క్షుధయామలకీవృక్షం పురః పీనఫలాన్వితమ్। దృష్ట్వా సంరుహ్య సహసా చఖాద ఫలముత్తమమ్
ఆయనకు ఆకలి వేయడంతో, ముందుగా ఉన్న నల్లుసేప చెట్టును పండ్లతో నిండినదిగా చూసి, వెంటనే ఎక్కి, మంచి పండును తిన్నాడు.
తతో దైవాత్సవృక్షాగ్రాన్నిపపాత మహీతలే। వేదనాగాఢసంవిద్ధః పంచత్వమగమత్తదా
తర్వాత, విధి వల్ల ఆ చెట్టు మీద నుంచి నేలపై పడిపోయి, తీవ్రమైన నొప్పితో బాధపడి, అక్కడే ప్రాణాలు విడిచాడు.
తతః ప్రేతగణాః సర్వే రక్షోభూతగణాస్తథా। తనుం వోఢుం ముదా సర్వే యే వై శమనసేవకాః
తర్వాత, అందరు ప్రేతగణాలు, రాక్షసులు, భూతగణాలు, యముని సేవకులు—all—ఆ శవాన్ని సంతోషంగా తీసుకెళ్లేందుకు వచ్చారు.
న శక్నువంతి చాండాలం మృతం ద్రష్టుం మహాబలాః। అన్యోన్యం విగ్రహస్తేషాం మమాయమితి భాషతామ్
కానీ, మహాబలులు అయిన వారు కూడా ఆ చండాలుడి మృతదేహాన్ని చూడలేకపోయారు; వారందరిలో 'ఇతడు నాది' అని చెప్పుకుంటూ గొడవలు మొదలయ్యాయి.
గ్రహీతుం చాపి నేతుం చ న శక్తాస్తే పరస్పరమ్। తతస్తే తు సమాలోక్య గతా మునిగణాన్ప్రతి
వారు ఎవ్వరూ అతడిని పట్టుకోవడం, తీసుకెళ్లడం చేయలేక, ఆ విషయం గమనించి, మునుల దగ్గరకు వెళ్లారు.
ప్రేతా ఊచుః- కిమర్థం మునయో ధీరాశ్చాండాలం పాపకారిణమ్। ప్రేక్షితుం న వయం శక్తా న చాపి యమసేవకాః
ప్రేతలు ఇలా అడిగారు— 'ధైర్యవంతులైన మునులారా! పాపకారుడైన ఈ చండాలుడిని మేము, యముని సేవకులు కూడా ఎందుకు చూడలేకపోతున్నాము?'
మ్రియంతే పాతితా యే చ స్థిరైర్యుద్ధపరాఙ్ముఖాః। సాహసైః పాతితా భీతా వజ్రాగ్నికాష్ఠపీడితాః
పోరులో వెనక్కి తిరిగి పారిపోతూ చనిపోయినవారు, హింసతో చంపబడినవారు, భయంతో, వజ్రంతో, అగ్నితో, దండతో బాధపడి చనిపోయినవారు—
సింహవ్యాఘ్రహతా మర్త్యా వ్యాఘ్రైర్వా జలజంతుభిః। జలస్థలస్థితాః ప్రేతాః వృక్షపర్వతపాతితాః
సింహం, పులి, జలజంతువులు చంపిన మానవులు, నీటిలో, భూమిపై మరణించిన ప్రేతలు, చెట్టు, పర్వతం మీద నుంచి పడిపోయినవారు—
పశుపక్షిహతా యే చ కారాగారే గరే మృతాః। ఆత్మఘాతమృతా యే చ శ్రాద్ధాదికర్మవర్జితాః
పశువులు, పక్షులు చంపినవారు, జైల్లో, విషంతో మరణించినవారు, తాము తామే చంపుకున్నవారు, శ్రాద్ధాది కర్మలు లేని వారు—
గూఢకర్మమృతా ధూర్తా గురువిప్రనృపద్విషః। పాషండాః కౌలికాః క్రూరా గరదాః కూటసాక్షిణః
రహస్యంగా దుర్మార్గాలు చేసినవారు, గురువులను, బ్రాహ్మణులను, రాజులను ద్వేషించే వారు, పాశండులు, కౌళికులు, క్రూరులు, విషమిచ్చేవారు, అబద్ధసాక్ష్యాలు చెప్పేవారు—
ఆశౌచాన్నస్య భోక్తారః ప్రేతభోగ్యా న సంశయః। మమాయమితి భాషంతో నేతుం తం చ న శక్నుమః
అశౌచంలో ఉన్నప్పుడు తినేవారు ప్రేతలకు ఆహారంగా తగినవారు అనడంలో సందేహం లేదు; అయినా, 'ఇతడు నాది' అని చెప్పుకుంటూ మేము అతడిని తీసుకెళ్లలేకపోతున్నాము.
