స తస్య వచనం శ్రుత్వా మునిః ప్రాహ ఖగేశ్వరమ్। సత్యలోకస్య వై చోర్ధ్వే విశ్వకర్మవినిర్మితా
అతని మాట విని, ఆ ముని పక్షిరాజుని చూచి ఇలా అన్నాడు: "సత్యలోకానికి పైగా, విశ్వకర్మ నిర్మించిన ఒక నగరం ఉంది."
పురీ చాస్తి సభా రమ్యా దేవానాం హిత హేతవే। వహ్నిప్రాకారదుర్లభ్యా దుర్ధర్షా చాసురైః సురైః
ఆ నగరంలో దేవతల మేలుకోసం నిర్మించిన ఒక అందమైన సభ ఉంది. అగ్ని ప్రాకారాలతో చుట్టుముట్టబడి, దేవతలకైనా, రాక్షసులకైనా చేరలేని స్థలం అది.
రక్షార్థం నిర్మితో దేవః సురైస్తత్ర మహాబలః। యం యం పశ్యతి వీరః స స ఏవ భస్మతాం వ్రజేత్
ఆ నగరాన్ని కాపాడేందుకు దేవతలు ఒక మహాబలశాలి దేవునిని సృష్టించారు. ఆ వీరుడు ఎవరిని చూసినా వెంటనే బూడిదగా మారిపోతాడు.
ఏమముక్త్వా గరుత్మాన్స ఉద్ధృత్య సాగరాజ్జలమ్। జగామాకాశమావిశ్య ఖగశ్చోర్ధ్వం మనోజవః
ఇలా చెప్పి, గరుత్మంతుడు సముద్రం నుంచి నీళ్లు తీసుకొని, ఆకాశంలోకి ప్రవేశించి, మనస్సు వేగంతో పైకి ఎగిరిపోయాడు.
పక్షవాతేన తస్యైవ రజః సముద్గతం బహు। తస్యాంతికం న చ త్యక్తమగమత్తస్య తచ్చ యః
అతని రెక్కల గాలితో చాలా దుమ్ము లేచింది. అతని దగ్గరికి ఎవరూ చేరలేకపోయారు.
గత్వా చంచూజలేనాపి వహ్నిం నిర్వాపయద్బలీ। రజోభిః పరిపూర్ణాక్షో న సురస్తం చ పశ్యతి
అక్కడికి చేరి, గరుత్మంతుడు తన ముక్కుతో తీసుకొచ్చిన నీటితో అగ్నిని ఆర్పేశాడు. అతని కళ్లలో దుమ్ము నిండిపోవడంతో దేవతలు అతన్ని చూడలేకపోయారు.
జఘాన రక్షివర్గాంస్తానమృతం చాహరద్బలీ। ఆనయంతం చ పీయూషం ఖగం గత్వా శతక్రతుః
అతడు అక్కడి రక్షకులను సంహరించి, అమృతాన్ని పట్టుకున్నాడు. అమృతాన్ని తీసుకెళ్తుండగా, ఇంద్రుడు ఆ పక్షిని ఎదుర్కొన్నాడు.
ఐరావతం సమారూఢో వాక్యమేతదువాచ హ। ఖగరూపధరః కస్త్వం పీయూషం హరసే బలాత్
ఎరావతంపై కూర్చున్న ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు: "పక్షిరూపంలో నీవెవరు? బలవంతంగా అమృతాన్ని తీసుకెళ్తున్నావు?"
అప్రియం సర్వదేవానాం కృత్వా జీవే రతిః కథమ్। విశిఖైరగ్నిసంకాశైర్నయామి యమమందిరమ్1.47.
అన్ని దేవతలకు నచ్చని పని చేసి, నీకు జీవితం మీద ఎలా ఆనందం కలుగుతుంది? అగ్నిలా మండే బాణాలతో నిన్ను యమలోకానికి పంపిస్తాను.
శ్రుత్వా వాక్యం హరేః కోపాదువాచ స మహాబలః। నయామి తవ పీయూషం దర్శయస్వ పరాక్రమమ్
హరిదేవుని మాట విని, గరుత్మంతుడు కోపంతో, "నేను నీ అమృతాన్ని తీసుకెళ్తున్నాను; నీ శక్తిని చూపించు" అని అన్నాడు.
