తేషాం శ్రియా విమానానాం మునీనాం కిరణైస్తథా। శతసూర్యమివాభాతి నాన్యత్ర చ గృహోదరే
వారి విమానాల తేజంతో, మునుల కిరణాలతో, ఆ స్థలం నూరుసూర్యుల్లా ప్రకాశించింది; కానీ ఆ ఇంటిలో మాత్రం వెలుగు కనిపించలేదు.
హా హతాస్మి కథం సూరో మద్గృహే సముపస్థితః। అదృశ్యంత తయా దేవా విమానైర్హంససన్నిభైః
"అయ్యో, నా నాశనం అయింది! సూర్యుడు ఎలా నా ఇంటికి వచ్చాడు?" అని ఆమె విలపించింది. అప్పుడు దేవతలు హంసల వంటి విమానాల్లో ఆమెకు కనబడకుండా పోయారు.
ఏతస్మిన్నంతరే బ్రహ్మా తామువాచ పతివ్రతామ్। అఖిలానాం చ దేవానాం ద్విజానాం చ గవాం తథా
అప్పటికి బ్రహ్మదేవుడు ఆ పతివ్రతకు, దేవతలందరికీ, ద్విజులకు, ఆవులకు కూడా మాటలందించాడు.
యథైవ నిధనం తేషాం కథం తే పరిరోచతే। మాతః క్రోధం త్యజస్వాద్య సూర్యస్యోదయనం ప్రతి
"వీళ్లందరి మరణం నీకు ఎలా ఇష్టంగా ఉంది? తల్లి, సూర్యుడు ఉదయించేందుకు నీవు కోపాన్ని విడిచిపెట్టు" అని అన్నాడు.
పతివ్రతోవాచ- సర్వలోకానతిక్రమ్య పతిరేకో గురుర్మమ। అస్య మృత్యుర్మునేశ్శాపాదుదితే చ విరోచనే
ఆ పతివ్రత ఇలా చెప్పింది— "నా కోసం ఈ లోకాలన్నింటిని మించి నా భర్తే గురువు; ముని శాపం వల్లే సూర్యుడు ఉదయిస్తే ఆయన మరణిస్తాడు."
తేనైవ కారణేనైష మయా శప్తో దివాకరః। న కోపాన్న చ మోహాచ్చ లోభాత్కామాన్న మత్సరాత్
"ఈ కారణంతోనే నేను సూర్యుణ్ణి శపించాను; కోపంతో కాదు, మాయతో కాదు, లోభంతో కాదు, కామంతో కాదు, అసూయతో కూడా కాదు."
బ్రహ్మోవాచ- ఏకస్య నిధనేనైవ త్రైలోక్యస్య హితం భవేత్। తతస్తే చాధికం పుణ్యం మాతరేవం భవిష్యతి
బ్రహ్మదేవుడు ఇలా అన్నాడు— "ఒకరి మరణంతో మూడు లోకాల క్షేమం కలుగుతుంది; అందువల్ల, తల్లి, నీవు ఇంకా ఎక్కువ పుణ్యాన్ని పొందుతావు."
సా చోవాచ విధిం తత్ర దేవానామగ్రతః సతీ। పతిం త్యక్త్వా చ మే సత్యం శివం మే నానురోచతే
అక్కడ దేవతల సమక్షంలో ఆ సతీమణి ఇలా చెప్పింది— "నా భర్తను వదిలిపెట్టి నాకు నిజంగా ఏదీ ఆనందంగా ఉండదు, శివా!"
బ్రహ్మోవాచ- ఉదితే చ ఖగే సౌమ్యే పత్యౌ తే భస్మతాం గతే। స్వస్థేభూతే చ త్రైలోక్యే కరిష్యామి హితం తవ
బ్రహ్మదేవుడు ఇలా అన్నాడు— "సూర్యుడు మృదువుగా ఉదయించి, నీ భర్త బూడిదై, మూడు లోకాలు క్షేమంగా ఉన్నప్పుడు, నేను నీకు మేలైనదాన్ని చేస్తాను."
భస్మనః పురుషో భావ్యః కామదేవసమప్రభః। గుణైః సర్వైర్యుతో భర్తా రతివత్త్వం చ సర్వదా
"ఆ బూడిద నుండి ఒక పురుషుడు జన్మిస్తాడు; అతడు మన్మథుడిలా కాంతివంతంగా, అన్ని గుణాలతో, ఎప్పుడూ రతి భర్తలా ఉండే లక్షణాలతో ఉంటాడు."
