పితృయజ్ఞాత్పరో యస్మాద్ధర్మో నాస్తి కథంచన। తస్మాత్సర్వప్రయత్నేన శక్త్యా కుర్యాదమత్సరః
పితృయజ్ఞం కన్నా గొప్ప ధర్మం లేదు. అందుకే, ఎవ్వరినీ అసూయపడకుండా, తన శక్తికి తోడుగా, అన్ని ప్రయత్నాలతో దాన్ని చేయాలి.
యః పఠేద్ధర్మసంతానం జనానామగ్రతో నరః। విష్ణుపద్యా జలే స్నానం ప్రతి లోకే చ లభ్యతే
ఎవడు ధర్మ పరంపరను జనాల ముందు చదువుతాడో, వాడు విష్ణుపద జలంలో స్నానం చేసిన ఫలితాన్ని ఈ లోకంలో పొందుతాడు.
జన్మజన్మకృతో యేన మహాపాతకసంచయః। తత్సర్వం ప్రలయం యాతి సకృదుచ్చరితే శ్రుతే
ఎన్ని జన్మల్లో చేసిన పెద్ద పాపాలున్నా, ఈ కథను ఒక్కసారి వినడం, చెప్పడం వల్ల అవన్నీ నశించిపోతాయి.
నరోత్తమ ఉవాచ- త్రిదశానాం చ దేవానామన్యేషాం జగదీశ్వరః। ప్రభుః కర్తా చ హర్త్తా చ గోప్తా భర్త్తా పితా ప్రసూః
నరోత్తముడు ఇలా అన్నాడు— దేవతలలో, ఇతర దైవాలలో, జగత్తుకు ఈయనే ప్రభువు; సృష్టికర్త, సంహారకుడు, రక్షకుడు, పోషకుడు, తండ్రి, మూలకారణం కూడా ఇతడే.
అస్మాకం వాక్శ్రమో విష్ణోః కథనేనైవ యుజ్యతే। కింతు కౌతూహలం మేఽస్తి పిపాసా వా క్షుధాపి వా
విష్ణువు మహిమను చెప్పడంలో మన మాటలు అలసిపోతాయి. అయినా నాకు ఆసక్తి, దాహం, లేదా ఆకలి ఉంది.
కృతం పృచ్ఛతి యేనైవ వక్తవ్యం తత్ప్రియేణ హి। అతీతం చైవ జానాతి కథం నాథ పతివ్రతా
ప్రియమైనవాడు అడిగినదాన్ని చెప్పాలి. ఓ నాథా, పతివ్రతకు గత విషయాలు ఎలా తెలుసు?
కిం వా తస్యాం ప్రభావం చ వక్తుమర్హస్యశేషతః। భగవానువాచ- కథితం మే పురా వత్స పునః కౌతూహలం ద్విజ
లేదా, ఆమె శక్తి గురించి పూర్తిగా చెప్పాలి. భగవంతుడు ఇలా అన్నాడు— బిడ్డా, నేను ఇది ముందే చెప్పాను. అయినా నీవు మళ్లీ ఆసక్తిగా అడుగుతున్నావు.
కథయిష్యామి తత్సర్వం యత్తే మనసి వర్తతే। పతివ్రతా పతిప్రాణా సదా పత్యుర్హితే రతా
నీ మనసులో ఉన్నదంతా నేను చెబుతాను. పతివ్రత తన భర్తనే జీవంగా భావించి, ఎల్లప్పుడూ భర్తకు మేలు జరగాలని తపనపడుతుంది.
దేవానామపి సాఽఽరాధ్యా మునీనాం బ్రహ్మవాదినాం। ధవస్యైకస్య యా నారీ లోకే పూజ్యతమా స్మృతా
ఆమెను దేవతలు, మునులు, బ్రహ్మజ్ఞానులు కూడా పూజించాలి. ఒక్క భర్తకే అంకితమైన ఆడది లోకంలో అత్యంత పూజ్యురాలిగా గుర్తించబడింది.
తస్యా సంమాననే గుర్వీ నిభృతా న భవిష్యతి। మధ్యదేశే పురా తాత నగరీ చాతిశోభనా
ఆమెను గౌరవించడంలో ఎలాంటి అతిశయమూ ఉండదు. మధ్యదేశంలో ఒకప్పుడు అద్భుతమైన నగరం ఉండేది.
తస్యాం చ బ్రహ్మజాతీయా సేవ్యా నామ్నీ పతివ్రతా। తస్యా ధవోఽభవత్కుష్ఠీ పూర్వకర్మవిరోధతః
ఆ నగరంలో బ్రాహ్మణ వంశానికి చెందిన సేవ్య అనే పతివ్రత ఉండేది. పూర్వకర్మ ఫలితంగా ఆమె భర్తకు కుష్టురోగం వచ్చింది.
