మూక ఉవాచ-। కిం కుప్యసి వృథా విప్ర న బకోహం తవాధునా। కోపస్సిద్ధ్యతి తే తావద్బకేనాన్యత్ర కించన
ముకుడు ఇలా అన్నాడు: బ్రాహ్మణా, వృథాగా ఎందుకు కోపపడుతున్నావు? నేను ఇక నీ బకుడిని కాదు. నీ కోపం బకుడు ఎక్కడైనా సాధించగలిగినంత మాత్రమే ఫలిస్తుంది.
గగనే స్నానశాటీ తే న శుష్యతి న తిష్ఠతి। వచనం ఖాత్తతః శ్రుత్వా మద్గృహం చాగతో భవాన్
ఆకాశంలో నీ స్నానం వస్త్రం ఎండదు, అలాగే ఉండదు కూడా; ఈ మాటలు విని నీవు నా ఇంటికి వచ్చావు.
తిష్ఠ తిష్ఠ వదిష్యామి నోచేద్గచ్ఛ పతివ్రతాం। తాం చ దృష్ట్వా ద్విజశ్రేష్ఠ దయితం తే ఫలిష్యతి
వేచి ఉండు, నేను చెబుతాను; లేకపోతే, ఆ పతివ్రత దగ్గరకు వెళ్ళు. ఆమెను చూసిన తర్వాత, బ్రాహ్మణోత్తమా, నీ కోరిక నెరవేరుతుంది.
తతస్తస్యగృహాద్విష్ణుర్ద్విజరూపధరో విభుః। వినిస్సృత్య ద్విజం ప్రాహ గేహం తస్యాః ప్రయామ్యహం
అప్పుడు అతని ఇంటి నుండి విష్ణువు బ్రాహ్మణ రూపంలో బయటికి వచ్చి, ఆ బ్రాహ్మణుడితో ఇలా అన్నాడు: నేను ఆమె ఇంటికి వెళ్తున్నాను.
స విమృశ్య ద్విజశ్రేష్ఠస్తేన సార్ధం చచాల హ। గచ్ఛంతం తమువాచేదం హరిం విప్రేతి విస్మితః
ఆ బ్రాహ్మణోత్తముడు ఆలోచించి, అతనితో కలిసి వెళ్లాడు. వెళ్తూ, ఆశ్చర్యంతో హరిదేవునితో ఇలా అన్నాడు:
కిర్థం చ త్వయా విప్ర చాండాలస్య గృహోదరే। సదా సంస్థీయతే తాత యోషాజనవృతే ముదా
బ్రాహ్మణా, నీవు ఎప్పుడూ చాండాలుని ఇంట్లో, స్త్రీలతో ఆనందంగా ఉండటం ఎందుకు?
హరిరువాచ-। ఇదానీం మానసం శుద్ధం న భూతం భవతో ధ్రువమ్। పతివ్రతాదికం దృష్ట్వా పశ్చాజ్జ్ఞాస్యసి మాం కిల
హరి ఇలా అన్నాడు: ఇప్పుడు నీ మనసు నిర్మలంగా లేదు; ఆ పతివ్రతను మరియు ఇతరులను చూసిన తర్వాత నీవు నన్ను నిజంగా తెలుసుకుంటావు.
విప్ర ఉవాచ-। పతివ్రతా చ కా తాత కిం వా తస్యాశ్శ్రుతం మహత్। యేనాహం తత్ర గచ్ఛామి కారణం వద మే ద్విజ
బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు: ఆ పతివ్రత ఎవరు? ఆమె గురించి నేను ఏ గొప్ప విషయం వినలేదు? అక్కడికి నేను ఎందుకు వెళ్తున్నాను? కారణం చెప్పు బ్రాహ్మణా.
హరిరువాచ-। నదీనాం జాహ్నవీ శ్రేష్ఠా ప్రమదానాం పతివ్రతా। మనుష్యాణాం ప్రజాపాలో దేవానాం చ జనార్దనః
హరి ఇలా అన్నాడు: నదులలో గంగా ఉత్తమం, స్త్రీలలో పతివ్రత, మనుషులలో సృష్టికర్త, దేవతలలో జనార్దనుడు శ్రేష్ఠుడు.
పతివ్రతా చ యా నారి పత్యుర్నిత్యం హితే రతా। కులద్వయస్య పురుషానుద్ధరేత్సా శతం శతం౫౦ 1.50.
పతివ్రత అనగా తన భర్త మేలుకోసం ఎప్పుడూ తపనపడే స్త్రీ. ఆమె రెండు కుటుంబాల్లోని వందలాది మంది పురుషులను పైకి లేపగలదు.