యథాపూజ్యో హరిర్దైవైర్యథా లక్ష్మీశ్చ పూజితా। తథైవ దంపతీ స్వర్గే తస్మాన్మద్వచనం కురు
"హరిదేవుడు దేవతలచే పూజింపబడినట్టు, లక్ష్మీదేవి గౌరవించబడినట్టు, మీరు ఇద్దరూ స్వర్గంలో దంపతులుగా పూజింపబడతారు; అందుకే నా మాట విను."
పతివ్రతోవాచ- పత్యుర్మే నిధనే బ్రహ్మన్విధవా లోకనిందితా। కాంస్తు లోకాన్గమిష్యామి భగ్నా చారామలీమసా
ఆ పతివ్రత ఇలా చెప్పింది— "నా భర్త చనిపోతే, బ్రహ్మదేవా, నేను వితంతువుగా, లోకానికి అపహాస్యంగా మారిపోతాను; అప్పుడు నేను ఏ లోకాల్లోకి వెళ్ళగలను, మనసు విరిగి, మచ్చ పడినవాడిని?"
బ్రహ్మోవాచ- అతస్తే నాస్తి దోషో వై న మృతస్తే ధవోఽధునా। అస్మాకం వచనేనైవ కుష్ఠీ మన్మథతాం వ్రజేత్
బ్రహ్మదేవుడు ఇలా అన్నాడు— "కాబట్టి, నీకు తప్పు లేదు; నీ భర్త కూడా నిజంగా మరణించలేదు. మా మాట వల్ల ఆ కుష్టురోగి మన్మథుడిలా మారిపోతాడు."
వదత్యేవంవిధౌ సా చ విమృశ్య క్షణమేవ చ। బాఢముక్తవతీ సా చ తతస్సూర్యోదయోఽభవత్
అలా ఆమె మాటలు విన్నాక, క్షణం ఆలోచించి, "అలాగే జరుగనీ" అని అంగీకరించింది. వెంటనే సూర్యుడు ఉదయించాడు.
అభవద్భస్మరూపోఽసౌ మునిశాపప్రపీడితః। భస్మనో మధ్యతో జాతో ద్విజో మన్మథపీడితః
ఆ ముని శాపం వల్ల అతడు బూడిదగా మారిపోయాడు. ఆ బూడిద మధ్య నుంచి, ప్రేమ బాధతో బాధపడుతూ, ఒక ద్విజుడు జన్మించాడు.
దృష్ట్వా విస్మయపమాపన్నాః సర్వే తే పురవాసినః। ముదితా దేవసంఘాశ్చ జనః స్వస్థతరోఽభవత్
ఇదంతా చూసిన నగరవాసులు ఆశ్చర్యంతో మౌనమయ్యారు. దేవతలు ఆనందించారు. ప్రజలు మరింత ప్రశాంతంగా మారారు.
విమానేనార్కవర్ణేన స్వర్లోకాదాగతేన చ। పతినా సహ సా సాధ్వీ సురైః సార్ద్ధం గతా దివమ్
ఆ సతీ సహితంగా, తన భర్తతో కలిసి, సూర్యుడిలా ప్రకాశించే విమానంలో దేవతలతో కలిసి స్వర్గానికి వెళ్లింది.
ఏవం పతివ్రతా యస్మాచ్ఛుభా చైవ తు మత్సమా। తేన వృత్తం చ జానాతి భూతం భవ్యం ప్రవర్తనమ్
ఆమె ఎంత పతివ్రత, ఎంత శుభకరమైనది, నాతో సమానమైనది కాబట్టి, గతం, భవిష్యత్తు, జరిగే సంగతులన్నీ ఆమెకు తెలుసు.
య ఇదం శ్రావయేల్లోకే పుణ్యాఖ్యానమనుత్తమమ్। తస్య పాపం క్షయం యాతి జన్మజన్మకృతం చ యత్
ఈ పవిత్రమైన గొప్ప కథను ఎవడు ఇతరులకు వినిపిస్తాడో, అతని పాపాలు — ఎన్నో జన్మల్లో చేసినవీ — నశించిపోతాయి.
అక్షయం లభతే స్వర్గం విబుధైః సంప్రయుజ్యతే। బ్రాహ్మణో లభతే వేదం జన్మజన్మసు బాడవ
అతడు ఎప్పటికీ తరుగని స్వర్గాన్ని పొందుతాడు, దేవతలతో కలిసిపోతాడు. ఓ బాడవా, బ్రాహ్మణుడు ప్రతి జన్మలో వేదాన్ని పొందుతాడు.
