కర్త్తవ్యం మమ తద్భక్త్యా శాలగ్రామశిలార్చ్చనమ్ । శాలగ్రామశిలారూపీ యత్ర తిష్ఠతి కేశవః
కాబట్టి, నన్ను భక్తితో శాలగ్రామ శిలను తప్పక పూజించాలి. ఎందుకంటే, ఆ శిల రూపంలో కేశవుడు స్వయంగా నివసిస్తాడు.
తత్ర దేవాసురా యక్షా భువనాని చతుర్దశ
అక్కడ దేవతలు, అసురులు, యక్షులు, పద్నాలుగు లోకాలు అన్నీ కూడా ఉంటాయి.
సురాణాం కీర్తనైః సర్వైః కోటిభిశ్చ ఫలం లభేత్ । తత్ఫలం కీర్త్తనాదేవ కేశవే సుకృతం కలౌ
అన్ని దేవతలు కీర్తన చేస్తే కోట్లాది పుణ్యం లభిస్తుంది. కలియుగంలో కేశవుని కీర్తన చేయడం ద్వారా అదే ఫలితం సులభంగా లభిస్తుంది.
శాలగ్రామశిలాగ్రే తు సకృత్పిండేన తర్పితాః । వసంతి పితరస్తస్య న సంఖ్యా తత్ర విద్యతే
శాలగ్రామ శిల ముందు ఒక్క పిండం సమర్పించినా, ఆ మనిషి పితృదేవతలు లెక్కలేనంత కాలం అక్కడే ఉంటారు.
యే పిబంతి నరా భక్త్యా శాలగ్రామశిలాజలమ్ । పంచగవ్యసహస్రైస్తు ప్రాశితైః కిం ప్రయోజనమ్
శాలగ్రామ శిల జలాన్ని భక్తితో సేవించే వారికి, వేలాది పంచగవ్యాలను సేవించినా ఏమి ఉపయోగం లేదు.
ప్రాయశ్చిత్తే సముత్పన్నే కిం దానైః కిముపోషణైః । చాంద్రాయణైః సుచీర్ణైశ్చ పీత్వా పాదోదకం హరేః
పాప పరిహారం కోసం, దానం, ఉపవాసం అవసరం లేదు. హరిలో పాదోదకాన్ని సేవించినవాడు, ఎంత శుద్ధంగా చేసిన చాంద్రాయణ వ్రతాన్ని కూడా మించిపోతాడు.
యః కరోతి తడాగే తు ప్రతిమాం జలశాయినీమ్ । కోటిభిశ్చాపి కిం కార్యమన్యదేవైశ్చ పూజితైః
ఏవడు సరస్సులో జలశాయినీ స్వామి విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠిస్తాడో, వేరే కోట్లాది పనులు చేయాల్సిన అవసరం లేదు, ఇతర దేవతలను పూజించినా అవసరం లేదు.
విష్ణుముఖ్యాస్తు వై దేవాస్తత్ర జల్పంతి వై సహ । ప్రమాణమస్తి సర్వస్య సుకృతస్య హి పుత్రక
అక్కడ విష్ణువు ప్రధానంగా ఇతర దేవతలతో కలిసి సంభాషిస్తాడు. నా కుమారుడా, అన్ని పుణ్యాలకు ఒక ప్రమాణం ఉంది.
ఫలప్రమాణం నైవాస్తిశాలగ్రామశిలార్చన । యో దదాతి శిలాం విష్ణోః శాలగ్రామసముద్భవామ్
శాలగ్రామ శిలను పూజించడానికీ దక్కే ఫలితానికి కొలమానం లేదు. శాలగ్రామం నుండి ఉద్భవించిన ఆ శిలను ఎవరు విష్ణువుకు సమర్పిస్తారో, వారికి అపారమైన పుణ్యం లభిస్తుంది.
విప్రాయ విష్ణుభక్తాయ తేనేష్టం క్రతుభిః శతైః । గృహేఽపి వసతస్తస్య గంగాస్నానం దినేదినే
విష్ణుభక్తుడైన బ్రాహ్మణునికి ఆ శిలను ఇచ్చినవాడు, వంద యజ్ఞాలు చేసినంత ఫలితం పొందుతాడు. ఇంట్లోనే ఉన్నా, ప్రతిరోజూ గంగానదిలో స్నానం చేసినట్టు పుణ్యం కలుగుతుంది.