ఆదిత్య ఇవ దుష్ప్రేక్ష్యః కింవా కస్య ప్రభావతః। మునయ ఊచుః- అనేన భక్షితం ప్రేతాః పక్వం చామలకీఫలమ్
ఇతడిని సూర్యుడిని చూడటం ఎంత కష్టం, అంతే కష్టం. కానీ ఎవరి ప్రభావంతో ఇలా జరిగింది? మునులు ఇలా చెప్పారు— 'ప్రేతలారా! ఇతడు పండిన నల్లుసేప పండు తిన్నాడు.'
తత్సంగం యాంతి తస్యైవ ఫలాని ప్రచురాణి చ। తేనైవ కారణేనాయం దుష్ప్రేక్ష్యో భవతాం ధ్రువమ్
ఆ పండ్లు, అతని సొంతమైనవి, అతనితో కలిసి వస్తున్నాయి. అందుకే, మీకు ఇతడిని చూడటం కష్టంగా ఉంది.
వృక్షాగ్రపతితస్యాథ ప్రాణః స్నేహాన్న చ త్యజేత్। నాయం చారేణ సూర్యస్య న చాన్యే పాపకారిణః
చెట్టు మీద నుంచి పడిపోయినా, ఆ పండ్ల ప్రేమ వల్ల ఇతడి ప్రాణం వెంటనే పోదు; ఇతడు సూర్యుని మార్గంలోనూ, ఇతర పాపాత్ముల మార్గంలోనూ పోడు.
ధాత్రీభక్షణమాత్రేణ పాపాత్పూతో వ్రజేద్దివమ్। ప్రేతా ఊచుః- పృచ్ఛామో వో హ్యవిజ్ఞానాన్న వయం నిందకాః క్వచిత్
నల్లుసేప పండు తినడమే పాపాల నుంచి పవిత్రతను ఇస్తుంది, స్వర్గానికి చేర్చుతుంది. ప్రేతలు ఇలా అన్నారు— 'మేము తెలియక అడుగుతున్నాము, తప్పు పట్టడం కాదు.'
విష్ణులోకాద్విమానం తు యావన్నైవాత్ర గచ్ఛతి। ఉచ్యతాం మునిశార్దూలా వో ద్రుతం మనసి స్థితమ్
విష్ణు లోకంలో నుంచి విమానం ఇక్కడికి వచ్చేంతవరకు, మునులారా, మీ మనసులో ఉన్నదాన్ని త్వరగా మాకు చెప్పండి.
యావద్ద్విజా న ఘోషంతి వేదమంత్రాదికల్పితమ్। ఘోష్యంతే యత్ర వేదాశ్చ మంత్రాణి వివిధాని చ
యావరకు ద్విజులు వేదాలు, మంత్రాలు అనుసరించి పఠించరో, అక్కడ వేదాలు, అనేక రకాల మంత్రాలు ఉచ్చరించబడవు.
పురాణస్మృతయో యత్ర క్షణం స్థాతుం న శక్నుమః। యజ్ఞహోమజపస్థానదేవతార్చనకర్మణామ్
అక్కడ పురాణాలు, స్మృతులు ఒక్క క్షణం కూడా నిలవలేవు; యజ్ఞాలు, హోమాలు, జపాలు, దేవతార్చనలు వంటి కార్యాలు కూడా ఉండవు.
పురతో వై న తిష్ఠామస్తస్మాద్వృత్తం సముచ్యతామ్। కిం వై కృత్వా ప్రేతయోనిం లభంతే హి నరా ద్విజాః౫౦ 1.60.
అలాంటి చోట మనం ముందుగా నిలబడము; అందువల్ల ఆచరణ గురించి చెప్పండి. ద్విజులారా, ఏ కార్యాలు చేసి మనుషులు ప్రేతయోని పొందుతారో వివరించండి.
శ్రోతుమిచ్ఛామహే సమ్యక్కథం వై వికృతం వపుః। ద్విజా ఊచుః- శీతవాతాతపక్లేశైః క్షుత్పిపాసావిశేషకైః
మేము స్పష్టంగా వినాలనుకుంటున్నాము—ఎలా శరీరం వికృతమవుతుందో చెప్పండి. ద్విజులు చెప్పారు: చలిని, గాలిని, ఎండను, ఆకలిని, దాహాన్ని అనుభవించడం వల్ల,
అన్యైరపి చ దుఃఖైర్యే పీడితాః కూటసాక్షిణః। వధబంధప్రమీతాశ్చ ప్రేతాస్తే నిరయం గతాః
ఇంకా ఇతర బాధల వల్ల కూడా, అబద్ధ సాక్ష్యాలు చెప్పేవారు, హత్యలు చేసే వారు, బంధించే వారు, చంపే వారు—అలాంటి ప్రేతలు నరకానికి వెళ్ళిపోతారు.
