తస్య పత్న్యోఽష్ట తిష్ఠంతి తన్మధ్యే వరవర్ణినీ। రూపయౌవనసంపన్నా దయాయుక్తా యశస్వినీ
ఆయనకు ఎనిమిది భార్యలు ఉన్నారు; వారిలో ఒకరు అద్భుతమైన వర్ణంతో, అందంతో, యవ్వనంతో, దయతో, కీర్తితో ప్రసిద్ధురాలు.
శుభా నామేతి విఖ్యాతా గత్వా తాం పృచ్ఛ తే హితం। ఏవముక్త్వా తు భగవాంస్తత్రైవాంతరధీయత
ఆమెకు శుభ అనే పేరు ప్రసిద్ధి. ఆమె దగ్గరకు వెళ్లి, నీకు మేలు అయ్యేదాన్ని అడుగు. ఇలా చెప్పి, భగవంతుడు అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు.
తస్యైవాదృశ్యతాం దృష్ట్వా విస్మితోభూద్ద్విజస్తదా। స చ సాధ్వీగృహం గత్వా పప్రచ్ఛాథ పతివ్రతాం
ఆయన కనబడకుండా పోయిన దృశ్యం చూసి, ఆ బ్రాహ్మణుడు ఆశ్చర్యపోయాడు. వెంటనే సద్గుణవంతురాలైన ఆ మహిళ ఇంటికి వెళ్లి, పతివ్రతను ప్రశ్నించాడు.
అతిథేర్వచనంశ్రుత్వాగృహాన్నిఃసృత్యసంభ్రమాత్। దృష్ట్వా ద్విజం సతీ తత్ర ద్వారదేశే స్థితాభవత్
అతిథి మాటలు విని, ఆమె తొందరగా ఇంటి నుంచి బయటికొచ్చింది, ఏ మాత్రం గందరగోళం లేకుండా. బ్రాహ్మణుడిని చూసి, ఆ సతీమణి ద్వారంలో నిలబడింది.
తాం చ దృష్ట్వా ద్విజశ్రేష్ఠ ఉవాచ వచనం ముదా। ప్రియం మమహితం బ్రూహి యథాదృష్టం త్వమేవ హి
ఆమెను చూసి, ఆ బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠుడు ఆనందంగా ఇలా అన్నాడు — నాకిష్టమైనది, మేలు అయ్యేదాన్ని, నువ్వు చూసినదాన్ని చెప్పు.
పతివ్రతోవాచ-। సాంప్రతం పత్యురర్చాస్తి న చాస్మాకం స్వతంత్రతా। పశ్చాత్కార్యం కరిష్యామి గృహాణాతిథ్యమద్య వై
పతివ్రత ఇలా చెప్పింది — ఇప్పుడు నేను భర్త పూజలో ఉన్నాను, మాకు స్వతంత్ర్యం లేదు. తర్వాత అవసరమైనది చేస్తాను; మీరు ఈ రోజు అతిథిగా స్వీకరించండి.
విప్ర ఉవాచ-। మమ దేహే క్షుధా నాస్తి పిపాసాద్య న చ శ్రమః। అభీష్టం వద కల్యాణి నోచేచ్ఛాపం దదామి తే
బ్రాహ్మణుడు అన్నాడు — నాకు ఆకలి లేదు, దాహం లేదు, అలసట కూడా లేదు. నీవు కోరినదాన్ని చెప్పు, శుభే! లేదంటే శాపం వేస్తాను.
తమువాచ తదా సాపి న బకోహం ద్విజోత్తమ। గచ్ఛ ధర్మతులాధారం పృచ్ఛ తం తే హితం ద్విజ
ఆమె సమాధానమిచ్చింది — నేను బకపక్షి కాదు, బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠా! నీవు ధర్మతులా వద్దకు వెళ్లి, నీకు మేలు అయ్యేదాన్ని అడుగు.
ఇత్యుక్త్వా సా మహాభాగా ప్రయయౌ చ గృహోదరమ్। తత్రాపశ్యద్ద్విజో విప్రం యథా చాండాలవేశ్మని
ఇలా చెప్పి, ఆ మహాభాగురాలు ఇంట్లోకి వెళ్లిపోయింది. అక్కడ ఆ బ్రాహ్మణుడు, చండాలుని ఇంట్లో ఉన్నట్లు, మరో బ్రాహ్మణుడిని చూశాడు.
విమృశ్య విస్మయాపన్నస్తేన సార్ధం యయౌ ద్విజః। తిష్ఠంతం చ ద్విజం తం చ సోపశ్యద్ధృష్టమానసమ్
ఆ విషయాన్ని ఆలోచించి, ఆశ్చర్యపోయి, అతనితో కలిసి వెళ్లాడు. అక్కడ నిలబడి ఉన్న ఆ బ్రాహ్మణుడిని ధైర్యంగా ఉన్నట్టు చూశాడు.
