తులాధారో మహాత్మా వై సత్యవాక్యే ప్రతిష్ఠితః। లోకే తత్సదృశో నాస్తి సత్యవాక్యస్య కారణాత్
తులాధారుడు మహాత్ముడు, ఎప్పుడూ నిజాయితీగా మాటలాడే వాడు. అతని వంటి వాడు లోకంలో మరొకడు లేడు, ఎందుకంటే అతడు ఎప్పుడూ సత్యాన్ని మాత్రమే మాట్లాడతాడు.
అశ్వమేధసహస్రేణ సత్యం తు తులయా ధృతమ్। అశ్వమేధసహస్రాద్ధి సత్యమేవ విశిష్యతే
వెయ్యి అశ్వమేధ యాగాలతో సత్యాన్ని తూకం వేసినా, సత్యమే ఎక్కువగా నిలుస్తుంది. అశ్వమేధ యాగాలకన్నా సత్యమే గొప్పది.
సర్వం సత్యాద్భవేత్సాధ్యం సత్యో హి దురతిక్రమః। సత్యవాక్యేన సా ధేనుర్బహులా స్వర్గగామినీ
ప్రపంచంలో ఏదైనా సత్యంతోనే సాధ్యమవుతుంది. సత్యాన్ని ఎవరూ మించలేరు. సత్యవాక్యంతోనే బహులా అనే ఆవు స్వర్గానికి వెళ్లింది.
సర్వం రాష్ట్రం సమాధాయ పునరావృత్తిదుర్లభా। తథాయం సర్వదా సాక్షీ మృషా నాస్తి కదాచన
ఒక రాజ్యం మొత్తాన్ని న్యాయంగా తీర్చిన తర్వాత తిరిగి రావడం చాలా కష్టం. అందుకే అతడు ఎప్పుడూ సాక్షిగా ఉంటాడు, ఎప్పుడూ అబద్ధం చెప్పడు.
బహ్వర్ఘమల్పమర్ఘం చ క్రయవిక్రయణే సుధీః। సత్యవాక్యం ప్రశస్తం చ విశేషాత్సాక్షిణో భవేత్
కొనుగోలు, అమ్మకాల్లో ధర ఎక్కువైనా తక్కువైనా, తెలివైనవారు ముఖ్యంగా నిజాయితీగా మాట్లాడే వారిని సాక్షులుగా పెట్టాలి.
సాక్షిణః సత్యముక్త్వా చ అక్షయం స్వర్గమాయయుః। వావదూకః సభాం ప్రాప్య సత్యం వదతి వాక్పతిః
సత్యం చెప్పిన సాక్షులు ఎప్పటికీ నశించని స్వర్గాన్ని పొందుతారు. సభలోకి వచ్చిన వాగ్మి, వాక్పతిగా సత్యాన్ని మాత్రమే మాట్లాడతాడు.
స యాతి బ్రహ్మణో గేహం యజ్ఞైరన్యైశ్చ దుర్లభమ్। సభాయాం యో వదేత్సత్యమశ్వమేధఫలం లభేత్
సభలో సత్యం చెప్పే వాడు, ఇతర యాగాలతో అందుకోలేని బ్రహ్మ దేవుని లోకాన్ని చేరుతాడు. అశ్వమేధ యాగ ఫలం కూడా పొందుతాడు.
లోభాద్ద్వేషాన్మృషోక్త్వా చ రౌరవం నరకం వ్రజేత్। సర్వసాక్షీ తులాధారో జనానాం శూర ఏవ చ
లోభం లేదా ద్వేషం వల్ల అబద్ధం చెప్పినవాడు రౌరవ నరకానికి వెళ్తాడు. తులాధారుడు అందరికీ సాక్షి, ప్రజల్లో నిజమైన వీరుడు.
విశేషాల్లోభసంత్యాగాన్నాకే నిర్జరతాం వ్రజేత్। కశ్చిచ్ఛూద్రో మహాభాగో న లోభే వర్తతే క్వచిత్
ప్రత్యేకంగా లోభాన్ని వదిలితే, వాడు స్వర్గంలో అమరుల స్థితిని పొందుతాడు. ఒక గొప్ప భాగ్యశాలి శూద్రుడు ఎప్పుడూ లోభానికి లోనవడు.
