సర్వతీర్థమయీ మాతా సర్వదేవమయః పితా। మాతరం పితరం చైవ యస్తు కుర్యాత్ప్రదక్షిణమ్
తల్లి అన్ని తీర్థాల రూపం, తండ్రి అన్ని దేవతల స్వరూపం. తల్లి, తండ్రిని ప్రదక్షిణగా చేసే వాడెవడైనా...
ప్రదక్షిణీకృతా తేన సప్తద్వీపా వసుంధరా। జానునీ చ కరౌ యస్య పిత్రోః ప్రణమతః శిరః
అతడు ప్రదక్షిణ చేసినవాడిగా ఈ భూమి ఏడు ద్వీపాలతో కూడినదిగా పరిగణించబడుతుంది. తల్లిదండ్రులకు మోకాళ్లతో, చేతులతో నమస్కరించే వాడి తల నేలని తాకుతుంది.
నిపతంతి పృథివ్యాం చ సోక్షయం లభతే దివం। తయోశ్చరణయోర్యావద్రజశ్చిహ్నాని మస్తకే
అతడు భూమిపై నమస్కరిస్తూ, స్వర్గాన్ని క్షయములేని విధంగా పొందుతాడు. తల్లిదండ్రుల పాదధూళి తలపై ఉన్నంతకాలం...
ప్రతీకే చ విలగ్నాని తావత్పూతః సుతస్తయోః। పాదారవిందసలిలం యః పిత్రోః పిబతే సుతః
ఆ పాదధూళి శరీరానికి అంటి ఉన్నంతవరకు, ఆ కుమారుడు పవిత్రుడవుతాడు. తల్లిదండ్రుల పాదారవిందాల నీళ్లు త్రాగిన కుమారుడు...
తస్య పాపక్షయం యాతి జన్మకోటిశతార్జితం। ధన్యోసౌ మానవో లోకే పూతోసౌ సర్వకల్మషాత్
అతని వంద కోట్ల జన్మల్లో కూడిన పాపాలు నశించిపోతాయి. అలాంటి మనిషి లోకంలో ధన్యుడు, అన్ని దోషాల నుంచి శుద్ధుడవుతాడు.
వినాయకత్వమాప్నోతి జన్మనైకేన మానవః। పితరౌ లంఘయేద్యస్తు వచోభిః పురుషాధమః
ఒక మనిషి ఒక్క జన్మలో వినాయకత్వాన్ని పొందగలడు. కాని తల్లిదండ్రులను మాటలతో అవమానించే వాడు అత్యంత నీచుడు.
నిరయే చ వసేత్తావద్యావదాభూతసంప్లవం। పిత్రోరనర్చనం కృత్వా భుంక్తే యస్తు సుతాధమః
తల్లిదండ్రులను గౌరవించని చెడ్డ కుమారుడు, ఈ లోకం అంతమయ్యే వరకు నరకంలో నివసించాల్సి వస్తుంది.
క్రిమికూపేథ నరకే కల్పాంతముపతిష్ఠతి। రోగిణం చాపి వృద్ధం చ పితరం వృత్తికర్శితమ్
తండ్రిని రోగంతో, వృద్ధాప్యంతో లేదా దారిద్య్రంతో బాధపెట్టినవాడు, నరకంలోని పురుగుల గుట్టలో ఒక కల్పం పాటు ఉండాల్సి వస్తుంది.
వికలం నేత్రకర్ణాభ్యాం త్యక్త్వా గచ్ఛేచ్చ రౌరవమ్। అంత్యజాతిషు మ్లేచ్ఛేషు చాండాలేష్వపి జాయతే
తండ్రి కన్ను లేదా చెవి బలహీనంగా ఉన్నప్పుడు వదిలిపెట్టినవాడు, రౌరవ నరకానికి పోయి, చివరికి అతి తక్కువ జాతుల్లో, మ్లేచ్ఛులలో, చండాలులలో పుడతాడు.
పిత్రోరపోషణం కృత్వా సర్వపుణ్యక్షయో భవేత్। నారాధ్య పితరౌ పుత్రస్తీర్థదేవాన్భజన్నపి
తల్లిదండ్రులను పోషించకుండా నిర్లక్ష్యం చేసినవాడికి చేసిన అన్ని పుణ్యాలు నశించిపోతాయి. తల్లిదండ్రులను ఆరాధించకుండా, కేవలం తీర్థాలు లేదా దేవతలను పూజించినా ఫలితం ఉండదు.
