కథం కథమితి ప్రాహ స తం మధురయా గిరా। ధర్మస్య మే సముద్దేశం వద ప్రాప్తోంఽతికం హి తే
అతడు తులాధారుణ్ని మధురంగా అడిగాడు: 'నీవు ధర్మసారం చెప్పు, ఎందుకంటే నీవు పరమ స్థాయిని చేరుకున్నావు.'
తులాధార ఉవాచ-। యావజ్జనాః ప్రతిష్ఠంతి మమైవ సన్నిధౌ ద్విజ। తావన్మే స్వస్థతా నాస్తి యావచ్చ రాత్రియామకః
తులాధారుడు ఇలా అన్నాడు: బ్రాహ్మణా, జనాలు నా దగ్గర నిలబడేంతవరకు నాకు ప్రశాంతత ఉండదు; రాత్రి పూర్తయ్యేదాకా అదే స్థితి.
తచ్చోపదేశమాదాయ గచ్ఛ ధర్మాకరం ప్రతి। బకస్య మరణే దోషం ఖే చ వస్త్రావిశోషణమ్
ఈ ఉపదేశాన్ని తీసుకుని ధర్మసాగరుని దగ్గరకు వెళ్ళు; బకపక్షిని చంపడంలో ఉన్న దోషాన్ని, ఆకాశంలో బట్టలు ఎండబెట్టడాన్ని గుర్తు పెట్టుకో.
సర్వం తత్ర చ జానీషే సజ్జనాద్రోహకం వ్రజ। తత్ర తస్యోపదేశేన తవ కామః ఫలిష్యతి
అక్కడ నీవు అన్నీ తెలుసుకుంటావు, మంచి మనుషులను మోసం చేయడాన్ని కూడా. అతని ఉపదేశంతో నీ కోరిక నెరవేరుతుంది.
ఇత్యుక్త్వా తులాధారః కరోతి క్రయవిక్రయౌ। తథా తాత గమిష్యామి సజ్జనాద్రోహకం ప్రతి
ఇలా చెప్పి తులాధారుడు మళ్లీ కొనుగోలు, అమ్మకాల్లో నిమగ్నమయ్యాడు. నాన్నా, అలాగే నేను కూడా మంచి మనుషులను మోసగాడి దగ్గరకు వెళ్తాను.
తులాధారసముద్దేశాన్న జానామి తదాలయమ్। హరిరువాచ-। ఏహ్యాగచ్ఛ గమిష్యామి త్వయా సార్ద్ధం చ తద్గృహమ్
తులాధారుడు చెప్పినవాడి ఇల్లు నాకు తెలియదు. హరి ఇలా అన్నాడు: రా, నేను నీతో కలిసి అతని ఇంటికి వెళ్తాను.
అథ వర్త్మని గచ్ఛంతమువాచ బ్రాహ్మణో హరిం। విప్ర ఉవాచ-। తులాధారే చ న స్నానం న దేవపితృతర్పణమ్
అప్పుడు మార్గంలో వెళ్తుండగా, బ్రాహ్మణుడు హరిని ఇలా అడిగాడు: తులాధారుడు స్నానం చేయడు, దేవతలకు లేదా పితృదేవతలకు తర్పణం చేయడు.
మలదిగ్ధం చ గాత్రం తు సర్వం చేలమలక్షణమ్। కథం జానాతి మద్వృత్తం దేశాంతరసముద్భవమ్
అతని శరీరం మురికి పూసుకుని ఉంది, బట్టలు అన్నీ మురికిగా ఉన్నాయి; అయినా, దూరదేశంలో జరిగిన నా విషయాలు అతడు ఎలా తెలుసుకున్నాడు?
అతో మే విస్మయస్తాత సర్వం త్వం వద కారణమ్। హరిరువాచ-। సత్యేన సమభావేన జితం తేన జగత్త్రయమ్
అందుకే నాకు ఆశ్చర్యంగా ఉంది. ఈ సంగతికి కారణం నీవు చెప్పు. హరి ఇలా అన్నాడు— నిజాయితీతో, సమభావంతో, అతను మూడు లోకాలను జయించాడు.
తేనాతృప్యంత పితరో దేవా మునిగణైః సహ। భూతభవ్య ప్రవృత్తం చ తేన జానాతి ధార్మికః
దీనివల్ల పితృదేవతలు, దేవతలు, మునులు సంతృప్తి చెందలేదు. ధర్మపరుడు గతంలో జరిగినదీ, భవిష్యత్తులో జరిగేదీ దీనివల్ల తెలుసుకుంటాడు.