గలద్వ్రణాస్య పత్యుశ్చ నిత్యం చర్యాపరాయణా। యద్యన్మనోరథం తస్య శక్త్యా సా కురుతే భృశమ్
భర్త నోరులో ఎప్పుడూ గాయాల నుంచి ముదురు వస్తుండేది. అయినా ఆమె నిత్యం సేవలో నిమగ్నమై ఉండేది. భర్త ఏదైనా కోరితే, తన శక్తికి మించి తీరుస్తుండేది.
అర్చయేద్దేవవన్నిత్యం స్నేహం కుర్యాదమత్సరా। కదాచిత్పథి గచ్ఛంతీం వేశ్యాం పరమసుందరీమ్
ఆయన ప్రతిరోజూ దేవతలను భక్తితో పూజించేవాడు, ఎవరిపట్లా అసూయ లేకుండా, ప్రేమతో ప్రవర్తించేవాడు. ఒకసారి, మార్గంలో నడుస్తూ, అతను అపూర్వ సౌందర్యంతో కూడిన ఓ వేశ్యను చూశాడు.
దృష్ట్వాఽతీవాభవన్మోహాన్మన్మథావిష్టచేతనః। నిశ్శ్వస్య సుతరాం దీర్ఘం తతస్తు విమనాఽభవత్
ఆమెను చూసిన వెంటనే అతని మనసు మోహంతో మునిగిపోయింది, కామ భావనలో చిక్కుకున్నాడు. అతను లోతుగా ఊపిరి వదిలి, మనసు దిగులుతో నిండిపోయింది.
శ్రుత్వా గృహాద్వినిఃసృత్య సాధ్వీ పప్రచ్ఛ తం పతిం। ఉన్మనాస్త్వం కథం నాథ నిఃశ్వాసస్తే కథం విభో
ఇది విని, అతని సతీమంతృడు ఇంటి నుండి బయటకు వచ్చి భర్తను అడిగింది: "ప్రభూ! నీ మనసు ఎందుకు ఇలా కలవరంగా ఉంది? ఎందుకు ఇంతగా ఊపిరి పీలుస్తున్నావు?"
బ్రూహి మే యచ్చ కర్తవ్యమకర్తవ్యం చ యత్ప్రియమ్। దయితం తే కరిష్యామి త్వమేకో మే గురుః ప్రియః
"ఏం చేయాలో, ఏం చేయకూడదో, నీకు ఏది ఇష్టమో నాకు చెప్పు. నీవు చెప్పినదాన్ని నేను చేస్తాను. నీవే నాకు గురువు, ప్రియమైనవాడవు."
అభీష్టం వద మే నాథ యథాశక్తి కరోమ్యహమ్। ఇత్యుక్తే తామువాచేదం వృథా కిం భాషసే ప్రియే
"నీ కోరికను చెప్పు ప్రభూ, నా శక్తికి తగినంత నేను చేస్తాను" అని ఆమె అన్నది. అప్పుడు అతను ఇలా అన్నాడు: "ప్రియమైనవాడా, వృథాగా మాటలు ఎందుకు చెబుతున్నావు?"
న శక్తా త్వం న చైవాహం మోఘం వక్తుం న యుజ్యతే। ప్రష్టుం నాధికరోషీతి యథా దీర్ఘతరోః ఫలమ్
"నువ్వు చేయలేవు, నేనూ చేయలేను. వృథాగా మాట్లాడటం సరికాదు. అడిగే హక్కు నీకు లేదు. నేలపై నిలబడి, ఎత్తైన చెట్టు ఫలాన్ని కోరికపడినట్టు ఇది."
భూమౌ స్థిత్వా తు ఖర్వాత్మా సముద్ధర్తుం ప్రవాంఛతి। తథా మే రమణీ లోభాన్మోహాద్యదభివాంఛితమ్
"చిన్నవాడైనవాడు నేలపై నిలబడి, ఎత్తైన చెట్టు ఫలాన్ని తీయాలని ఆశపడతాడు. అలాగే, మోహంతో, లోభంతో నేను సాధ్యంకాని దానిని కోరుతున్నాను."
దంపత్యోరపి దుఃసాధ్యమపయానం వదామ్యహమ్। పతివ్రతోవాచ- జ్ఞాత్వా తు త్వన్మనోవృత్తం శక్తాహం కార్యసాధనే
"భర్తా భార్యలకు కూడా సాధ్యం కాని ఒకటి — విడిపోవడం — గురించి చెబుతున్నాను." అప్పుడు పతివ్రత ఇలా అన్నది: "నీ మనసులోని కోరికను తెలుసుకొని, నేను ఆ పని చేయగలను."