సకృచ్ఛృణోతి యః పూతో దుష్కృతౌఘాద్విముచ్యతే। సురాలయమవాప్నోతి స్వర్గాద్భ్రష్టో ధనీ భవేత్
ఈ కథను ఒక్కసారి వినినవాడు కూడా పవిత్రుడవుతాడు, చేసిన దుష్కృతులన్నీ విడిపోతాడు. స్వర్గం నుండి పడిపోయినా, ధనవంతుడవుతాడు.
ద్విజ ఉవాచ- మాండవ్యస్య మునేర్విష్ణోశ్శూలాఘాతః కథం తనౌ। పత్యౌ పతివ్రతాయాశ్చ కథం కుష్ఠం కలేవరే
ద్విజుడు అడిగాడు — మాండవ్య మునికి విష్ణువు శూలంతో గాయపడటం ఎలా జరిగింది? ఆ పతివ్రత భర్త శరీరానికి కుష్టురోగం ఎలా కలిగింది?
హరిరువాచ- శిశుభావాచ్చ మాండవ్యో ఝిల్లికాయామభానతః। వస్తిదేశే తృణం దత్వా మోహాత్స చ ముమోచ తామ్
హరి చెప్పాడు — చిన్నప్పట్లో మాండవ్యుడు తెలియకపోయి, ఒక జిలుకకు వెనుక భాగంలో గడ్డి పెట్టి, దాన్ని వదిలేశాడు.
తేనాపవాదదోషేణ ధర్మస్యాజ్ఞాతురేవ చ। అహోరాత్రం వ్యథా కృచ్ఛ్రా భుక్తా తేన ద్విజన్మనా
ఆ తప్పు వల్ల, ధర్మాన్ని తెలియకపోవడం వల్ల, ఆ జన్మలో ద్విజుడిగా రాత్రింబవళ్లు తీవ్రమైన బాధ అనుభవించాడు.
కింతు సమాధినా తేన న జ్ఞాతం శూలసంభవమ్। కృచ్ఛ్రం చ మునినా కృత్స్నం యోగాభ్యాసాద్భృశాదపి
అయితే, అతడు ధ్యానం వల్ల, ఆ శూలం ఎలా వచ్చిందో తెలియలేదు. యోగాభ్యాసంతో ముని ఎంత కష్టమైనా తట్టుకున్నాడు.
కుష్ఠినో బ్రహ్మణో ఘాతాదజితేంద్రియకారణాత్। పూతిగంధం తనౌ కుష్ఠం సంజాతం ద్విజసత్తమ
ఇంద్రియాలను అదుపు చేయకపోవడం, బ్రాహ్మణుడిని హత్య చేయడం వల్ల, అతని శరీరంలో కుష్టురోగం పుట్టింది, దుర్గంధం వచ్చింది, ఓ ఉత్తమ ద్విజుడా.
పురా విప్రాయ తేనైవ దత్తం గౌరీచతుష్టయమ్। కన్యకాత్రితయం విప్ర తేన తస్య పతివ్రతా
పూర్వం అతడు ఒక బ్రాహ్మణుడికి నాలుగు ఆవులు, మూడు కన్యలను ఇచ్చాడు. అందువల్ల అతని భార్య పతివ్రతగా మారింది.
అస్యాస్తు కారణాదేవ స చ మత్సమతాం వ్రజేత్। అత్ర తే విస్మయః కుత్ర వేదకర్మపురాతనమ్
ఆమె వల్ల అతడు నాతో సమాన స్థితికి చేరాడు. వేదకర్మల విషయంలో నీకు ఆశ్చర్యం ఎందుకు?
ద్విజ ఉవాచ- కృత్యా నారీ న యస్యైవ తస్య స్వర్గో భవేద్ధ్రువమ్। యథైతచ్చరితం నాథ సర్వేషాం శివమిష్యతే
ద్విజుడు అన్నాడు — ఎవరికీ భార్య లేకపోయినా, అతడికి ఖచ్చితంగా స్వర్గం లభిస్తుంది. ఈ విధంగా ఆచరించటం వల్ల అందరికీ మేలు కలగాలని కోరుకుంటున్నాను.
హరిరువాచ- సంతి కృత్యాః స్త్రియః కాశ్చిత్పుంసః సర్వస్వదస్య చ। తత్రాప్యరక్షణీయాం చ మనసాపి న ధారయేత్
హరి చెప్పాడు — కొందరు స్త్రీలు, అన్నీ త్యాగం చేసిన పురుషునికి కర్తవ్యాలు చేస్తారు. అయినా, అలాంటి స్త్రీని దగ్గర పెట్టుకోకూడదు, మనసులో కూడా ఉంచకూడదు.