స స్నాతః సర్వతీర్థేషు సర్వయజ్ఞేషు దీక్షితః । శాలగ్రామశిలాతోయైరభిషేకం సమాచరేత్
శాలగ్రామ శిల జలంతో అభిషేకం చేసే వాడు, అన్నిటీర్థాల్లో స్నానం చేసినట్లూ, అన్ని యజ్ఞాల్లో దిక్షితుడైనట్లూ అవుతాడు.
స్వర్గే మర్త్యే చ పాతాలే పాషాణాః సంతి వై గుహ । శాలగ్రామశిలా గ్రావ్ణా నాస్తి నాస్తి సమా పునః
స్వర్గంలో, భూమిపై, పాతాళంలో ఎన్నో రాళ్లు ఉన్నా, ఓ గుహా! శాలగ్రామ శిలకు సమానమైనది మరొకటి లేదు.
మానుషే దుర్ల్లభే లోకే సఫలం తస్య జీవితమ్ । తిలప్రస్థశతం భక్త్యా యో దదాతి దినేదినే
ఈ మానవ లోకంలో జన్మించడం అరుదైనది. ప్రతిరోజూ భక్తితో వంద ప్రస్థాల నువ్వులు దానం చేసే వాడి జీవితం సార్థకమవుతుంది.
తత్ఫలం సమవాప్నోతి శాలగ్రామశిలార్చనాత్ । పత్రం పుష్పం ఫలం తోయం మూలం దూర్వాదలం తథా
అటువంటి ఫలితాన్ని శాలగ్రామ శిలను ఆకుతో, పువ్వుతో, పండుతో, నీటితో, మూలంతో, లేదా దర్భా గడ్డి తాడుతో పూజించినవాడికీ లభిస్తుంది.
జాయతే మేరుణా తుల్యం శాలగ్రామే సమర్పితమ్ । విధిహీనోఽపి యః కశ్చిత్క్రియామంత్రవివర్జితః
శాలగ్రామంలో సమర్పించినది ఏదైనా, అది మెరు పర్వతంతో సమానమవుతుంది. యథావిధిగా కర్మలు, మంత్రాలు లేకపోయినా కూడా—
చక్రాంకభుజ ఆప్నోతి సమ్యక్శాస్త్రోదితం ఫలమ్ । యత్తు పూర్వం మయా దృష్టం కేశవే క్లేశనాశనమ్ 6.120.
చక్రం గుర్తున్న శిలకు సమర్పించినవాడు, శాస్త్రాల్లో చెప్పిన ఫలితాన్ని సంపూర్ణంగా పొందుతాడు. నేను ముందు కేశవుని దగ్గర చూచినది, అది బాధలను తొలగిస్తుంది.
తత్సర్వం కథయిష్యామి తవ స్నేహేన పుత్రక । క్వ త్వం వససి హే విష్ణో కిమాధారః కిమాశ్రయః
పుత్రా! నీపై ప్రేమతో ఆ సంగతులన్నీ నేను చెబుతాను. ఓ విష్ణూ! నువ్వెక్కడ నివసిస్తున్నావు? నీ ఆధారం ఏమిటి? నీ ఆశ్రయం ఏమిటి?
కథం వా ప్రీయసే దేవ తత్సర్వం కథయస్వ మే । శ్రీకృష్ణ ఉవాచ। నివసామి సదా శంభో శాలగ్రామోద్భవేఽశ్మని
ఓ దేవా! నువ్వు ఎలా సంతోషపడతావో కూడా నాకు చెప్పు. శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు— ఓ శంభూ! నేను ఎప్పుడూ శాలగ్రామం నుండి ఉద్భవించిన శిలలోనే నివసిస్తాను.
తత్రైవ రథచక్రాంకే యాని నామాని మే శృణు । ద్వారదేశే సమే చక్రే దృశ్యేతే నాంతరం యది । వాసుదేవః స విజ్ఞేయః శుక్లశ్చైవాతిశోభనః
అక్కడే రథచక్రం గుర్తు ఉన్న శిలలో నా పేర్లు విను. ద్వారంలో చక్రం మధ్యలో అంతరాయం లేకుండా స్పష్టంగా కనిపిస్తే, అది వాసుదేవుడని తెలుసుకో. అతడు తెల్లగా, అతి అందంగా ఉంటాడు.
ప్రద్యుమ్నః సూర్యవక్త్రస్తు నీలదీప్తిస్తథైవ చ । సుషిరం చ్ఛిద్రబహులం దీర్ఘాకారం తు తద్భవేత్
ప్రద్యుమ్నుడు సూర్యుని ముఖంలా, నీలవర్ణ కాంతితో ఉంటాడు. ఎక్కువ రంధ్రాలు, పొడవైన ఆకారం ఉంటే, అది అదే రూపం.
