తమువాచ మహాప్రాజ్ఞశ్చరాచరగురుం హరిమ్। కస్త్వం కిం వా ప్రియం తేద్య కరిష్యామి చ సాంప్రతమ్
అప్పుడు ఆ మహాపండితుడు, జంతువులకు గురువైన హరిని ఇలా అడిగాడు: 'నువ్వెవరు? నీకు ఇష్టమైనది ఏమిటి? ఇప్పుడు నేను నీకేమి చేయాలి?'
నారాయణ ఉవాచ-। విద్ధి నారాయణం మాం హి త్వత్ప్రియార్థం సమాగతమ్। రూపం స్వం దర్శయామాస ప్రత్యయార్థం చ తస్య వై
నారాయణుడు అన్నాడు: 'నన్ను నారాయణుడిగా తెలుసుకో. నీకోసం నేనే వచ్చాను.' అని తన నిజమైన రూపాన్ని అతనికి చూపించాడు, అతనికి నమ్మకం కలిగించేందుకు.
పీతవస్త్రం ఘనశ్యామం చతుర్భుజమనోహరమ్। శంఖచక్రగదాపద్మధరం సర్వసురేశ్వరమ్
పసుపు వస్త్రాలు ధరించినవాడు, మేఘం లాంటి నీలవర్ణంతో, నాలుగు చేతులతో అందంగా కనిపిస్తూ, శంఖం, చక్రం, గద, పద్మాన్ని పట్టుకుని, సమస్త దేవతలకు అధిపతిగా వెలిగిపోతున్నాడు.
తం చ దృష్ట్వా గరుత్మాంశ్చ ప్రణమ్య శిరసా హరిమ్। ప్రియం కిం తే కరిష్యామి వద నః పురుషోత్తమ
ఆయనను చూసిన గరుత్మంతుడు తల వంచి హరిని నమస్కరించి, "ఓ పురుషోత్తమా! నీకు ఇష్టమైనది ఏది చేయాలనుకుంటావో చెప్పు" అని అడిగాడు.
తమబ్రవీన్మహాతేజా దేవదేవేశ్వరో హరిః। భవ మే వాహనం శూర సఖే త్వం సార్వకాలికమ్
అప్పుడు మహాతేజస్సుతో కూడిన దేవతల అధిపతి హరి ఇలా అన్నాడు: "ఓ వీరా! నా స్నేహితా! నువ్వు ఎప్పుడూ నా వాహనమవు."
తమువాచ ఖగశ్రేష్ఠో ధన్యోహం విబుధేశ్వర। సఫలం జన్మ మే నాథ త్వాం చ దృష్ట్వాద్య మే ప్రభో
అందుకు పక్షులలో శ్రేష్ఠుడైనవాడు ఇలా చెప్పాడు: "ఓ దేవతల అధిపతీ! నేను ధన్యుడను. ప్రభూ! నిన్ను ఈ రోజు దర్శించడం వల్ల నా జన్మ ఫలించిందని భావిస్తున్నాను."
ప్రార్థయిత్వా చ పితరావాగమిష్యామి తేఽన్తికమ్। ప్రీతో విష్ణురువాచేదం భవ త్వమజరామరః
"మొదట నా తల్లిదండ్రులను కలిసి వస్తాను" అని ప్రార్థించి, "నేను త్వరలో నీ వద్దకు వస్తాను" అన్నాడు. విష్ణువు సంతోషంతో, "నీవు ఎప్పటికీ వృద్ధాప్యమూ మరణమూ లేకుండా ఉండు" అని వరమిచ్చాడు.
అవధ్యః సర్వభూతేభ్యః కర్మ తేజశ్చ మత్సమమ్। సర్వత్ర తే గతిశ్చాస్తు నిఖిలం తు సుఖం ధ్రువమ్
నీవు అన్ని జీవులకూ అప్రాప్యుడవు. నీ కార్యమూ, తేజస్సూ నా సమానంగా ఉంటాయి. నీవు ఎక్కడైనా స్వేచ్ఛగా తిరగగలవు. అన్ని విషయాల్లో నీవు శాశ్వతమైన సుఖాన్ని పొందుతావు.
సంమిలతు ద్రుతం సర్వం యత్తే మనసి వర్తతే। యథేష్టం ప్రీతిమాహారమకష్టేన ప్రలప్స్యసే
నీ మనసులో ఉన్నది అన్నీ త్వరగా నెరవేరాలని కలుగజేయబడును. నీవు కోరినది ఏదైనా కష్టపడకుండా సులభంగా పొందుతావు, ఆనందాన్ని అనుభవిస్తావు.
వ్యసనాన్మాతరం సద్యో మోచయిష్యసి నాన్యథా। ఏవముక్త్వా హరిః సద్యస్తత్రైవాంతరధీయత
నీవు వెంటనే నీ తల్లిని బాధల నుండి విముక్తి చేయగలవు; వేరే మార్గం లేదు. ఇలా చెప్పి హరి అక్కడే వెంటనే అంతర్ధానమయ్యాడు.