ఏతచ్ఛ్రుత్వా మహాబాహుర్జఘాన విశిఖైః శితైః। యథామేరుగిరేః శృంగం తోయవర్షేణ తోయదః
అది విని, మహాబాహువు పదునైన బాణాలతో దాడి చేశాడు. అది మేరు పర్వత శిఖరాన్ని వర్షపు మేఘం నీళ్లు చల్లినట్లు ఉండింది.
నఖైరశనిసంకాశైర్బిభేద గరుడో గజమ్। మాతలి చ రథం చక్రం తథా దేవాన్పురస్సరాన్
గరుత్మంతుడు తన వజ్రాలాంటి గోరులతో ఎరావతాన్ని గాయపరిచాడు. అలాగే మాతలి, రథం, చక్రం, ముందుండే దేవతలపై కూడా దాడి చేశాడు.
వ్యథితోసౌ మహాబాహుర్మాతలిర్గజపుంగవః। విముఖాః పక్షవాతేన సర్వే దేవగణాస్తదా
దాంతో మహాబాహువు అయిన మాతలి, ఆ గొప్ప ఏనుగు బాధపడ్డాడు. ఆ సమయంలో గరుత్మంతుడి రెక్కల గాలికి అందరు దేవతలు వెనక్కి వెళ్లిపోయారు.
తతస్తు కోపితో జిష్ణుర్జఘానకులిశేన తమ్। కులిశస్యావపాతేన న చ క్షుబ్ధో మహాఖగః
అప్పుడే కోపంతో ఉన్న ఇంద్రుడు వజ్రాయుధంతో గరుత్మంతుడిపై దాడి చేశాడు. అయినా ఆ వజ్రాయుధం తగిలినా, ఆ మహాపక్షి కదలలేదు.
స్వం మోఘం భిదురం దృష్ట్వా హరిర్భీతోఽభవత్తదా। సంనివృత్య తతో యుద్ధాత్తత్రైవాంతరధీయత
తన ఆయుధం పనికిరాకుండా పోయిందని చూసి, హరిదేవుడు భయపడ్డాడు. యుద్ధం నుంచి తప్పుకొని అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు.
సుతరామపిగచ్ఛంతం వేగాద్భూతలమాగతః। అబ్రవీత్స సురశ్రేష్ఠః సర్వదేవగణాగ్రతః
గరుత్మంతుడు మరింత వేగంగా భూమిపైకి దిగుతుండగా, దేవతల సమక్షంలో, ఆ దేవతలలో శ్రేష్ఠుడు ఇలా అన్నాడు.
శక్ర ఉవాచ-। యది దాస్యసి పీయూషమిదానీం నాగమాతరి। భుజగాశ్చామరాః సర్వే క్రియంతే హి ధ్రువం తయా
ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు: ఇప్పుడు నువ్వు అమృతాన్ని నాగమాతకు ఇస్తే, ఆ అమృతంతో అన్ని పాములు అమరులవుతాయి.
ప్రతిజ్ఞా తే భవేన్నష్టా న ఫలం జీవితస్య తే। తస్మాదిదం హరిష్యామి సంమతేన తవానఘ
నీ వాగ్దానం నశించిపోతుంది, నీ జీవితం వృథా అవుతుంది. అందుకే, పాపరహితుడా, నీ అనుమతితో నేను ఈ అమృతాన్ని తీసుకుంటాను.
గరుత్మానువాచ-। యస్మిన్కాలే హ్యదాసీ సా మాతా మే దుఃఖితా సతీ। విదితా సర్వలోకేషు హరేఽమృతం హరిష్యసి
గరుత్మంతుడు ఇలా అన్నాడు: నా తల్లి బాధతో ఉన్నప్పుడు ఆమె ఇచ్చిన సమయంలో, హరి, నువ్వు అమృతాన్ని తీసుకుంటావని అందరికీ తెలిసింది.
ఏవముక్త్వా మహావీర్యో గత్వోవాచ ప్రసూం తదా। ఆనీతమమృతం మాతస్తస్యా ఏవ ప్రదీయతామ్
అలా చెప్పి, మహాశక్తివంతుడు తన తల్లిని దగ్గరకు వెళ్లి ఇలా అన్నాడు: తల్లి, అమృతం తీసుకొచ్చాను, అది ఆమెకు ఇవ్వాలి.
