దర్శనం నర్మదాయాస్తు గంగాస్నానం తథైవ చ । తులసీవనసంసర్గః సమమేతత్త్రయం స్మృతమ్
నర్మదా నదిని దర్శించడం, గంగలో స్నానం చేయడం, తులసి తోటను చేరడం — ఈ మూడు సమానమైన పుణ్యఫలాలను ఇస్తాయని చెబుతారు.
రోపణాత్పాలనాత్సేకాద్దర్శనాత్స్పర్శనాన్నృణామ్ । తులసీ దహతే పాపం వాఙ్మనఃకాయ సంచితమ్
తులసిని నాటడం, పరిరక్షించడం, నీళ్లు పోయడం, చూడడం, తాకడం వల్ల మనుషుల మాట, మనసు, శరీరం ద్వారా కూడిన పాపాలను తులసి కాల్చి వేస్తుంది.
తులసీమంజరీభిర్యః కుర్యాద్ధరిహరార్చనమ్ । న స గర్భగృహం యాతి ముక్తిభాగీ న సంశయః
ఎవరు తులసి పువ్వులతో హరి, హరులను పూజిస్తారో వారు పునర్జన్మను పొందరు; వారు తప్పక మోక్షాన్ని పొందుతారు.
పుష్కరాదీని తీర్థాని గంగాద్యాః సరితస్తథా । వాసుదేవాదయో దేవాస్తిష్ఠంతి తులసీదలే
పుష్కరాది తీర్థాలు, గంగా వంటి నదులు, వాసుదేవుడు మొదలైన దేవతలు అన్నీ తులసి ఆకులో నివసిస్తారు.
తులసీమంజరీయుక్తో యది ప్రాణాన్విముంచతి । విష్ణోః సాయుజ్యమాప్నోతి సత్యం సత్యం నృపోత్తమ
ఒకవాడు తులసి మంజరి ధరించి ప్రాణాలు విడిచినప్పుడు, అతడు విష్ణువుతో ఏకత్వాన్ని పొందుతాడు. ఇది నిజం, నిజమే, రాజశ్రేష్ఠ.
తులసీమృత్తికాలిప్తో యస్తు ప్రాణాన్విముచంతి । యమోఽపి నేక్షితుం శక్తో యుక్తం పాపశతైరపి
తన శరీరానికి తులసి మట్టి పూసుకుని ప్రాణాలు విడిచినవారిని, వందలాది పాపాలు ఉన్నా యముడు కూడా చూడలేడు.
తులసీకాష్ఠజం యస్తు చందనం ధారయేన్నరః । తద్దేహం నస్పృశేత్పాపం క్రియమాణమపీహ యత్
తులసి చెక్కతో చేసిన గంధాన్ని ఎవడు ధరించునో, అతని శరీరాన్ని ఈ లోకంలో ఉన్నప్పటికీ పాపం తాకదు.
తులసీవిపినచ్ఛాయా యత్ర యత్ర భవేన్నృప । తత్ర శ్రాద్ధం ప్రకర్త్తవ్యం పితౄణాం దత్తమక్షయమ్
రాజా! తులసి వనపు నీడ ఎక్కడ ఉన్నా, అక్కడ పితృదేవతలకు శ్రాద్ధం చేయాలి. అక్కడ ఇచ్చిన దానం ఎప్పటికీ నశించదు.
ధాత్రీఛాయాసు యః కుర్యాత్పిండదానం నృపోత్తమ । తృప్తిం చ యాంతి పితరస్తస్య యే నరకే స్థితాః
రాజశ్రేష్ఠ! ఎవడు ధాత్రి చెట్టు నీడలో పిండప్రదానం చేస్తాడో, అతని పితృదేవతలు నరకంలో ఉన్నా తృప్తి చెందుతారు.
మూర్ధ్ని పాణౌ ముఖే చైవ దేహే చ నృపసత్తమ । ధత్తే ధాత్రీఫలం యస్తు స విజ్ఞేయో హరిః స్వయమ్
రాజసత్తమా! ఎవడు తన తలపై, చేతులపై, నోటిలో, శరీరంపై ధాత్రి పండు ఉంచుతాడో, అతడిని హరిదేవుడే అని తెలుసుకోవాలి.
ధాత్రీఫలం చ తులసీమృత్తికా ద్వారకోద్భవా । యస్య దేహే స్థితా నిత్యం స జీవన్ముక్త ఉచ్యతే
ధాత్రి పండు, తులసి మట్టి, ద్వారకా మట్టి ఎప్పుడూ ఎవరి శరీరంలో ఉంటాయో, వారు బ్రతికుండగానే ముక్తులు అని పిలవబడతారు.