తార్క్ష్యోపి పితరం గత్వా కథయచ్చాఖిలం తతః। స తచ్ఛ్రుత్వా ప్రహృష్టాత్మా తనయం పునరబ్రవీత్
తార్క్ష్యుడు కూడా తన తండ్రిని దగ్గరకు వెళ్లి జరిగినదంతా వివరంగా చెప్పాడు. అది విన్న తండ్రి ఆనందంతో తన కుమారునితో మళ్లీ ఇలా అన్నాడు.
ధన్యోహం చ ఖగశ్రేష్ఠ ధన్యా తే జననీ శివా। ధన్యం క్షేత్రం కులం చైవ యస్య పుత్రస్త్వమీదృశః
"ఓ పక్షిశ్రేష్ఠా! నేను ధన్యుడను, నీ తల్లి కూడా శుభవంతురాలు, నువ్వు లాంటి కుమారుడు పుట్టిన ఈ వంశం, ఈ క్షేత్రం కూడా ధన్యమైనవి."
యస్య పుత్రః కులే జాతో వైష్ణవః పురుషోత్తమః। కులకోటిం సముద్ధృత్య విష్ణుసాయుజ్యతాం వ్రజేత్
విష్ణువుకు భక్తుడైన పురుషోత్తముడు ఎవరి వంశంలో కుమారుడిగా పుడతాడో, ఆ వంశంలోని కోటి మంది కూడా విముక్తి పొంది, విష్ణువుతో ఐక్యమవుతారు.
విష్ణుం యః పూజయేన్నిత్యం విష్ణుం ధ్యాయేత గాయతి। జపేన్మంత్రం సదా విష్ణోః స్తోత్రం తస్య పఠిష్యతి
విష్ణువును ప్రతిరోజూ పూజించేవాడు, ఆయనను ధ్యానించేవాడు, ఆయనను కీర్తించేవాడు, ఎప్పుడూ విష్ణువు మంత్రాన్ని జపించేవాడు, స్తోత్రాన్ని పఠించేవాడు—
ప్రసాదం చ భజేన్నిత్యముపవాసం హరేర్దినే। క్షయాచ్చ సర్వపాపానాం ముచ్యతే నాత్ర సంశయః
వారు ఎల్లప్పుడూ ఆయన ప్రసాదాన్ని స్వీకరించి, హరి వ్రతాన్ని ఆచరించేవారు, వారి అన్ని పాపాలు నశించి, వారు తప్పక విముక్తి పొందుతారు.
యస్య తిష్ఠతి గోవిందో మానసే చ సదైవ హి। స ఏవ చ లభేద్దాస్యం సపుణ్యైః పురుషోత్తమః
గోవిందుడు ఎప్పుడూ ఎవరి మనసులో నిలిచి ఉంటాడో, వారు పుణ్యఫలంతో పురుషోత్తముని సేవను పొందుతారు.
జన్మకోటిసహస్రేభ్యః కృత్వా సత్కర్మసంచయమ్। క్షయాచ్చ సర్వపాపానాం విష్ణోః కింకరతాం వ్రజేత్
వెయ్యి కోట్ల జన్మల్లో సత్కర్మలు కూడబెట్టినవాడు, అన్ని పాపాలు నశించినవాడు, విష్ణువు సేవను పొందుతాడు.
ధన్యోసౌ మానవో లోకే విష్ణోస్సాదృశ్యమావ్రజేత్। నిత్యః సురవరైః పూజ్యో లోకనాథోఽచ్యుతోఽవ్యయః
ఈ లోకంలో విష్ణువుతో సమానత్వాన్ని పొందిన మనిషి ధన్యుడు. అతడు శాశ్వతుడు, దేవతలందరి పూజకు పాత్రుడు, లోకనాయకుడు, నశించని, అపరాజితుడు.
సుప్రసన్నో భవేద్యస్య స ఏవ పురుషోత్తమః। తపోభిర్బహుభిర్ధర్మైర్మఖైర్నానావిధైరపి
ఎవరిని పురుషోత్తముడు సంతోషంగా ఆశీర్వదిస్తాడో, వారు ఎన్నో తపస్సులు, ధర్మాలు, వివిధ యజ్ఞాలు చేసినా, ఆయన అనుగ్రహమే ముఖ్యమైనది.
విష్ణుర్న లభ్యతే దేవైస్త్వయాసౌ విప్ర లభ్యతే। సపత్నీవ్యసనాద్ధోరాన్మాతరం తే ప్రమోచయ
దేవతలకు అందని విష్ణువు, నీకు మాత్రం లభించాడు, ఓ బ్రాహ్మణా! నీ సతీమాత వల్ల కలిగిన భయంకరమైన బాధ నుంచి నీ తల్లిని విముక్తి చేయు.