స్వర్గం భునక్తి తావచ్చ యావదాభూతసంప్లవం। స్వర్గాద్భ్రష్టో భవేద్వాస్యాః సార్వభౌమో నృపః పతిః
ప్రపంచం అంతా నశించేవరకు ఆమె స్వర్గంలో సుఖంగా ఉంటుంది; ఆమె భర్త రాజాధిరాజు అయినా, స్వర్గం నుండి పడిపోతే, మళ్లీ ఆమె భర్తగానే ఉంటాడు.
అస్యైవ మహిషీ భూత్వా సుఖం విందేదనంతరం। పునః పునః స్వర్గరాజ్యం తస్య తస్యా న సంశయః
ఆమె అతని మహిషిగా మారి, అనంతరం సుఖాన్ని అనుభవిస్తుంది; మళ్లీ మళ్లీ స్వర్గ రాజ్యాన్ని పొందుతుంది — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
ఏవం జన్మశతం ప్రాప్య అంతే మోక్షో భవేద్ధ్రువమ్। విప్ర ఉవాచ-। పతివ్రతా భవేత్కావా తస్యాః కిం వా చ లక్షణం
ఇలా వంద జన్మలు గడిపిన తరువాత, చివరికి తప్పకుండా మోక్షం లభిస్తుంది. బ్రాహ్మణుడు అడిగాడు — పతివ్రత ఎవరు? ఆమె లక్షణాలు ఏమిటి?
బ్రూహి మే ద్విజశార్దూల యథా జానామి తత్త్వతః। హరిరువాచ-। పుత్రాచ్ఛతగుణం స్నేహాద్రాజానం చ భయాదథ
నిజంగా తెలుసుకోవాలంటే చెప్పండి, మహా బ్రాహ్మణా! హరి ఇలా అన్నాడు — ఆమె తన కుమారుడిపై వంద రెట్లు ఎక్కువ ప్రేమ చూపుతుంది, రాజును భయంతో గౌరవిస్తుంది.
ఆరాధయేత్పతిం శౌరిం యా పశ్యేత్సా పతివ్రతా। కార్యే దాసీ రతౌ వేశ్యా భోజనే జననీసమా
తన భర్తను దేవుడిగా భావించి, ఆయనను అర్చించే మహిళే నిజమైన పతివ్రత. పనిలో దాసిలా, ఆనందంలో వేశ్యలా, భోజనంలో తల్లి లా ఉంటుంది.
విపత్సు మంత్రిణీ భర్తుః సా చ భార్యా పతివ్రతా। భర్తురాజ్ఞాం న లంఘేద్యా మనో వాక్కాయకర్మభిః
కష్టకాలంలో భర్తకు మంచి సలహాదారిగా ఉంటుంది; అలాంటి భార్యే పతివ్రత. భర్త ఆజ్ఞను మనసుతో, మాటతో, చేతలతో ఎప్పుడూ అతిక్రమించదు.
భుక్తే పత్యౌ సదా చాత్తి సా చ భార్యా పతివ్రతా। యస్యాం యస్యాంతు శయ్యాయాం పతిః స్వపితి యత్నతః
భర్త తిన్న తరువాతే తాను భోజనం చేస్తుంది; అలాంటి భార్యే పతివ్రత. భర్త ఎక్కడ పడుకున్నా, అక్కడే శ్రద్ధగా ఆయనకు సేవ చేస్తుంది.
తత్ర తత్ర చ సాభర్తురర్చాం కరోతి నిత్యశః। నైవ మత్సరమాయాతి న కార్పణ్యం న మానినీ
ప్రతి చోట భర్తతో కలిసి నిత్యం పూజ చేస్తుంది. ఆమెకు అసూయ ఉండదు, కంజత్వం ఉండదు, గర్వం ఉండదు.
మానేఽమానే సమానం చ యా పశ్యేత్సా పతివ్రతా। సువేషం యా నరం దృష్ట్వా భ్రాతరం పితరం సుతం
గౌరవం, అవమానం రెండింటినీ సమానంగా చూసే మహిళే పతివ్రత. అందంగా అలంకరించుకున్న అన్న, తండ్రి, కుమారుడిని చూసినా —
మన్యతే చ పరం సాధ్వీ సా చ భార్యా పతివ్రతా। తాం గచ్ఛ ద్విజశార్దూల వదకామం యథా తవ
వారు పరాయివాళ్లే అని భావిస్తుంది, ఓ సద్గుణశీలుడా! అలాంటి భార్యే పతివ్రత. ఆమె దగ్గరకు వెళ్లి, నీవు కోరినది అడుగు, బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠా!