వృత్తిశ్శాకేన దుఃఖేన తథా శిలోంఛతో భృశమ్। జర్జరం వస్త్రయుగ్మం చ కరౌ పాత్రే చ సర్వదా
ఆయన ఆకలితో ఆకులు తెచ్చుకొని, ధాన్యాన్ని ఏరుకొని జీవనం సాగిస్తాడు. ఆయన వేసుకునే బట్టలు పాడైపోయినవి, చేతులే ఎప్పుడూ పాత్రగా వాడతాడు.
సదాపి లాభవిరహో న పరస్వం గృహీతవాన్। తస్య జిజ్ఞాసయైవాహం గృహీత్వా వస్త్రయుగ్మకమ్
ఎప్పుడూ లాభం లేకున్నా, ఆయన ఎప్పుడూ పరాయి దానిని తీసుకోడు. ఆయన గురించి తెలుసుకోవాలని నేను ఆయన బట్టల జతను తీసుకున్నాను.
అవకోటే నదీతీరే స్థితస్సంస్థాప్య సాదరమ్। స దృష్ట్వా వస్త్రయుగ్మం తన్న లోభే కురతే మనః
నదికట్ట వద్ద ఒంటరిగా నిలబడి, ఆ బట్టల జతను గౌరవంగా పెట్టాను. వాటిని చూసినా ఆయన మనసు లోభానికి లోనవలేదు.
ఇతరస్య పరిజ్ఞాయ తత్క్షాంత్యా స్వగృహం యయౌ। తతో విచింతయిత్వా తు హృదా స్వల్పమితి ద్విజ
అవి పరాయి వాటని గ్రహించి, సహనంతో తన ఇంటికి వెళ్లిపోయాడు. తర్వాత తన మనసులో ఇది చిన్న విషయం అని ఆలోచించాడు, ఓ ద్విజుడా.
ఉదుంబరం హేమగర్భం మయా తత్రైవ పాతితమ్। కింకరే చ నదీతీరే వికోణే జనవర్జితే
ఆ తరువాత నేను బంగారం నిండిన ఊడుమర కాయను అక్కడే నదికట్ట వద్ద, ఎవ్వరూ లేని చోట పెట్టాను.
తస్య యాతస్య దేశే తు దృష్టం తేన తదద్భుతమ్। అలం విధానమేతత్తు కృత్రిమం చోపలక్ష్యతే
ఆయన ఆ చోటుకు వెళ్లినప్పుడు, ఆ అద్భుతాన్ని చూశాడు. ఇది తగినంత ఏర్పాటుగా, కృత్రిమంగా కనిపించింది.
గ్రహణే వాధునా చాస్య అలోభం నష్టమేవ మే। అస్యైవ రక్షణే కష్టమహంకారపదం త్విదమ్
ఇప్పుడు దాన్ని తీసుకున్న తర్వాత, ఆయనలోని లోభరాహిత్యం నాకు కనిపించలేదు. దాన్ని కాపాడడంలో అహంకారం పెరుగుతుంది.
యతో లోభస్తతో లాభో లాభాల్లోభః ప్రవర్తతే। లోభగ్రస్తస్య పుంసశ్చ శాశ్వతో నిరయో భవేత్
ఎక్కడ లోభముంటే అక్కడ లాభం ఉంటుంది, లాభం వల్ల మళ్లీ లోభం పెరుగుతుంది. లోభంలో మునిగిపోయినవాడికి శాశ్వత నరకమే ఫలం.
యది నో విగుణం విత్తం యదా వేశ్మని తిష్ఠతి। తదా మే దారపుత్రాణామున్మాదో హ్యుపపద్యతే
ధర్మం లేని ధనం నా ఇంట్లో ఉంటే, నా భార్యా పిల్లలకు పిచ్చి వస్తుంది.
ఉన్మాదాత్కామసంజాత వికారాన్మతివిభ్రమః। భ్రమాన్మోహోప్యహంకారః క్రోధలోభావతః పరం
వికారం వల్ల మనసు మత్తు చెంది, ఆ మత్తు వల్ల మోహం కలిగి, ఆ మోహం వల్ల అహంకారం పుట్టి, ఆ అహంకారం వల్ల కోపం, లోభం మరింత పెరుగుతాయి.
ఏషాం ప్రచురభావాచ్చ తపః క్షయం గమిష్యతి। క్షీణే తపసి వర్తంతే పంకాశ్చిత్తప్రమోహకాః
ఇవి ఎక్కువగా పెరిగితే తపస్సు తగ్గిపోతుంది. తపస్సు తగ్గినప్పుడు మనస్సు మాయలో మునిగిపోతుంది.
