యస్య నాదేన సంత్రస్తా దేవాసురమహోరగాః । సముద్ర ఉవాచ- భో బ్రహ్మన్సిధుగంగాయాం జాతోఽయం మమ పుత్రకః
దేవతలు, అసురులు, మహానాగులు కూడా ఎవరి ఏడుపు శబ్దానికి భయపడిపోయారో, బ్రహ్మదేవా! ఆ బిడ్డ గంగా నదిలో పుట్టాడు, అతడు నా కుమారుడు' అని సముద్రుడు అన్నాడు.
జాతకర్మాది సంస్కారాన్కురుష్వాస్య జగద్గురో । నారద ఉవాచ- ఇత్థం వదతి పాథోధౌ స బాలః సాగరాత్మజః
జగద్గురూ! ఈ బిడ్డకు జాతకర్మ మొదలైన శుభకార్యాలు చేయండి. నారదుడు చెప్పాడు — ఇలా సముద్రుడు మాట్లాడుతున్నప్పుడు, ఆ బిడ్డ, సముద్రుని కుమారుడు—
బ్రహ్మాణమగ్రహీత్కూర్చే విధున్వంతం ముహుర్ముహుః । ధున్వతస్తస్య కూర్చం తు నేత్రాభ్యామాగమజ్జలమ్ । కథంచిన్ముక్తకూర్చోఽథ బ్రహ్మా ప్రోవాచ సాగరమ్
బ్రహ్మదేవుని కూర్చెను బలవంతంగా పట్టుకుని, మళ్లీ మళ్లీ ఊపాడు. అతడు ఊపుతుండగా, అతని కళ్ల నుంచి నీళ్లు వచ్చాయి. ఎట్టకేలకు బ్రహ్మదేవుడు కూర్చెను విడిపించుకుని, సముద్రునితో ఇలా అన్నాడు.
బ్రహ్మోవాచ- నేత్రాభ్యాం విధృతం యస్మాదనేనైతజ్జలం మమ । తస్మాజ్జలంధర ఇతి ఖ్యాతో నామ్నా భవత్యసౌ
బ్రహ్మదేవుడు అన్నాడు — ఈ బిడ్డ తన కళ్లతో నా కూర్చెలోని నీటిని పట్టుకున్నందువల్ల, ఇతడిని 'జలంధరుడు' అనే పేరుతో పిలుస్తారు.
అధునైవైష తరుణః సర్వశస్త్రాస్త్రపారగః । అవధ్యః సర్వభూతానాం వినా రుద్రం భవిష్యతి
ఇప్పుడు ఇతడు యవ్వనంలోకి వచ్చాడు, అన్ని ఆయుధాలు, అస్త్రాలు నేర్చుకున్నాడు. రుద్రుడిని తప్పించి ఇతడిని ఎవరూ సంహరించలేరు.
యాతి యత్ర సముద్భూతస్తత్రేదానీం గమిష్యతి
ఇతడు పుట్టిన చోటికే ఇప్పుడు వెళ్ళిపోతాడు.
నారద ఉవాచ- ఇత్యుక్త్వా శుక్రమాహూయ రాజ్యే తం చాభ్యషేచయత్ । ఆమంత్ర్య సరితాం నాథం బ్రహ్మాంతర్ద్ధానమన్వగాత్
నారదుడు ఇలా అన్నాడు — ఇలా చెప్పి బ్రహ్మ దేవుడు శుక్రుని పిలిచి రాజ్యంలో అతడిని పట్టాభిషేకం చేశాడు. నదుల అధిపతికి వీడ్కోలు చెప్పి, బ్రహ్మ దేవుడు తన రూపాన్ని మరుగున పెట్టుకొని అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయాడు.
అథ తద్దర్శనోత్ఫుల్లనయనః సాగరస్తదా । కాలనేమిసుతాం వృందాం తద్భార్యార్థమయాచత
అప్పుడు సముద్రుడు, అతడిని చూసి కళ్ళు ఆనందంతో వికసించాయి. ఆ సమయానికి, కాలనేమి కుమార్తె వృందను తన భార్యగా కావాలని కోరాడు.
తే కాలనేమిప్రముఖాస్తతోఽసురాస్తస్మై సుతాం తాం ప్రదదుః ప్రహర్షితాః । స చాపి తాన్ప్రాప్యసుహృద్వరాన్వశీ శశాస గాం శుక్రసహాయవాన్బలీ
అప్పుడే కాలనేమిని ముందుగా ఉంచుకుని ఉన్న అసురులు, ఆనందంతో తమ కుమార్తెను సముద్రునికి ఇచ్చారు. శుక్రుని సహాయంతో, మంచి మిత్రులను పొందిన సముద్రుడు, బలవంతుడై భూమిని పాలించాడు.