తయోర్న ఫలమాప్నోతి కీటవద్రమతే మహీమ్। కథయామి పురావృత్తం విప్రాః శృణుత యత్నతః
అలాంటి పనులకు ఫలం దక్కదు, పురుగు లా భూమిపై తిరుగుతాడు. బ్రాహ్మణులారా! నేను పూర్వకాలంలో జరిగిన ఒక కథను చెబుతున్నాను, శ్రద్ధగా వినండి.
యం శ్రుత్వా న పునర్మోహం ప్రయాస్యథ పునర్భువి। పురాసీచ్చ ద్విజః కశ్చిన్నరోత్తమ ఇతి స్మృతః
ఇది విని, మీరు మళ్ళీ జన్మల్లో మాయలో పడరు. పూర్వం ఒక బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు, అతడు మానవుల్లో ఉత్తముడిగా గుర్తించబడేవాడు.
స్వపితరావనాదృత్య గతోసౌ తీర్థసేవయా। తతః సర్వాణి తీర్థాని గచ్ఛతో బ్రాహ్మణస్య చ
ఆ బ్రాహ్మణుడు తల్లిదండ్రులను పట్టించుకోకుండా, తీర్థయాత్రలకు వెళ్లిపోయాడు. అన్ని పవిత్ర స్థలాలను సందర్శిస్తూ ఉండగా,
ఆకాశే స్నానచేలాని ప్రశుష్యంతి దినే దినే। అహంకారోఽవిశత్తస్య మానసే బ్రాహ్మణస్య చ
ఆయన స్నానం చేసిన వస్త్రాలు ప్రతిరోజూ ఆకాశంలో ఎండిపోతుండేవి. ఆ బ్రాహ్మణుని మనసులో అహంకారం పెరిగింది.
మత్సమో నాస్తి వై కశ్చిత్పుణ్యకర్మా మహాయశాః। ఇత్యుక్తే చాననే తస్య అహదచ్చ బకస్తదా
"నాకు సమానంగా పుణ్యకర్మలు చేసి, గొప్ప పేరుగాంచినవాడు ఎవరూ లేరు" అని అతడు చెప్పగా, ఒక కొంగ అతనితో మాట్లాడింది.
క్రోధాచ్చైవేరితస్తస్య స శశాప ద్విజో బకమ్। పపాత చ బకః పృథ్వ్యాం స భస్మీభూతవిగ్రహః
ఆ కొంగ మాటలకు కోపం వచ్చిన బ్రాహ్మణుడు దాన్ని శపించాడు. వెంటనే ఆ కొంగ భూమిపై పడిపోయి, బూడిదైపోయింది.
భీర్ద్విజేంద్రం మహామోహః ప్రావిశచ్చాంతకర్మణి। తతః పాపాచ్చ విప్రస్య చేలం ఖం చ న గచ్ఛతి
మరణ సమయానికి బ్రాహ్మణుడికి భయం, గొప్ప మాయ వచ్చాయి. తన పాపం వల్ల అతని వస్త్రం కూడా, అతడూ ఆకాశానికి ఎక్కలేకపోయారు.
విషాదమగమత్సద్యస్తతః ఖం తమువాచ హ। గచ్ఛ బాడవ చాండాలం మూకం పరమధార్మికమ్
వెంటనే అతడు నిరాశలో పడిపోయాడు. అప్పుడు ఆకాశం అతనితో ఇలా చెప్పింది: "బ్రాహ్మణా! నీవు ముకుడైన చండాలుని వద్దకు వెళ్లి, అతని మాటలు విను."
తత్ర ధర్మం చ జానీషే క్షేమం తే తద్వచో భవేత్। ఖాచ్చ తద్వచనం శ్రుత్వా గతోసౌ మూకమందిరమ్
"అక్కడ నీకు ధర్మం తెలుసుకొనవచ్చు; అతని మాటల వల్ల నీకు మేలు కలుగుతుంది." అని ఆకాశం చెప్పగా, బ్రాహ్మణుడు ముకుడైనవాడి ఇంటికి వెళ్లాడు.
శుశ్రూషంతం చ పితరౌ సర్వారంభాన్దదర్శ సః। దదతం శీతకాలే చ సమ్యగుష్ణం జలం తయోః
అతడు ముకుడు తన తల్లిదండ్రులకు ప్రతీ పనిలో సేవ చేస్తూ, చలికాలంలో వారికి బాగా వేడి నీళ్లు ఇస్తున్నాడని చూశాడు.