ప్రోత్ఫుల్లహృదయా సా చ దృష్ట్వా పుత్రం సహామృతమ్। తామాహూయామృతం దత్వా చాదాసీతాం తదా గతా
తన కుమారుడిని అమృతంతో కలిసి చూసి ఆమె హృదయం ఆనందంతో వికసించింది. ఆమె అమృతాన్ని పిలిపించి ఇచ్చి, అక్కడినుంచి వెళ్లిపోయింది.
తృణకాష్ఠాని భూతాని పశవశ్చ సరీసృపాః। దృష్ట్వా సవిస్మయాస్సర్వే దేవా మహర్షయస్తదా
ఆ సమయంలో గడ్డి, దండు, జంతువులు, పాములు, దేవతలు, మహర్షులు అందరూ ఆశ్చర్యంతో చూశారు.
మోచయిత్వా తు తామంబాం గరుడః సుష్ఠుతాం గతః। ఏతస్మిన్నంతరే శక్రో జహార సహసా సుధామ్
తన తల్లిని విముక్తి చేసాక గరుత్మంతుడు ఎంతో ఆనందాన్ని పొందాడు. అదే సమయంలో, ఇంద్రుడు అకస్మాత్తుగా అమృతాన్ని అపహరించాడు.
నిధాయ గరలం తత్ర తయా చానుపలక్షితః। ప్రహృష్టహృదయా కద్రూః పుత్రానాహూయ సంభ్రమాత్
కద్రువు, ఆమెకు తెలియకుండా అక్కడ విషాన్ని పెట్టింది. హృదయం ఆనందంతో, ఉత్సాహంగా తన కుమారులను పిలిచింది.
తేషాం ముఖే దదౌ హృష్టా క్ష్వేడం చామృతలక్షణమ్। తానువాచ ప్రసూః పుత్రాన్యుష్మాకం చ కులే సదా
ఆమె సంతోషంతో, అమృతంలా కనిపించే విషాన్ని వారి నోట్లో పెట్టింది. ఆ తల్లి తన కుమారులకు ఇలా చెప్పింది: మీ వంశంలో ఎప్పుడూ—
ముఖే తిష్ఠన్త్వమీ దైవా బిందవశ్చస్తనిర్వృతాః। మహర్షయస్తతో దేవాః సిద్ధగంధర్వమానుషాః
ఈ బిందువులు మీ నోట్లో ఉండిపోతాయి, దేవతలారా, సంతోషంగా. ఆ తరువాత మహర్షులు, దేవతలు, సిద్ధులు, గంధర్వులు, మనుష్యులు—
ఊచుఃస్సన్తు కులే మాతరస్మాకం చ ప్రసాదతః। నాగైర్విసర్జితా దేవాః ససిద్ధా మునయస్తథా
వారు ఇలా అన్నారు: మా వంశంలో కూడా ఇదే జరిగిపోవాలి, తల్లి, నీ అనుగ్రహంతో. నాగులు విడిచిపెట్టగా దేవతలు, సిద్ధులు, మునులు విముక్తులయ్యారు.
జగ్ముః స్వమాలయం హృష్టా నాగాః ప్రముదితాః స్థితాః। ఏతస్మిన్నంతరే నాగాంశ్చఖాద గరుడో బలాత్
దేవతలు ఆనందంతో తమ తమ లోకాలకు వెళ్లిపోయారు. నాగులు సంతోషంగా నిలిచారు. అదే సమయంలో గరుత్మంతుడు బలవంతంగా నాగులను తినసాగాడు.
దిక్షు పలాయితాః శేషాః పర్వతేషు వనేషు చ। సాగరేషు చ పాతాలే బిలేషు తరుకోటరే
మిగతా నాగులు అన్ని దిశల్లో, పర్వతాల్లో, అరణ్యాల్లో, సముద్రాల్లో, పాతాళంలో, గుహల్లో, చెట్ల కొమ్మల్లో పారిపోయారు.
నిభృతేషు నికుఞ్జేషు స్థితాః సర్పాశ్చ నిర్వృతాః। భుజగాస్తస్య భక్ష్యాశ్చ సదైవ విధినిర్మితాః
పాములు నిశ్శబ్దమైన కుఞ్జాల్లో సంతోషంగా ఉన్నారు. విధి ప్రకారం, పాములు ఎప్పుడూ అతని ఆహారంగా నిర్ణయించబడ్డారు.