స చోవాచ ముదా విప్రం దృష్ట్వా తం తాం సతీం చ సః। దేశాంతరే చ యద్వృత్తం తయా చ కథితం కిల
ఆ virtuous స్త్రీని, ఆ బ్రాహ్మణుడిని ఆనందంగా చూసిన వాడు, ఆమె చెప్పినట్టు దూరదేశంలో జరిగిన సంగతులన్నీ తెలుసుకున్నాడు.
కథం జానాతి మద్వృత్తం చాండాలోపి పతివ్రతా। అతో మే విస్మయస్తాత కిమాశ్చర్యం పరం మహత్
ఈ చాండాల స్త్రీ, భర్తకు నిష్టగా ఉండి, నా విషయాలు ఎలా తెలుసుకుంది? అందుకే నాన్నా, నాకు చాలా ఆశ్చర్యంగా ఉంది—ఇది ఎంత గొప్ప విషయం!
హరిఉవాచ-। జ్ఞాయతే కారణం తాత సర్వేషాం భూతభావనైః। అతిపుణ్యాత్సదాచారాద్యతస్త్వం విస్మయం గతః
హరి ఇలా అన్నాడు: అన్ని విషయాల కారణాన్ని భూతాలను సృష్టించే వారు తెలుసుకుంటారు. నీకు ఆశ్చర్యం కలిగింది, ఎందుకంటే అతడికి గొప్ప పుణ్యం, మంచి నడవడి ఉన్నాయి.
కిముక్తశ్చ తయా త్వం చ వద తత్సాంప్రతం మునే। విప్ర ఉవాచ-। ప్రష్టుం ధర్మతులాధారం సా చ మాం సముపాదిశత్
కానీ ఆమె నీతో ఏమన్నది? అది ఇప్పుడే చెప్పు మునీంద్రా. బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు: ఆమె నన్ను ధర్మాన్ని పట్టుకుని ఉండే వాడిని అడగమని చెప్పింది.
హరిరువాచ-। ఆగచ్ఛ మునిశార్దూల అహం గచ్ఛామి తం ప్రతి। గచ్ఛంతం చ హరిం ప్రాహ తులాధారః క్వ తిష్ఠతి
హరి ఇలా అన్నాడు: రా మునిశార్దూలా, నేను అతని దగ్గరకు వెళ్తాను. హరి వెళ్తున్నప్పుడు, తులాధారుడు అడిగాడు—'అతడు ఎక్కడ ఉంటాడు?'
హరిరువాచ-। జనానాం నికరో యత్ర బహుద్రవ్యసువిక్రయే। విక్రీణాతి చ క్రీణాతి తులాధారస్తతస్తతః
హరి ఇలా అన్నాడు: జనాలు ఎక్కువగా ఉండే చోట, ఎన్నో వస్తువులు కొనుగోలు, అమ్మకాలు జరిగే చోట, అక్కడ తులాధారుడు వస్తువులు అమ్ముతూ, కొనుగోలు చేస్తూ ఉంటాడు.
జనో యవాన్రసం స్నేహం కూటమన్నస్య సంచయం। సర్వం తస్య ముఖాదేవ గృహ్ణాతి చ దదాత్యపి
జనాలు ఎంత రుచి, ప్రేమ, లేదా కలిసిన అన్నం తీసుకొచ్చినా, అతడు వాటిని వారి నోటినుండే తీసుకుని, ఇచ్చిపుచ్చుకుంటాడు.
సత్యం త్యక్త్వానృతం కించిత్ప్రాణాంతే సముపస్థితే। నోక్తం నరవరశ్రేష్ఠస్తేనధర్మతులాధరః
ప్రాణాలు పోయే సమయం వచ్చినా, ఆ ధర్మాన్ని పాటించే తులాధారుడు ఎప్పుడూ అబద్ధం చెప్పలేదు, సత్యాన్ని వదలలేదు.
ఇత్యుక్తే తు తమద్రాక్షీద్విక్రీణంతం రసాన్బహూన్। మలపంకధరం మర్త్యం దంతకుడ్మలపంకిలమ్
ఇలా అన్న తర్వాత, అతడిని ఎన్నో రకాల రసాలు అమ్ముతూ, మట్టి, మలంతో ముద్దయిన శరీరంతో, పళ్లూ మూసుకుని మురికిగా ఉన్న మానవుడిని చూశారు.
తత్ర వస్తుధనోత్థాం చ భాషంతం వివిధాం గిరమ్। వృతం బహువిధైర్మర్త్యైః స్త్రీభిః పుంభిశ్చ సర్వతః
అక్కడ, చుట్టూ ఎన్నో పురుషులు, స్త్రీలు ఉండగా, అతడు అమ్మకానికి వస్తువులు, ధనం గురించి色色 మాటలు మాట్లాడుతున్నాడు.