అనిరుద్ధస్తు పీతాభో వర్త్తులశ్చాతిశోభనః । రేఖాత్రయాంకితో ద్వారి దృష్టపద్మేన చిహ్నవత్
అనిరుద్ధుడు పసుపు వర్ణంలో, గుండ్రంగా, అతి అందంగా ఉంటాడు. ద్వారంలో మూడు రేఖలు, పద్మం గుర్తు ఉంటే, అది అనిరుద్ధుని రూపం.
శ్యామో నారాయణో దేవో నాభిచక్రే తథోన్నతే । దీర్ఘ రేషా సమోపేతో దక్షిణే సుషిరాన్వితః
నారాయణుడు నీలవర్ణంలో, నాభిచక్రం పైకి లేచినట్టుగా, పొడవాటి రేఖతో, కుడిపక్కన రంధ్రాలతో కనిపిస్తాడు.
ఊర్ధ్వంముఖం చ జానీయాత్సుందరం హరిరూపిణమ్ । కామదం మోక్షదం చైవ అర్థదం చ విశేషతః
ముఖం పైకి ఉన్నదైతే, అది అందమైన హరిరూపంగా తెలుసుకో. అది కామాన్ని, మోక్షాన్ని, ముఖ్యంగా ధనాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.
పరమేష్ఠీ చ శుక్లాభః పద్మచక్రసమన్వితః । బింబాకృతిస్తథా పృష్ఠే సుషిరం చాతిపుష్కలమ్
పరమేశ్ఠి తెల్లవర్ణంలో, పద్మం, చక్రం గుర్తులతో, గుండ్రని ఆకారంలో, వెనుకవైపు ఎక్కువ రంధ్రాలతో ఉంటాడు.
కృష్ణవర్ణస్తథా విష్ణుర్మూలే చక్రే సుశోభనే । ద్వారోపరి తథా రేఖా లక్ష్యతే మధ్యదేశతః
విష్ణువు నల్లవర్ణంలో, అడుగున అందమైన చక్రంతో, ద్వారానికి పైన మధ్యభాగంలో రేఖ కనిపిస్తే, అది ఆ స్వరూపం.
కపిలో నరసింహశ్చ పృథుచక్రః సుశోభితః । బ్రహ్మచర్యేణ పూజ్యోసావన్యథా విఘ్నదో భవేత్
కపిలుడు, నరసింహుడు వెడల్పైన చక్రంతో, అద్భుతంగా ఉంటారు. వీరిని బ్రహ్మచర్యంతో పూజించాలి, లేనిపక్షంలో అవరోధాలు కలుగుతాయి.
వారాహః శక్తిలింగస్తు చక్రే చ విషమే స్మృతే । ఇంద్ర నీలనిభః స్థూలస్త్రిరేఖో నాభితః శుభః
వారాహం అనే లింగం కొంచెం ముల్లుగా, అసమంగా ఉంటుంది. అది ఇంద్రనీలం వర్ణంలో, మందంగా, నాభి దగ్గర మూడు గీతలతో, శుభంగా కనిపిస్తుంది.
దీర్ఘాకాంచనవర్ణాయా బిందుత్రయవిభూషితా । మత్స్యాఖ్యా సా శిలా జ్ఞేయా భుక్తిముక్తిఫలప్రదా
మత్స్యము అనే శిలా పొడవుగా, బంగారు వర్ణంలో, మూడు బిందువులతో అలంకరించబడి ఉంటుంది. ఇది భోగమూ, మోక్షమూ ఇస్తుందని చెబుతారు.
కూర్మస్తథోన్నతః పృష్ఠే వర్తులశ్చక్రపూరితః । హరితం వర్ణమాధత్తే కౌస్తుభేన తు చిహ్నితః
కూర్మం అనే శిలా వెనుక భాగంలో పైకి లేచినట్టు, వృత్తాకారంగా, చక్రాల గుర్తులతో నిండినట్టు ఉంటుంది. ఇది ఆకుపచ్చ రంగులో, కౌస్తుభ మణి గుర్తుతో ప్రత్యేకంగా ఉంటుంది.
హయగ్రీవో హయాకారో రేఖాపంచకభూషితః । బహుబిందుసమాకీర్ణః పృష్ఠే నీలం చ రూపకమ్
హయగ్రీవుడు గుర్రం ఆకారంలో ఉంటాడు. ఐదు గీతలతో అలంకరించబడి, అనేక బిందువులతో నిండి, వెనుక నీలం గుర్తు ఉంటుంది.