నాస్తి సత్యాత్పరో ధర్మో నానృతాత్పాతకం పరమ్। విశేషే సమభావస్య పురుషస్యానఘస్య చ
నిజం కన్నా గొప్ప ధర్మం లేదు. అబద్ధం కన్నా పెద్ద పాపం లేదు. ముఖ్యంగా నిష్కల్మషుడైన మనిషిలో సమభావం ఎంతో గొప్పది.
అరౌ మిత్రేప్యుదాసీనే మనో యస్య సమం వ్రజేత్। సర్వపాపక్షయస్తస్య విష్ణుసాయుజ్యతాం వ్రజేత్
శత్రువు, మిత్రుడు, అన్యుడు— వీరందరిపట్ల ఎవరి మనసు ఒకేలా ఉంటుందో, అతని పాపాలన్నీ నశిస్తాయి. అతడు విష్ణువు సాయుజ్యాన్ని పొందుతాడు.
ఏవం యో వర్తతే నిత్యం కులకోటిం సముద్ధరేత్। సత్యం దమః శమశ్చైవ ధైర్యం స్థైర్యమలోభతా
ఇలా ఎవరైనా ఎప్పుడూ ప్రవర్తిస్తే, అతడు తన వంశాన్ని కోటివేళ్ళు పైకి తీసుకెళ్తాడు. నిజాయితీ, ఆత్మనిగ్రహం, మనశ్శాంతి, ధైర్యం, స్థిరత, లోభం లేకపోవడం—
అనాశ్చర్యమనాలస్యం తస్మిన్సర్వం ప్రతిష్ఠితమ్। తేన వై దేవలోకస్య నరలోకస్య సర్వశః
ఆశ్చర్యపడకపోవడం, అలసత్వం లేకపోవడం— ఇవన్నీ అతనిలో స్థిరంగా ఉంటాయి. అతని వల్లే దేవతల లోకం, మానవ లోకం అన్నీ నిలబడతాయి.
వృత్తం జానాతి ధర్మజ్ఞస్తస్యదేహే స్థితో హరిః। లోకే తస్య సమో నాస్తి సమః సత్యార్జవేషు చ
ధర్మాన్ని తెలిసినవాడు ప్రవర్తనను తెలుసుకుంటాడు. హరి అతని శరీరంలో నివసిస్తాడు. లోకంలో నిజాయితీ, నేరుగా ఉండడంలో అతనికి సమానుడు ఎవరూ లేరు.
స చ ధర్మమయః సాక్షాత్తేనైవ ధారితం జగత్। ద్విజ ఉవాచ-। జ్ఞాతం మే త్వత్ప్రసాదాచ్చ తులాధారస్య కారణమ్
అతడు సాక్షాత్తుగా ధర్మమే. అతని వల్లే జగత్తు నిలబడుతోంది. ద్విజుడు ఇలా అన్నాడు— నీ కృప వల్ల తులాధారునికి కారణం నాకు తెలిసింది.
అద్రోహకస్య యద్వృత్తం తద్బ్రూహి త్వం యదీచ్ఛసి। హరిరువాచ-। పురైవ రాజపుత్రస్య కులస్త్రీనవయౌవనా
హానిచేయని వాడి ప్రవర్తనను నీవు చెప్పగలవా? హరి ఇలా అన్నాడు— పూర్వం రాజకుమారుని భార్య యవ్వనోత్సాహంతో ఉండేది.
పత్నీవ కామదేవస్య శచీవ వాసవస్య చ। తస్య ప్రాణసమా భార్యా సున్దరీ నామ సున్దరీ
ఆమె కామదేవుని భార్యలాగే, వాసవుని భార్య శచిలాగే అందంగా ఉండేది. ఆమె పేరు సుందరి. ఆమె అతనికి ప్రాణాల్లా ప్రియమైనది.
అకస్మాత్పార్థివస్యైవ కార్యే గన్తుం సముద్యతః। మనసాలోచితం తేన ప్రాణేభ్యోపి గరీయసీమ్
ఒక రోజు రాజు అకస్మాత్తుగా ఏదో పనిమీద వెళ్లాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. తన ప్రాణాలకన్నా గొప్పదేమిటో మనసులో ఆలోచించాడు.
కస్మిన్స్థానే స్థాపయామి యతో రక్షా భవేద్ధ్రువమ్। ఇత్యాలోచ్యైవ సహసా త్వాగతోస్య గృహం ప్రతి ౧౦౦ 1.50.
ఎక్కడ ఉంచితే ఆమెకు ఖచ్చితంగా రక్షణ కలుగుతుందో అని ఆలోచించి, వెంటనే నీ ఇంటికి వచ్చాడు.