ఆదేశం కురు మే నాథ కర్తవ్యం యేన కేనచిత్। యది తే దుర్లభం కార్యం కర్తుం శక్నోమి యత్నతః
"ప్రభూ, నాకు ఆదేశించు. ఏ విధంగా అయినా చేయాల్సిన పనిని నేను చేస్తాను. నీ కోరిక ఎంత కష్టమైనదైనా, శ్రద్ధగా ప్రయత్నించి నెరవేర్చుతాను."
తదా మే త్వతికల్యాణం ఫలిష్యతి పరే త్విహ। ఇత్యుక్తే పరమః ప్రీతః స్థితో వచనమబ్రవీత్
"అప్పుడు నా గొప్ప పుణ్యం ఇక్కడా, పరలోకంలోనూ ఫలిస్తుంది." అని ఆమె చెప్పగానే, అతను ఎంతో సంతోషంతో అక్కడే నిలబడి ఇలా అన్నాడు:
పాపాభ్యాసాచ్చ పాప్మానం పృచ్ఛతీతి వినిశ్చయః। పథ్యస్మిన్సంప్రగచ్ఛంతీం వేశ్యాం పరమసుందరీమ్
"పాపపు అలవాటుతో నేను పాపంలో మునిగిపోయాను — ఇది నిజమే. మార్గంలో నడుస్తూ, అపూర్వ సౌందర్యంతో కూడిన ఓ వేశ్యను చూశాను."
సర్వతశ్చానవద్యాంగీం దృష్ట్వా మే దహ్యతే మనః। యది తాం త్వత్ప్రసాదాచ్చ ప్రాప్నోమి నవయౌవనాం
"ఆమెను చూచి, ఆమె శరీరంలో ఎక్కడా లోపం లేకుండా ఉండటం చూసి నా మనసు కాలిపోతుంది. నీ అనుగ్రహంతో ఆ యవ్వన స్త్రీని పొందగలిగితే —"
తదా మే సఫలం జన్మ కురు సాధ్వి హితం మమ। యది మాం కుష్ఠినం దీనం పూతిగంధం నవవ్రణమ్
"అప్పుడు నా జన్మ ఫలప్రదమవుతుంది. సతీ! నా మేలుకోసం ఈ కోరికను నెరవేర్చు. నేను కుష్టురోగి, దుర్వాసనతో, కొత్త గాయాలతో ఉన్నవాడిని ఆమె వద్దకు రాకపోతే —"
న గచ్ఛతి వరారోహా తదా మే నిధనం హితమ్। శ్రుత్వా తేనేరితం వాక్యం సాధ్వీ వచనమబ్రవీత్
"ఆ అందమైన వనిత నా దగ్గరకు రాకపోతే, నాకు మరణమే మేలు." అతని మాటలు విని, సతీమంతృడు ఇలా చెప్పింది:
యథాశక్తి కరిష్యామి స్థిరీ భవ ప్రభోఽధునా। మనసాథ సమాలోచ్య క్షపాంతే హ్యుషసి ద్రుతమ్
"నా శక్తికి తగినంత చేస్తాను. ప్రభూ! నీవు ధైర్యంగా ఉండు." అని మనసులో ఆలోచించి, రాత్రి ముగిసిన తర్వాత, తెల్లవారుఝామున వెంటనే —
గోమయం సహ శోధన్యా గృహీత్వా సా యయౌ ముదా। సంప్రాప్య గణికాగేహం శోధయిత్వా చ చత్వరమ్
ఆమె గోమయం, శుభ్రత కోసం నీళ్ళు తీసుకుని ఆనందంగా బయలుదేరింది. వేశ్య ఇంటికి చేరుకుని, ఆవరణను శుభ్రం చేసింది.
ప్రతోలీం వీథికాం చైవ గోమయం ప్రదదౌ ముదా। సా తూర్ణమాగతా గేహే జనస్యాలోకనే భయాత్
ఆమె ఆనందంగా గోమయాన్ని వీధిలో, చిన్న దారిలో చల్లి శుభ్రం చేసింది. ఎవరికైనా కనిపిస్తుందేమోనని భయంతో త్వరగా ఇంటికి వచ్చింది.
ఏవం క్రమేణ సా సాధ్వీ చరతి స్మ దినత్రయమ్। అథ సా వారముఖ్యా చ చేటికాశ్చేటకానపి
ఇలా, ఆ సతీమంతృడు మూడు రోజులు వరుసగా ఇదే విధంగా చేసింది. తరువాత, ఆ వేశ్యాధిపతి, ఆమె దాసులు, సేవకులతో కలిసి —