక్రాంతి, చంద్రసూర్య గ్రహణాల సమయంలో కూడా.
పుణ్యే స్నాత్వా తు గంగాయాం కులకోటిం సముద్ధరేత్। శుక్లపక్షే దివామర్త్యా గంగాయాముత్తరాయణే
పుణ్యకాలంలో గంగానదిలో స్నానం చేస్తే, ఒక వంశంలో కోటి మంది పితృదేవతలను ఉద్ధరించవచ్చు; శుక్లపక్షంలో, పగలు, ఉత్తరాయణ సమయంలో గంగానదిలో స్నానం చేస్తే మరింత ఫలితం లభిస్తుంది.
ధన్యా దేహం విముంచంతి హృదిస్థే చ జనార్దనే। అనేన విధినా యస్తు భాగీరథ్యా జలే శుభే
హృదయంలో జనార్దనుడు ఉండగా, భగీరథి గంగలో పవిత్ర జలాల్లో ఈ విధంగా శరీరం విడిచేవారు ధన్యులు.
ప్రాణాంస్త్యక్త్వా వ్రజేత్స్వర్గం పునరావృత్తివర్జితమ్। యో గంగానుగతో నిత్యం సర్వదేవానుగో హి సః
ప్రాణాలు విడిచినవారు తిరిగి జన్మించకుండా స్వర్గాన్ని పొందుతారు; ఎవరైనా ఎప్పుడూ గంగానదిని అనుసరిస్తే, వారు అన్ని దేవతలను అనుసరించినట్లే.
సర్వదేవమయో విష్ణుర్గంగా విష్ణుమయీ యతః। గంగాయాం పిండదానేన పితౄణాం వై తిలోదకైః
విష్ణువు అన్నిదేవతల సమాహారం, గంగా విష్ణుమయమైనది. గంగానదిలో పితృదేవతలకు పిండప్రదానం, తిలోదకాలు సమర్పిస్తే —
నరకస్థా దివం యాంతి స్వర్గస్థా మోక్షమాప్నుయుః। పరదారపరద్రవ్య బాధా ద్రోహపరస్య చ
నరకంలో ఉన్నవారు స్వర్గానికి చేరుతారు, స్వర్గంలో ఉన్నవారు మోక్షం పొందుతారు; పరస్త్రీ, పరద్రవ్య హానిచేసేవారికైనా, ఇతరులకు ద్రోహం చేసేవారికైనా కూడా.
గతిర్మనుష్యమాత్రస్య గంగైవ పరమా గతిః। వేదశాస్త్రవిహీనస్య గురునిందాపరస్య చ
ప్రతి మనిషికి గంగానే పరమ గమ్యం; వేదశాస్త్రాలు తెలియని వారికి, గురువును నిందించే వారికి కూడా.
సమయాచారహీనస్య నాస్తి గంగాసమా గతిః। కిం యజ్ఞైర్బహువిత్తాఢ్యైః కిం తపోభిః సుదుష్కరైః
సమయాచారం లేని వారికి గంగతో సమానమైన గమ్యం లేదు; ఎంత ధనంతో ఎన్నో యజ్ఞాలు చేసినా, ఎంత కఠినమైన తపస్సు చేసినా ఏమి లాభం?
స్వర్గమోక్షప్రదా గంగా సుఖసౌభాగ్యపూజితా। నియమైః పరమైర్నిత్యం కిం యోగైశ్చిత్తరోధకైః
గంగా స్వర్గమూ మోక్షమూ ప్రసాదిస్తుంది, సుఖసౌభాగ్యాలకు పూజించబడుతుంది; అత్యున్నత నియమాలు, మనస్సును నియంత్రించే యోగాలు అవసరం లేదు.
భుక్తిముక్తిప్రదా గంగా సుఖమోక్షాగ్రతః స్థితా। అనేకజన్మసంఘాత పాపం పుంసాం వినశ్యతి
గంగా భోగమూ మోక్షమూ ఇస్తుంది, సుఖమూ విముక్తి ముందుగా నిలుస్తుంది; ఎన్నో జన్మల పాపాలు కూడా నశించిపోతాయి.
స్నానమాత్రేణ గంగాయాం సద్యః స్యాత్పుణ్యభాఙ్నరః। ప్రభాసే గోసహస్రస్య రాహుగ్రస్తే దివాకరే
గంగానదిలో కేవలం స్నానం చేసినంత మాత్రాన మనిషి వెంటనే పుణ్యఫలాన్ని పొందుతాడు; ప్రభాసక్షేత్రంలో, రాహువు సూర్యుని గ్రహించినప్పుడు, వెయ్యి గోవులను దానం చేసిన ఫలితం లభిస్తుంది.
లభతే యత్ఫలం దానే గంగాస్నానాద్దినేదినే। దృష్ట్వా తు హరతే పాపం స్పృష్ట్వా తు లభతే దివమ్
దానం ద్వారా వచ్చే ఫలితం, గంగానదిలో ప్రతిరోజూ స్నానం చేస్తే లభిస్తుంది; గంగను చూసినా పాపం పోతుంది, తాకినా స్వర్గం లభిస్తుంది.
ప్రసంగాదపి సా గంగా మోక్షదా త్వవగాహితా। సర్వేన్ద్రియాణాం చాపల్యం వాసనాశక్తిసంభవమ్
ఒకవేళ గంగా నదిలోకి ప్రవేశించి తాకినా కూడా, అది మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. మన ఇంద్రియాలన్నింటి చంచలత్వం మనలో ఉన్న వాసనల శక్తి వల్ల కలుగుతుంది.