ఉక్తం చ తాదృశం వాక్యం శ్రుత్వా స విస్మయంగతః। న తాతస్తే న చ భ్రాతా న చాహం తవ బాన్ధవః
అలాంటి మాటలు చెప్పి, వాటిని విని అతడు ఆశ్చర్యపోయాడు— 'నీకు తండ్రి కాదు, అన్నయ్య కాదు, నేనూ నీ బంధువు కాను.'
పితృమాతృకులస్యైవ తస్యా న హి సుహృజ్జనః। కథం చ మద్గృహే తాత స్థిత్యా స్వస్థో భవిష్యసి
ఆమె తండ్రి, తల్లి వంశాల్లో కూడా స్నేహితుడు ఎవ్వరూ లేరు. నా ఇంట్లో ఉండి నీవు ఎలా నిశ్చింతగా ఉంటావు, ప్రియమైనవాడా?
ఏతస్మిన్నన్తరే తేన చోక్తం వాక్యం యథోచితమ్। లోకే త్వత్సదృశో నాస్తి ధర్మజ్ఞో విజితేన్ద్రియః
ఇంతలో అతడు యోగ్యమైన మాటలు అన్నాడు— 'ఈ లోకంలో నీలాంటి ధర్మజ్ఞుడు, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు లేడు.'
స చాహ తం చ సర్వజ్ఞం వక్తుం నార్హసి దూషణమ్। త్రైలోక్యమోహినీం భార్యాం కః పుమాన్రక్షితుం క్షమః
అతడు అతనితో ఇలా అన్నాడు— 'సర్వజ్ఞుడిని నిందించకూడదు. మూడు లోకాలను మాయచేసే భార్యను ఎవరు కాపాడగలరు?'
రాజపుత్ర ఉవాచ-। ధరణ్యాం పరివిజ్ఞాయ త్వాగతోహం తవాన్తికమ్। ఏషా తిష్ఠతు తేఽగారే వ్రజామి నిజమన్దిరమ్
రాజకుమారు ఇలా అన్నాడు— 'భూమిపై ఆలోచించి నీ వద్దకు వచ్చాను. ఆమె నీ ఇంట్లో ఉండనివ్వు. నేను నా ఇంటికి వెళ్తాను.'
ఇత్యుక్తే స పునః ప్రాహ నగరేఽస్మిన్ప్రశోభనే। బహుకాముక సంపూర్ణే కథం రక్షా భవేత్స్త్రియాః
ఇలా అన్నాక, అతడు మళ్లీ ఇలా అడిగాడు— 'ఈ అందమైన నగరంలో, అనేక కాముకులు ఉన్నప్పుడు, ఒక స్త్రీని ఎలా కాపాడగలం?'
స చోవాచ పునస్తం చ కురు రక్షాం వ్రజామ్యహమ్। గృహస్థస్సఙ్కటాదాహ ధర్మస్య రాజపుత్రకమ్
ఆయన మళ్లీ అతనితో ఇలా అన్నాడు: "నువ్వు వెళ్ళి ఆమెను కాపాడు; నేను వెళ్ళిపోతాను." ఆ గృహస్థుడు బాధతో రాజ కుమారునితో ఇలా అన్నాడు: "ఇది ధర్మానికి కట్టుబడి చేయాల్సిన పని."
కరోమ్యనుచితం కార్యం స్వదాస్యముచితం హితమ్। సదా చైవేదృశీ భార్యా స్థాతవ్యా మద్గృహే పితః
నేను తగినది కాని పని చేస్తున్నాను, అయినా నా సేవ మంచిదే, ఉపయుక్తమే. తండ్రి గారూ, ఇలాంటి భార్య ఎప్పుడూ నా ఇంట్లోనే ఉండాలి.
అరక్షారక్షణే దేవ వదాభీష్టం కురు ప్రియమ్। మమ తల్పే మయా సార్ధం శయానం భార్యయా సహ
రక్షణ చేయాలా వద్దా అన్న విషయమై, ప్రభూ, మీకు నచ్చినట్లు చేయండి. నా భార్య నా పక్కనే నా మంచంపై నాతోపాటు పడుకుని ఉంది.
మన్యసే దైవతం స్వం చేత్తిష్ఠేన్నోచేత్తు గచ్ఛతు। క్షణం విమృశ్య తం ప్రాహ రాజపుత్రః పునస్తదా
నువ్వు ఆమెను నీ దైవంగా భావిస్తే ఇక్కడే ఉండు, లేదంటే వెళ్ళిపో. క్షణం ఆలోచించి రాజ కుమారుడు మళ్లీ ఇలా అన్నాడు.