కథం కథమితి ప్రాహ స తం మధురయా గిరా। ధర్మస్య మే సముద్దేశం వద ప్రాప్తోంఽతికం హి తే
అతడు తులాధారుణ్ని మధురంగా అడిగాడు: 'నీవు ధర్మసారం చెప్పు, ఎందుకంటే నీవు పరమ స్థాయిని చేరుకున్నావు.'
తులాధార ఉవాచ-। యావజ్జనాః ప్రతిష్ఠంతి మమైవ సన్నిధౌ ద్విజ। తావన్మే స్వస్థతా నాస్తి యావచ్చ రాత్రియామకః
తులాధారుడు ఇలా అన్నాడు: బ్రాహ్మణా, జనాలు నా దగ్గర నిలబడేంతవరకు నాకు ప్రశాంతత ఉండదు; రాత్రి పూర్తయ్యేదాకా అదే స్థితి.
తచ్చోపదేశమాదాయ గచ్ఛ ధర్మాకరం ప్రతి। బకస్య మరణే దోషం ఖే చ వస్త్రావిశోషణమ్
ఈ ఉపదేశాన్ని తీసుకుని ధర్మసాగరుని దగ్గరకు వెళ్ళు; బకపక్షిని చంపడంలో ఉన్న దోషాన్ని, ఆకాశంలో బట్టలు ఎండబెట్టడాన్ని గుర్తు పెట్టుకో.
సర్వం తత్ర చ జానీషే సజ్జనాద్రోహకం వ్రజ। తత్ర తస్యోపదేశేన తవ కామః ఫలిష్యతి
అక్కడ నీవు అన్నీ తెలుసుకుంటావు, మంచి మనుషులను మోసం చేయడాన్ని కూడా. అతని ఉపదేశంతో నీ కోరిక నెరవేరుతుంది.
ఇత్యుక్త్వా తులాధారః కరోతి క్రయవిక్రయౌ। తథా తాత గమిష్యామి సజ్జనాద్రోహకం ప్రతి
ఇలా చెప్పి తులాధారుడు మళ్లీ కొనుగోలు, అమ్మకాల్లో నిమగ్నమయ్యాడు. నాన్నా, అలాగే నేను కూడా మంచి మనుషులను మోసగాడి దగ్గరకు వెళ్తాను.
తులాధారసముద్దేశాన్న జానామి తదాలయమ్। హరిరువాచ-। ఏహ్యాగచ్ఛ గమిష్యామి త్వయా సార్ద్ధం చ తద్గృహమ్
తులాధారుడు చెప్పినవాడి ఇల్లు నాకు తెలియదు. హరి ఇలా అన్నాడు: రా, నేను నీతో కలిసి అతని ఇంటికి వెళ్తాను.
అథ వర్త్మని గచ్ఛంతమువాచ బ్రాహ్మణో హరిం। విప్ర ఉవాచ-। తులాధారే చ న స్నానం న దేవపితృతర్పణమ్
అప్పుడు మార్గంలో వెళ్తుండగా, బ్రాహ్మణుడు హరిని ఇలా అడిగాడు: తులాధారుడు స్నానం చేయడు, దేవతలకు లేదా పితృదేవతలకు తర్పణం చేయడు.
మలదిగ్ధం చ గాత్రం తు సర్వం చేలమలక్షణమ్। కథం జానాతి మద్వృత్తం దేశాంతరసముద్భవమ్
అతని శరీరం మురికి పూసుకుని ఉంది, బట్టలు అన్నీ మురికిగా ఉన్నాయి; అయినా, దూరదేశంలో జరిగిన నా విషయాలు అతడు ఎలా తెలుసుకున్నాడు?
అతో మే విస్మయస్తాత సర్వం త్వం వద కారణమ్। హరిరువాచ-। సత్యేన సమభావేన జితం తేన జగత్త్రయమ్
అందుకే నాకు ఆశ్చర్యంగా ఉంది. ఈ సంగతికి కారణం నీవు చెప్పు. హరి ఇలా అన్నాడు— నిజాయితీతో, సమభావంతో, అతను మూడు లోకాలను జయించాడు.
తేనాతృప్యంత పితరో దేవా మునిగణైః సహ। భూతభవ్య ప్రవృత్తం చ తేన జానాతి ధార్మికః
దీనివల్ల పితృదేవతలు, దేవతలు, మునులు సంతృప్తి చెందలేదు. ధర్మపరుడు గతంలో జరిగినదీ, భవిష్యత్తులో జరిగేదీ దీనివల్ల తెలుసుకుంటాడు.