నిర్ఘృణత్వం తతో గంగా దర్శనాత్ప్రవినశ్యతి। పరద్రవ్యాభికాంక్షిత్వం పరదారాభిలాషితా
గంగా దర్శనం వల్ల మన హృదయంలోని క్రూరత్వం నశిస్తుంది. ఇతరుల సంపదపై ఆశ, ఇతరుల భార్యలపై ఆకాంక్ష కూడా పోతాయి.
పరధర్మే రుచిశ్చైవ దర్శనాదేవ నశ్యతి। యదృచ్ఛాలాభ సంతోషస్స్వధర్మేషు ప్రవర్తతే
ఇతరుల ధర్మంలో ఆసక్తి కూడా గంగా దర్శనంతో పోతుంది. యథేచ్ఛగా వచ్చిన దానితో సంతృప్తి, తన ధర్మంలోనే కలుగుతుంది.
సర్వభూతసమత్వం చ గఙ్గాయాం మజ్జనాద్భవేత్। యస్తు గంగాం సమాశ్రిత్య సుఖం తిష్ఠతి మానవః
గంగా స్నానం వల్ల అన్ని జీవుల పట్ల సమభావం కలుగుతుంది. గంగా దగ్గర నివసించే మనిషి సుఖంగా జీవిస్తాడు.
జీవన్ముక్తస్స ఏవేహ సర్వేషాముత్తమోత్తమః। గంగాం సంశ్రిత్య యస్తిష్ఠేత్తస్య కార్యం న విద్యతే
గంగా దగ్గర ఉండే వాడు జీవించి ఉండగానే ముక్తుడవుతాడు, అందరిలో ఉత్తముడవుతాడు. గంగా ఆశ్రయించిన వాడికి ఇంకేమీ చేయాల్సిన పని ఉండదు.
కృతకృత్యస్స వై ముక్తో జీవన్ముక్తశ్చ మానవః। యజ్ఞో దానం తపో జప్యం శ్రాద్ధం చ సురపూజనమ్
అటువంటి వాడు తన జీవితంలో అన్ని పనులు పూర్తిచేసినవాడవుతాడు, నిజంగా ముక్తుడవుతాడు, జీవన్ముక్తుడవుతాడు. యజ్ఞం, దానం, తపస్సు, జపం, శ్రాద్ధం, దేవతల పూజ —
గంగాయాం తు కృతం నిత్యం కోటికోటి గుణం భవేత్। అన్యస్థానే కృతం పాపం గంగాతీరే వినశ్యతి
ఈవన్నీ గంగా నదిలో ప్రతిరోజూ చేసినపుడు కోటి కోట్లు పుణ్యం కలుగుతుంది. ఇతర చోట్ల చేసిన పాపం గంగా తీరం వద్ద పోతుంది.
గంగాతీరే కృతం పాపం గంగాస్నానేన నశ్యతి। ఆత్మనో జన్మనక్షత్రే జాహ్నవీసంగతే దినే
గంగా తీరం వద్ద చేసిన పాపం, గంగా స్నానం వల్ల పోతుంది. తన జన్మనక్షత్రం, జాహ్నవీ సంయోగం కలిగిన రోజున—
నరః స్నాత్వా తు గంగాయాం స్వకులం చ సముద్ధరేత్। ఆదరేణ యథా స్తౌతి ధనవంతం సదా నరః౫౦ 1.62.
ఆ రోజున గంగా నదిలో స్నానం చేసినవాడు తన వంశాన్ని మొత్తం పైకి తీసుకెళ్తాడు. మనిషి ధనవంతుడిని ఎంత భక్తితో స్తుతిస్తాడో, అలాగే—
సకృద్గంగాం తథా స్తుత్వా భవేత్స్వర్గస్య భాజనమ్। అశ్రద్ధయాపి గంగాయాం యోసౌ నామానుకీర్తనం
ఒకసారి గంగను ఇలా స్తుతించినవాడు స్వర్గానికి అర్హుడవుతాడు. విశ్వాసం లేకపోయినా, ఎవరు గంగా నదిలో ఆమె పేరును ఉచ్చరిస్తారో—
కరోతి పుణ్యవాహిన్యాస్స వై స్వర్గస్య భాజనమ్। క్షితౌ భావయతో మర్త్యాన్నాగాంస్తారయతేప్యధః
వారికీ పుణ్యవాహినిగా గంగా స్వర్గాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. భూమిపై జీవించేవాడు కూడా, అడుగున ఉన్న నాగులను కూడా రక్షించగలడు.
దివి తారయతే దేవాన్గంగా త్రిపథగా స్మృతా। జ్ఞానతోజ్ఞానతో వాపి కామతోఽకామతోపి వా
ఆకాశంలో దేవతలను కూడా రక్షించగలదు గంగా. త్రిపథగా అని పిలవబడే గంగా, జ్ఞానంతోనో, జ్ఞానం లేకపోయినప్పటికీ, కోరికతోనో, కోరిక లేకపోయినా—
గంగాయాం చ మృతో మర్త్యః స్వర్గం మోక్షం చ విందతి। యా గతిర్యోగయుక్తస్య సత్వస్థస్య మనీషిణః
గంగా నదిలో మరణించిన మానవుడు స్వర్గాన్ని, మోక్షాన్ని పొందుతాడు. యోగి ధర్మంలో స్థిరంగా ఉండి పొందే స్థితిని—
సా గతిస్త్యజతః ప్రాణాన్గంగాయాం తు శరీరిణః। చాంద్రాయణసహస్రాణి యశ్చరేత్కాయశోధనమ్
ఆ స్థితినే గంగా నదిలో ప్రాణాలు విడిచినవాడు పొందుతాడు. శరీర శుద్ధికోసం వెయ్యి చాంద్రాయణ వ్రతాలు చేసినా—