తైశ్చ శృంఖలయోగైశ్చ బద్ధో నైవోద్ధృతిం వ్రజేత్। ఏతద్విమృశ్య శూద్రోఽసౌ పరిత్యజ్య గృహం గతః
ఈ బంధనాలతో కట్టుబడి ఉన్నవాడు విముక్తిని పొందలేడు. ఇది తెలుసుకుని ఆ శూద్రుడు తన ఇంటిని విడిచిపెట్టి వెళ్ళిపోయాడు.
స్వస్థా దేవా ముదా తత్ర సాధుసాధ్వితి చాబ్రువన్। నిర్గ్రంథిరూపమాదాయ తస్యాంతిక గృహం తథా
అక్కడ దేవతలు సంతోషంతో 'బాగుంది, బాగుంది' అని అన్నారు. వారు కూడా మునివేశం ధరించి అతని ఇంటికి వెళ్లారు.
గత్వాహం దైవసంవాదమవదం భూతవర్తనమ్। తతోభ్యాసప్రసంగాచ్చ జనానాం చ పరిప్లవాత్
నేను అక్కడికి వెళ్లి దైవ సంభాషణను, జీవుల ప్రవర్తనను వివరించాను. ఆ తరువాత అభ్యాస ప్రభావం వల్ల, ప్రజల గందరగోళం వల్ల—
తస్య యోషా తదాగత్య పప్రచ్ఛ దైవకారణమ్। తతోహమవదం తస్య యద్వా చేతోగతం ద్రుతమ్
అప్పుడు అతని భార్య వచ్చి ఆ దైవ విషయానికి కారణం అడిగింది. నేను వెంటనే మనసులో వచ్చినదాన్ని ఆమెకు చెప్పాను.
నిభృతోథ నినాదస్య కారణం కథితం మయా। హృద్గతం పతినా తేద్య విధినా దత్తమజ్ఞవత్
నిర్జనంలో నేను ఆ కలహానికి కారణాన్ని వివరించాను. నీ భర్త మనసులో ఉంచుకున్నది ఈ రోజు విధి వశాత్తు తెలియజేయబడింది.
పరిత్యక్తం మహాభాగే పునర్నాస్తీహ తే వసు। యావజ్జీవతి దౌర్విధ్యం తస్య భోక్తా న సంశయః
మహాభాగే! నీవు విడిచిపెట్టబడినవాడవు, ఇక నీకు ఇక్కడ ధనం లేదు. అతను బ్రతికున్నంత కాలం దురదృష్టమే అనుభవించాల్సి వస్తుంది, సందేహం లేదు.
గచ్ఛ మాతర్గృహం శూన్యమలబ్ధం తత్ప్రపృచ్ఛతమ్। శ్రుత్వా తద్వై శివం సా చ వచనం పత్యురంతికే
తల్లి! నీవు నీ ఖాళీ ఇంటికి వెళ్లి, దొరకని విషయాన్ని అడుగు. ఆ శుభవాక్యాన్ని భర్త సమక్షంలో విని—
గత్వా ప్రోవాచ దుర్వృత్తం తచ్ఛ్రుత్వా విస్మయం గతః। స విచింత్య తయా సార్ధమాగతోసౌ మమాంతికమ్
ఆమె వెళ్లి ఆ దురాచారిని అడిగింది. అతను వినగానే ఆశ్చర్యపోయాడు. ఆ విషయాన్ని ఆలోచించి, ఆమెతో కలిసి నా దగ్గరకు వచ్చాడు.
నిభృతం మామువాచేదం క్షపణత్వం చ కీర్తయ। క్షపణక ఉవాచ- చాక్షుషం చిరసంశుద్ధం హేలయా తృణవత్కథమ్
నిర్జనంలో అతను నన్ను అడిగాడు: 'క్షపణత్వం గురించి చెప్పు.' క్షపణకుడు ఇలా అన్నాడు: 'చిరకాలంగా శుద్ధి చేసిన దృష్టిని నీవు తేలికగా గడ్డి లాగా విసిరేస్తావా?'
త్వయా త్యక్తం యతస్తాత నాస్తి భాగ్యమకంటకమ్। ఐశ్వర్యమతులం శౌర్యం శీర్యతే భావుకం పునః
నీవు దాన్ని వదిలేసినందువల్ల, మిత్రమా! ముల్లు లేని అదృష్టం ఉండదు. అపూర్వమైన ఐశ్వర్యం, పరాక్రమం నశించిన తర్వాత మళ్లీ భావనకు లోనవుతాయి.