ధాత్రీఫలవిమిశ్రైస్తు తులసీదలమిశ్రితైః । జలైః స్నాతి నరస్తస్య గంగాస్నానఫలం స్మృతమ్
ధాత్రి పండు, తులసి ఆకులతో కలిపిన నీటితో ఎవడు స్నానం చేస్తాడో, అది గంగా స్నానానికి సమానం అని భావించాలి.
దేవార్చనం నరః కుర్యాద్ధాత్రీపత్రైః ఫలైరపి । సువర్ణపుష్పైర్వివిధైరర్చనస్యాప్నుయాత్ఫలమ్
ఎవడు ధాత్రి ఆకులు, పండ్లతో దేవతలను పూజిస్తాడో, అతడికి బంగారు పుష్పాలతో చేసిన పూజ ఫలం లభిస్తుంది.
తీర్థాని మునయో దేవా యజ్ఞాః సర్వేఽపి కార్తికే । నిత్యం ధాత్రీం సమాశ్రిత్య తిష్ఠంత్యర్కే తులాశ్రితే
కార్తీక మాసంలో, సూర్యుడు తులారాశిలో ఉన్నప్పుడు, మునులు, దేవతలు, యజ్ఞాలు అన్నీ ధాత్రి చెట్టు వద్దే ఉంటాయి.
ద్వాదశ్యాం తులసీపత్రం ధాత్రీపత్రం తు కార్తికే । లునాతి స నరో గచ్ఛేన్నిరయానతిగర్హితాన్
కార్తీక మాసంలో ద్వాదశి రోజున తులసి ఆకులు, ధాత్రి ఆకులు ఎవడు కోస్తాడో, అతడు పండితులచే నిందించబడి నరకానికి వెళ్తాడు.
ధాత్రీఛాయాం సమాశ్రిత్య కార్తికేఽన్నం భునక్తి యః । అన్నసంసర్గజం పాపమావర్షం తస్య నశ్యతి
కార్తీక మాసంలో ధాత్రి చెట్టు నీడలో కూర్చుని అన్నం తినేవాడికి, ఆహార సంబంధమైన పాపం అంతా నశిస్తుంది.
ధాత్రీమూలే తు యో విష్ణుం కార్తికేఽర్చయతే నరః । విష్ణుక్షేత్రేషు సర్వేషు పూజితస్తేన సర్వదా
కార్తీక మాసంలో ధాత్రి చెట్టు వేరుల వద్ద విష్ణువును ఎవడు పూజిస్తాడో, అతడు అన్ని విష్ణు ఆలయాల్లో ఎప్పుడూ పూజించబడతాడు.
ధాత్రీతులస్యోర్మాహాత్మ్యమపిదేవశ్చతుర్ముఖః । న సమర్థో భవేద్వక్తుం యథా దేవస్యశార్ఙ్గిణః
ధాత్రి, తులసి మహిమను నాలుగు ముఖాల దేవుడు కూడా పూర్తిగా వివరించలేడు, శారంగధనుడి మహిమను చెప్పినట్లుగా.
ధాత్రీ తులస్యుద్భవకారణం చ శృణోతి యః శ్రావయతే చ భక్త్యా । విధూతపాప్మా సహ పూర్వజైశ్చ స్వర్గం వ్రజత్యగ్ర్యవిమానసంస్థః
ధాత్రి, తులసి ఉద్భవకథను ఎవడు వినినా, భక్తితో వినిపించినా, అతడు పూర్వీకులతో కలిసి పాపాలు తొలగిపోయి, ఉత్తమమైన విమానాలలో స్వర్గానికి చేరతాడు.
ఇతి శ్రీపాద్మేమహాపురాణే పంచపంచాశత్సహస్రసంహితాయాముత్తరఖండే కార్తికమాహాత్మ్యే శ్రీకృష్ణసత్యభామాసంవాదే ధాత్రీతులస్యోర్మాహాత్మ్యంనామ పంచాధికశతతమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మమహాపురాణంలోని ఉత్తరకాండలో కార్తీకమాహాత్మ్యంలో శ్రీకృష్ణుడు సత్యభామతో సంభాషించిన ధాత్రి తులసి మహిమ అనే వంద యైదవ అధ్యాయం పూర్తయ్యింది.
పృథురువాచ। కృష్ణవేణ్యాతటాద్యస్మాత్శివవిష్ణుగణైః పురా । వణిక్శరీరాత్కలహా నిర్మితా కథితా త్వయా
పృథువు అడిగాడు: కృష్ణవేణి నది తీరంలో శివ, విష్ణు గణాలు ఒక వాణికుని శరీరంలో నుంచి కలహాన్ని సృష్టించారని మీరు చెప్పారు.