తైలతాపనతాంబూలం తథా తూలవతీం పటీమ్। నిత్యాశనం చ మిష్టాన్నం దుగ్ధఖండం తథైవ చ
ఆ ముకుడు తల్లిదండ్రులకు నూనెతో మర్దనం, పాన్సు, మృదువైన పత్తి వస్త్రాలు, ప్రతిరోజూ తీపి అన్నం, పాలూ, బెల్లం కూడా ఇస్తూ ఉండేవాడు.
దాపయంతం వసంతే చ మధుమాలాం సుగంధికాం। అన్యాని యాని భోగ్యాని కృత్యాని వివిధాని చ
వసంతకాలంలో సువాసన గల పుష్పమాలలు, ఇంకా అనేక రకాల భోజ్యాలు, అవసరమైన వస్తువులు కూడా ఇచ్చేవాడు.
ఉష్ణే చావీజయత్సోపి నిత్యం చ పితరావపి। తతస్తయోః ప్రచర్యాం చ కృత్వా భుంక్తేథ సర్వదా
వేడి కాలంలో వారికి వడగట్టి, ఎప్పుడూ తల్లిదండ్రులకు సేవ చేసేవాడు. వారి సేవ చేసిన తరువాతే తాను భోజనం చేసేవాడు.
శ్రమస్య వారణం కుర్యాత్సంతాపస్య తథైవ చ। ఏభిః పుణ్యైః స్థితో విష్ణుస్తస్య గేహోదరే చిరమ్
వారి శ్రమను, బాధను తీరుస్తూ ఉండేవాడు. ఇలాంటి పుణ్యాల వల్ల విష్ణువు అతని ఇంట్లో చాలా కాలం నివసించేవాడు.
అంతరిక్షే చ క్రీడంతమాధారస్తంభవర్జితే। తస్యాపి భవనే నిత్యం స్థితం త్రిభువనేశ్వరం
ఆకాశంలో, ఎటువంటి స్తంభాలు లేకుండా ఆడుకుంటూ, అతని ఇంట్లో కూడా ఎప్పుడూ మూడు లోకాల అధిపతి నివసిస్తున్నాడు.
విప్రరూపధరం కాంతం నాన్యైర్భూతం చ సత్పరమ్। తేజోమయం మహాసత్వం శోభయంతం చ మందిరం
బ్రాహ్మణ రూపంలో, ఆకర్షణీయంగా, ఇతరులకు కనిపించకుండా, నిజంగా పరమమైనవాడిగా, ప్రకాశవంతంగా, గొప్ప శక్తితో, ఆలయాన్ని వెలిగిస్తూ ఉన్నాడు.
దృష్ట్వా విస్మయమాపన్నో విప్రః ప్రోవాచ మూకకమ్। విప్ర ఉవాచ-। ఆసన్నం చ మమాగచ్ఛ త్వయైవేచ్ఛామి శాశ్వతం
అది చూసి బ్రాహ్మణుడు ఆశ్చర్యపడి, ముకుడిని ఇలా అడిగాడు: నా దగ్గరకి రా, నేను నిన్ను చూసి శాశ్వతమైనదాన్ని కోరుతున్నాను.
హితం మే సర్వలోకానాం తత్వతో వక్తుమర్హసి। మూక ఉవాచ-। పిత్రోరర్చాం కరోమ్యద్య కథమాయామి తేంతికం
ప్రపంచాలందరికీ మేలు కోసం నిజమైన విషయాన్ని నాకి చెప్పాలి. ముకుడు ఇలా అన్నాడు: నేడు నేను నా తల్లిదండ్రులకు పూజ చేస్తున్నాను; ఇప్పుడు నీ దగ్గరకు ఎలా వస్తాను?
అర్చయిత్వా తు పితరౌ కృత్యం తే కరవాణి వై। తిష్ఠ మే ద్వారదేశే చ ఆతిథ్యం తే కరోమ్యహమ్
తల్లిదండ్రులకు పూజ చేసి, నీకవసరమైన పని నేను తప్పక చేస్తాను; నా ఇంటి ద్వారంలో వేచి ఉండు, నీకు ఆతిథ్యం ఇస్తాను.
ఇత్యుక్తే చైవ చాండాలే చుకోప బ్రాహ్మణస్తదా। బ్రాహ్మణం మాం పరిత్యజ్య కిం కార్యమధికం తవ
ఇలా చాండాలుడు చెప్పగానే, బ్రాహ్మణుడు కోపం తెచ్చుకున్నాడు: బ్రాహ్మణుడైన నన్ను వదిలిపెట్టి నీకు ఇంకా ఏ పని ముఖ్యమైంది?