తస్య పత్న్యోఽష్ట తిష్ఠంతి తన్మధ్యే వరవర్ణినీ। రూపయౌవనసంపన్నా దయాయుక్తా యశస్వినీ
ఆయనకు ఎనిమిది భార్యలు ఉన్నారు; వారిలో ఒకరు అద్భుతమైన వర్ణంతో, అందంతో, యవ్వనంతో, దయతో, కీర్తితో ప్రసిద్ధురాలు.
శుభా నామేతి విఖ్యాతా గత్వా తాం పృచ్ఛ తే హితం। ఏవముక్త్వా తు భగవాంస్తత్రైవాంతరధీయత
ఆమెకు శుభ అనే పేరు ప్రసిద్ధి. ఆమె దగ్గరకు వెళ్లి, నీకు మేలు అయ్యేదాన్ని అడుగు. ఇలా చెప్పి, భగవంతుడు అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు.
తస్యైవాదృశ్యతాం దృష్ట్వా విస్మితోభూద్ద్విజస్తదా। స చ సాధ్వీగృహం గత్వా పప్రచ్ఛాథ పతివ్రతాం
ఆయన కనబడకుండా పోయిన దృశ్యం చూసి, ఆ బ్రాహ్మణుడు ఆశ్చర్యపోయాడు. వెంటనే సద్గుణవంతురాలైన ఆ మహిళ ఇంటికి వెళ్లి, పతివ్రతను ప్రశ్నించాడు.
అతిథేర్వచనంశ్రుత్వాగృహాన్నిఃసృత్యసంభ్రమాత్। దృష్ట్వా ద్విజం సతీ తత్ర ద్వారదేశే స్థితాభవత్
అతిథి మాటలు విని, ఆమె తొందరగా ఇంటి నుంచి బయటికొచ్చింది, ఏ మాత్రం గందరగోళం లేకుండా. బ్రాహ్మణుడిని చూసి, ఆ సతీమణి ద్వారంలో నిలబడింది.
తాం చ దృష్ట్వా ద్విజశ్రేష్ఠ ఉవాచ వచనం ముదా। ప్రియం మమహితం బ్రూహి యథాదృష్టం త్వమేవ హి
ఆమెను చూసి, ఆ బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠుడు ఆనందంగా ఇలా అన్నాడు — నాకిష్టమైనది, మేలు అయ్యేదాన్ని, నువ్వు చూసినదాన్ని చెప్పు.
పతివ్రతోవాచ-। సాంప్రతం పత్యురర్చాస్తి న చాస్మాకం స్వతంత్రతా। పశ్చాత్కార్యం కరిష్యామి గృహాణాతిథ్యమద్య వై
పతివ్రత ఇలా చెప్పింది — ఇప్పుడు నేను భర్త పూజలో ఉన్నాను, మాకు స్వతంత్ర్యం లేదు. తర్వాత అవసరమైనది చేస్తాను; మీరు ఈ రోజు అతిథిగా స్వీకరించండి.
విప్ర ఉవాచ-। మమ దేహే క్షుధా నాస్తి పిపాసాద్య న చ శ్రమః। అభీష్టం వద కల్యాణి నోచేచ్ఛాపం దదామి తే
బ్రాహ్మణుడు అన్నాడు — నాకు ఆకలి లేదు, దాహం లేదు, అలసట కూడా లేదు. నీవు కోరినదాన్ని చెప్పు, శుభే! లేదంటే శాపం వేస్తాను.
తమువాచ తదా సాపి న బకోహం ద్విజోత్తమ। గచ్ఛ ధర్మతులాధారం పృచ్ఛ తం తే హితం ద్విజ
ఆమె సమాధానమిచ్చింది — నేను బకపక్షి కాదు, బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠా! నీవు ధర్మతులా వద్దకు వెళ్లి, నీకు మేలు అయ్యేదాన్ని అడుగు.
ఇత్యుక్త్వా సా మహాభాగా ప్రయయౌ చ గృహోదరమ్। తత్రాపశ్యద్ద్విజో విప్రం యథా చాండాలవేశ్మని
ఇలా చెప్పి, ఆ మహాభాగురాలు ఇంట్లోకి వెళ్లిపోయింది. అక్కడ ఆ బ్రాహ్మణుడు, చండాలుని ఇంట్లో ఉన్నట్లు, మరో బ్రాహ్మణుడిని చూశాడు.
విమృశ్య విస్మయాపన్నస్తేన సార్ధం యయౌ ద్విజః। తిష్ఠంతం చ ద్విజం తం చ సోపశ్యద్ధృష్టమానసమ్
ఆ విషయాన్ని ఆలోచించి, ఆశ్చర్యపోయి, అతనితో కలిసి వెళ్లాడు. అక్కడ నిలబడి ఉన్న ఆ బ్రాహ్మణుడిని ధైర్యంగా ఉన్నట్టు చూశాడు.