ప్రభావోఽయం తయోర్నద్యోః కింవా క్షేత్రస్య తస్య వా । తన్మే కథయ ధర్మజ్ఞ విస్మయోఽత్ర మహాన్మమ
ఆ రెండు నదుల శక్తి వల్లేనా, లేక ఆ ప్రాంతం వల్లేనా ఇది జరిగిందో చెప్పండి. ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవాడా, దీనిపై నాకు గొప్ప ఆశ్చర్యం కలిగింది.
నారద ఉవాచ। కృష్ణా కృష్ణతనుః సాక్షాద్వేణ్యా దేవో మహేశ్వరః । తత్సంగమప్రభావం తు నాలం వక్తుం చతుర్ముఖః
నారదుడు ఇలా అన్నాడు: కృష్ణుడు, నీలవర్ణముతో ఉన్న దేవుడు, నిజంగా మహేశ్వరుడే; ఆయన వేణీ నదిలో నుండి ప్రత్యక్షంగా అవతరించాడు. వారి కలయిక శక్తిని బ్రహ్మదేవుడు కూడా పూర్తిగా వివరించలేడు.
తథాపి తత్సముత్పత్తిం కీర్తయిష్యామి తచ్ఛృణు । చాక్షుషస్యాంతరే పూర్వం మనోర్దేవః పితామహః
అయినా, ఆ ఉద్భవాన్ని నేను చెప్పబోతున్నాను; విను. చాక్షుషమంతరంలో, మనువు యొక్క తండ్రి అయిన బ్రహ్మదేవుడు ఉన్నాడు.
సహ్యాద్రిశిఖరే రమ్యే యజనాయోద్యతోఽభవత్ । స కృత్వా యజ్ఞసంభారాన్సర్వదేవగణైర్వృతః
సహ్యాద్రి పర్వత శిఖరంపై అందమైన ప్రదేశంలో, బ్రహ్మదేవుడు యజ్ఞానికి సిద్ధమయ్యాడు. అన్ని దేవతలను పిలిపించి, యజ్ఞ సామగ్రిని సిద్ధం చేశాడు.
యుక్తో హరిహరాభ్యాం చ తద్గిరేః శిఖరం యయౌ । భృగ్వాదయో మునిగణా ముహూర్తే బ్రహ్మదైవతే
హరి, హరులతో కలిసి ఆయన ఆ పర్వత శిఖరానికి వెళ్లాడు. భృగువు మొదలైన మునులు, బ్రహ్మదేవుడు ప్రధానంగా, తక్షణమే అక్కడ చేరుకున్నారు.
తస్య దీక్షావిధానాయ సమాజం తత్ర చక్రిరే । అథ జ్యేష్ఠాం స్వరాం పత్నీం విష్ణురాహ్వయత ద్విజైః
అక్కడ, దీక్షా విధానానికి అందరూ కూడి ఏర్పాట్లు చేశారు. ఆ సమయంలో, మునుల సూచనతో విష్ణువు తన పెద్ద భార్య అయిన స్వాను పిలిచాడు.
సాశనైరాయయౌ తావద్భృగుర్విష్ణుమువాచ హ । భృగురువాచ। విష్ణో స్వరా త్వయాహూతా ఆయాతి న హి సత్వరా
అప్పుడే మేఘాలు గర్జించగా, భృగువు విష్ణువుతో ఇలా అన్నాడు: 'విష్ణువూ, మీరు పిలిచిన స్వా త్వరగా రాలేదు.'
ముహూర్త్తాతిక్రమశ్చాయం కార్యో దీక్షావిధిః కథమ్ । విష్ణురువాచ। నాయాతి చేత్స్వరా శీఘ్రం గాయత్ర్యత్ర విధీయతామ్
'సరైన సమయం దాటి పోతోంది, దీక్ష చేయాలి. ఇప్పుడు ఏమి చేయాలి?' అని అడిగారు. విష్ణువు ఇలా అన్నాడు: 'స్వా త్వరగా రాకపోతే, ఇక్కడ గాయత్రిని నియమించండి.'
ఏషాపి న భవత్యస్య భార్యా కిం పుణ్యకర్మణి । నారద ఉవాచ। ఏవమేవ హి రుద్రోఽపి విష్ణోర్వాక్యమమోదత
'ఆమె యజ్ఞంలో భార్య కాదు కదా.' నారదుడు అన్నాడు: అదే విధంగా, రుద్రుడూ విష్ణువు మాటలకు సమ్మతించాడు.