ఛిద్రాన్వేషపరా యే చ ద్విజానాం కర్మఘాతినః। తథైవ చ గురూణాం చ తే ప్రేతాశ్చాపునర్భవాః
ద్విజుల పనుల్లో లోపాలు వెతికి, అవి ఆపే వారు, అలాగే గురువుల పనులను కూడా అడ్డుకునే వారు—వారు ప్రేతలై మళ్లీ జన్మించరు.
దీయమానే ద్విజాగ్ర్యే తు దాతారం ప్రతివిధ్యతి। చిరం ప్రేతత్వమాశ్రిత్య నరకాన్న నివర్తతే
ఉత్తమ ద్విజుడికి దానం ఇస్తున్నప్పుడు దాతను అడ్డుకునే వాడు, చాలా కాలం ప్రేతత్వంలో ఉండి, నరకం నుండి తిరిగి రాడు.
పరస్య వాఽత్మనో వా గాం కృత్వా పీడనవాహనే। న పాలయంతి యే మూఢాస్తే ప్రేతాః కర్మజా భువి
తమదైనా, పరదైనా ఆవును భారంగా పని చేయించేవారు, రక్షించని మూర్ఖులు—వారు తమ కర్మఫలితంగా భూమిలో ప్రేతలుగా జన్మిస్తారు.
హీనప్రతిజ్ఞాశ్చాసత్యాస్తథా భగ్నవ్రతా నరాః। నలినీదలభుక్తాశ్చ తే ప్రేతాః కర్మజా భువి
వ్రతాలు పాడుచేసినవారు, అబద్ధం చెప్పేవారు, మాట నిలబెట్టుకోని వారు, కమలదళాలు తినేవారు—వారు కూడా తమ కర్మఫలితంగా భూమిలో ప్రేతలుగా జన్మిస్తారు.
విక్రీణన్తి సుతాం శుద్ధాం స్త్రియం సాధ్వీమకంటకామ్। పితృవ్యమాతులాదేశ్చ తే ప్రేతాః కర్మజా భువి
తన కుమార్తెను, లేదా మేనకోడలిని, లేదా బంధువులోని సతీశీలురాలైన స్త్రీని అమ్మేవారు—వారు కూడా తమ కర్మఫలితంగా భూమిలో ప్రేతలుగా జన్మిస్తారు.
ఏతే చాన్యే చ బహవః ప్రేతా జాతాః స్వకర్మభిః। ప్రేతా ఊచుః- న భవంతి కథం ప్రేతాః కర్మణా కేన వా ద్విజాః
ఇలా ఇంకా అనేక మంది తమ స్వకర్మల వల్ల ప్రేతలవుతారు. ప్రేతలు అడిగారు: ద్విజులారా, ఎలాంటి పనులు చేయకపోతే ప్రేతలుగా మారరు?
హితాయ వదనస్తూర్ణం సర్వలోకహితం పరమ్। ద్విజా ఊచుః- యేన చైవ కృతం స్నానం జలే తీర్థస్య ధీమతా
ప్రపంచానికి మేలు కోసం త్వరగా చెప్పండి. ద్విజులు చెప్పారు: పవిత్రతతో తీర్థ జలంలో స్నానం చేసే వాడు,
నమస్కృతం పరం లిగం న ప్రేతో జాయతే నరః। ఏకాదశ్యాముపోష్యైవ ద్వాదశ్యాం చ విశేషతః
పరమ లింగానికి నమస్కరించే వాడు ప్రేతుడవడు; ముఖ్యంగా ఏకాదశి, ద్వాదశి రోజుల్లో ఉపవాసం ఉండడం వల్ల,
పూజయిత్వా హరిం మర్త్యాః ప్రేతత్వం న వ్రజంతి వై। వేదాక్షరప్రసూతైశ్చ స్తోత్రమంత్రాదిభిస్తథా
హరిను భక్తితో పూజించే వారు ప్రేతత్వానికి లోనవారు కాదు; వేదాక్షరాలనుండి ఉద్భవించిన స్తోత్రాలు, మంత్రాలు పఠించడం వల్ల కూడా,