ఇతి శ్రీపాద్మే మహాపురాణే పంచపంచాశత్సహస్రసంహితాయాముత్తరఖండే కార్తికమాహాత్మ్యే శ్రీకృష్ణసత్యభామాసంవాదే జాలంధరోత్పత్తివర్ణనంనామ షణ్ణవతితమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మ మహాపురాణంలోని ఉత్తరకాండలో కార్తికమాస మహిమలో శ్రీకృష్ణుడు సత్యభామతో సంభాషించిన జాలంధరుని జననవివరణ అనే తొంభై ఆరవ అధ్యాయం పూర్తయింది.
నారద ఉవాచ। క్షిప్తేభ్యస్తత్రబీజేభ్యో వనస్పత్యస్త్రయోభవన్ । ధాత్రీ చ మాలతీ చైవ తులసీ చ నృపోత్తమ
నారదుడు అన్నాడు: అక్కడ వేసిన విత్తనాల నుండి మూడు వృక్షాలు పుట్టాయి — అవి ధాత్రి, మాలతి, తులసి, ఓ మహారాజా.
ధాత్ర్యుద్భవా స్మృతా ధాత్రీ మాభవా మాలతీ స్మృతా । గౌరీభవా చ తులసీ తమః సత్త్వ రజోగుణాః
ధాత్రి వృక్షం ధాత్రి నుండి పుట్టిందని, మాలతి మాత నుండి పుట్టిందని, తులసి గౌరీ నుండి పుట్టిందని చెబుతారు. వీటిలో ఒకటి అంధకారం, మరొకటి సత్వగుణం, ఇంకొకటి రజోగుణాన్ని కలిగి ఉన్నాయి.
స్త్రీరూపిణ్యౌ వనస్పత్యౌ దృష్ట్వా విష్ణుస్తదా నృప । ఉత్తస్థౌ సంభ్రమాద్వృందారూపాతిశయమోహితః
రాజా! ఆ రెండు వృక్షాలు స్త్రీరూపంలో కనిపించగా, వృంద యొక్క అపూర్వ సౌందర్యానికి మోహితుడై విష్ణువు ఆశ్చర్యంతో లేచి నిలబడ్డాడు.
దదర్శ తాస్తదా మోహాత్కామాసక్తేన చేతసా । తం చాపి తులసీధాత్ర్యౌ రాగేణైవావలోకతామ్
ఆ సమయంలో, మోహంలో పడిన విష్ణువు, కామానికి లోనై ఆ ఇద్దరిని చూశాడు. తులసి, ధాత్రి కూడా ప్రేమతో విష్ణువును చూశారు.
యచ్చలక్ష్మ్యాపురాబీజంమాయయైవసమర్పితమ్ । తస్మాత్తదుద్భవానారీతస్మిన్నీర్ష్యాయుతాభవత్
లక్ష్మి తన మాయతో ముందు సమర్పించిన విత్తనం వల్ల ఆ స్త్రీలు పుట్టారు. వారిలో ఒకరు అసూయతో నిండిపోయింది.
అతఃసాబర్బరీత్యాఖ్యామాధవస్యాతిగర్హితా । ధాత్రీతులస్యైతద్రా గాత్తస్యప్రీతిప్రదేసదా
అందుకే ఆమెను బర్బరి అని పిలిచారు. మాధవుని దృష్టిలో ఆమె చాలా నిందించబడింది. కానీ ధాత్రి, తులసి మాత్రం ఎప్పుడూ ఆయనకు ఆనందాన్ని ఇచ్చేవారు.
తతో విస్మృతదుఃఖోఽసౌ విష్ణుస్తాభ్యాం సహైవ తు । వైకుంఠమగమద్ధృష్టః సర్వదేవనమస్కృతః
తర్వాత, తన దుఃఖాన్ని మర్చిపోయిన విష్ణువు, ఆ ఇద్దరితో కలిసి ఆనందంగా, దేవతలందరి నమస్కారాలను పొందుతూ వైకుంఠానికి వెళ్లాడు.
కార్తికోద్యాపనే విష్ణోస్తస్మాత్పూజా విధీయతే । తులసీమూలదేశే తు ప్రీతిదా సా యతః స్మృతా
అందుకే కార్తిక మాసంలో విష్ణువు పూజను తులసి వృక్షం వేరుళ్లు దగ్గర చేయాలని చెప్పబడింది. ఎందుకంటే తులసి ఆనందాన్ని ప్రసాదించేది.
తులసీకాననం రాజన్గృహే యస్యావతిష్ఠతే । తద్గృహం తీర్థరూపం తు నాయాంతి యమకింకరాః
ఓ రాజా! ఎవరి ఇంట్లో తులసి తోట ఉంటుందో ఆ ఇల్లు తీర్థంగా మారుతుంది. అక్కడ యమధూతలు ప్రవేశించరు.