తతో యాస్యసి దేవేశం కృత్వా మాతుః ప్రతిక్రియామ్। గృహీత్వా జనకస్యాజ్ఞాం లబ్ధ్వా విష్ణోర్వరం మహత్
అప్పుడూ నీవు దేవతల అధిపతిని దర్శించడానికి వెళ్ళిపోతావు. ముందు తల్లి కోరికను నెరవేర్చి, తండ్రి అనుమతి తీసుకుని, విష్ణువు నుంచి గొప్ప వరం పొందిన తరువాతే వెళ్ళిపోతావు.
అంబాపార్శ్వం గతో హృష్టస్తాం ప్రణమ్యాగ్రతః స్థితః। వినతోవాచ-। అభవద్భోజనం తేఽద్య పుత్ర దృష్టః పితాపి చ
ఆనందంగా తల్లి దగ్గరకు వెళ్లి, ఆమెకు నమస్కరించి ముందు నిలబడ్డాడు. వినతా ఇలా అంది: 'నీవు ఈ రోజు భోజనం చేశావు, కుమారా, నువ్వు నీ తండ్రిని కూడా చూశావు.'
కిమర్థం వా విలంబస్తే చింతయా వ్యథితా హ్యహమ్। స మాతుర్వచనం శ్రుత్వా గరుడః ప్రహసన్నివ
'ఎందుకు ఆలస్యమయ్యావు? నిన్ను గురించి ఆలోచిస్తూ నేను చాలా ఆందోళన పడ్డాను.' తల్లి మాటలు విని గరుత్మంతుడు చిరునవ్వుతో చూశాడు.
కథయామాస వృత్తాంతం సా శ్రుత్వా విస్మితాఽభవత్। కథం చ దుఃష్కరం కర్మ శిశుభావాత్త్వయా కృతమ్
అతను జరిగిన సంగతులన్నీ చెప్పాడు. వినతా విని ఆశ్చర్యపోయింది: 'నువ్వు ఇంకా చిన్నవాడివే, ఇంత కష్టమైన పని ఎలా సాధించావు?'
ధన్యాహం మే కులం ధన్యం యస్త్వం విష్ణుసఖోఽభవః। లబ్ధ్వా వరం మహాత్మానం దృష్ట్వా మే హృష్యతే మనః
'నన్ను చూసి నా మనసు ఆనందిస్తోంది. నీవు విష్ణువుతో స్నేహం చేసావు, గొప్పవాడి వరం పొందావు. నేను ధన్యురాలిని, మన వంశం కూడా ధన్యమైంది.'
పౌరుషేణ త్వయా వత్స ఉద్ధృతం మే కులద్వయమ్। సుపర్ణ ఉవాచ-। మాతః కిం తే కరిష్యామి ప్రియమేవ తదుచ్యతామ్
'నీకున్న ధైర్యంతో నా రెండు వంశాలకూ గౌరవం తీసుకొచ్చావు, బిడ్డా.' సుపర్ణుడు ఇలా అన్నాడు: 'తల్లి, నీకు నచ్చే పని ఏదైనా చెప్పు, నేను చేస్తాను.'
కార్యం కృత్వాథ యాస్యామి పార్శ్వం నారాయణస్య చ। ఏతచ్ఛ్రుత్వా తు సా ప్రాహ గరుడం వినతా సతీ
'ముందుగా నీ కోరికను నెరవేర్చిన తర్వాత, నేను నారాయణుని వద్దకు కూడా వెళ్తాను.' వినతా ఇది విని గరుత్మంతుడితో ఇలా చెప్పింది.
మహద్దుఃఖం చ మే చాస్తి కురు తాత ప్రతిక్రియామ్। భగినీ మే సపత్నీ సా పణితహం తయా పురా
'నాకు ఒక పెద్ద బాధ ఉంది, బిడ్డా. దయచేసి దానికి పరిష్కారం చూపు. నా సహోదరి అయిన సహపత్నితో నేను ఒకప్పుడు ఒట్టు పెట్టుకున్నాను.'
తస్యా దాస్యమహం ప్రాప్తా కస్తారయతి మామితః। కృష్ణం కృత్వా విషైరశ్వం తస్యాః పుత్రైర్మహోరగైః
'ఆ ఒట్టు వల్ల నేను ఆమెకు దాసిగా మారిపోయాను. ఈ దాస్యబంధం నుంచి నన్ను ఎవరు విడిపిస్తారు? ఆమె కుమారులు, మహాబలశాలి పాములు, విష్ణువు గుర్రాన్ని విషంతో నల్లగా మార్చారు.'
ఉషఃకాలేఽవదత్సా చ అశ్వోయం కృష్ణతాం వ్రజేత్। తతోహమవదం తత్ర సదా చాయం రుచాసితః
'ఉషోదయానికి ఆమె ఇలా అంది: ‘‘ఈ గుర్రం నల్లగా మారుతుంది.’’ నేను అక్కడే సమాధానం ఇచ్చాను: ‘‘ఈ గుర్రం ఎప్పుడూ ప్రకాశవంతంగా, నలుపుగా కనిపిస్తుంది.’’'