సర్వపాపహరం పుణ్యం కామదం తులసీవనమ్ । రోపయంతి నరశ్రేష్ఠా న తేపశ్యంతి భాస్కరిమ్
తులసి తోట అన్ని పాపాలను తొలగిస్తుంది, పుణ్యాన్ని ఇస్తుంది, కోరికలను తీరుస్తుంది. దాన్ని నాటే ఉత్తములు సూర్యుని దర్శించరు.
దర్శనం నర్మదాయాస్తు గంగాస్నానం తథైవ చ । తులసీవనసంసర్గః సమమేతత్త్రయం స్మృతమ్
నర్మదా నదిని దర్శించడం, గంగలో స్నానం చేయడం, తులసి తోటను చేరడం — ఈ మూడు సమానమైన పుణ్యఫలాలను ఇస్తాయని చెబుతారు.
రోపణాత్పాలనాత్సేకాద్దర్శనాత్స్పర్శనాన్నృణామ్ । తులసీ దహతే పాపం వాఙ్మనఃకాయ సంచితమ్
తులసిని నాటడం, పరిరక్షించడం, నీళ్లు పోయడం, చూడడం, తాకడం వల్ల మనుషుల మాట, మనసు, శరీరం ద్వారా కూడిన పాపాలను తులసి కాల్చి వేస్తుంది.
తులసీమంజరీభిర్యః కుర్యాద్ధరిహరార్చనమ్ । న స గర్భగృహం యాతి ముక్తిభాగీ న సంశయః
ఎవరు తులసి పువ్వులతో హరి, హరులను పూజిస్తారో వారు పునర్జన్మను పొందరు; వారు తప్పక మోక్షాన్ని పొందుతారు.
పుష్కరాదీని తీర్థాని గంగాద్యాః సరితస్తథా । వాసుదేవాదయో దేవాస్తిష్ఠంతి తులసీదలే
పుష్కరాది తీర్థాలు, గంగా వంటి నదులు, వాసుదేవుడు మొదలైన దేవతలు అన్నీ తులసి ఆకులో నివసిస్తారు.
తులసీమంజరీయుక్తో యది ప్రాణాన్విముంచతి । విష్ణోః సాయుజ్యమాప్నోతి సత్యం సత్యం నృపోత్తమ
ఒకవాడు తులసి మంజరి ధరించి ప్రాణాలు విడిచినప్పుడు, అతడు విష్ణువుతో ఏకత్వాన్ని పొందుతాడు. ఇది నిజం, నిజమే, రాజశ్రేష్ఠ.
తులసీమృత్తికాలిప్తో యస్తు ప్రాణాన్విముచంతి । యమోఽపి నేక్షితుం శక్తో యుక్తం పాపశతైరపి
తన శరీరానికి తులసి మట్టి పూసుకుని ప్రాణాలు విడిచినవారిని, వందలాది పాపాలు ఉన్నా యముడు కూడా చూడలేడు.
తులసీకాష్ఠజం యస్తు చందనం ధారయేన్నరః । తద్దేహం నస్పృశేత్పాపం క్రియమాణమపీహ యత్
తులసి చెక్కతో చేసిన గంధాన్ని ఎవడు ధరించునో, అతని శరీరాన్ని ఈ లోకంలో ఉన్నప్పటికీ పాపం తాకదు.
తులసీవిపినచ్ఛాయా యత్ర యత్ర భవేన్నృప । తత్ర శ్రాద్ధం ప్రకర్త్తవ్యం పితౄణాం దత్తమక్షయమ్
రాజా! తులసి వనపు నీడ ఎక్కడ ఉన్నా, అక్కడ పితృదేవతలకు శ్రాద్ధం చేయాలి. అక్కడ ఇచ్చిన దానం ఎప్పటికీ నశించదు.
ధాత్రీఛాయాసు యః కుర్యాత్పిండదానం నృపోత్తమ । తృప్తిం చ యాంతి పితరస్తస్య యే నరకే స్థితాః
రాజశ్రేష్ఠ! ఎవడు ధాత్రి చెట్టు నీడలో పిండప్రదానం చేస్తాడో, అతని పితృదేవతలు నరకంలో ఉన్నా తృప్తి చెందుతారు.
మూర్ధ్ని పాణౌ ముఖే చైవ దేహే చ నృపసత్తమ । ధత్తే ధాత్రీఫలం యస్తు స విజ్ఞేయో హరిః స్వయమ్
రాజసత్తమా! ఎవడు తన తలపై, చేతులపై, నోటిలో, శరీరంపై ధాత్రి పండు ఉంచుతాడో, అతడిని హరిదేవుడే అని తెలుసుకోవాలి.