న చ దారిద్ర్యతామేతి నాతురో న చ కాతరః। మనోనుకూలాం ప్రమదామర్చయిత్వా ద్విజాన్లభేత్
అతడు ఎప్పుడూ పేదవాడవడు, రోగి కాడు, భయపడడు. బ్రాహ్మణులను పూజించటం వల్ల మనసుకు అనుకూలమైన భార్యను పొందుతాడు.
కృత్వా సాహసకర్మాణి దద్యాద్విప్రాయ పర్వసు। తద్దానం సుగుణం ప్రోక్తమభయం లాభ ఏవ చ
ధైర్యంగా పనులు చేసి, పర్వదినాల్లో బ్రాహ్మణునికి దానం చేయాలి. అలాంటి దానం గొప్ప గుణాన్ని ఇస్తుంది, భయాన్ని తొలగిస్తుంది, లాభాన్ని ఇస్తుంది.
విప్రపాదతలోద్ఘృష్టి క్షతీ భవతి యః కరః। స కరః శ్రీకరో నామ అన్యః కర్మకరః కరః
బ్రాహ్మణుని పాదాలతో తగిలి గాయపడిన చేయి 'శ్రీకరమైన చేయి'గా పిలవబడుతుంది. ఇతర చేయి కేవలం పనిచేయి మాత్రమే.
విప్రపాదరజః పూతాః పూతాస్తజ్జలబిన్దుభిః। విపద్భిశ్చ సదా పాపైర్ముక్తా యాంతి త్రివిష్టపమ్
బ్రాహ్మణుని పాదధూళితో పవిత్రులైనవారు, ఆ పాదాల నీటి చినుకులతో పవిత్రులైనవారు, ఎప్పుడూ పాపాలనుండి విముక్తి పొంది, స్వర్గాన్ని పొందుతారు.
విప్రపాదరజః పూతాః శుచయో గృహ చత్వరాః। పుణ్యక్షేత్రసమాస్తే స్యుః ప్రశస్తా యజ్ఞకర్మసు
బ్రాహ్మణుని పాదధూళి తగిలిన ఇంటి మైదానాలు పవిత్రంగా మారి, పుణ్యక్షేత్రాలకు సమానంగా, యజ్ఞకర్మలకు ఎంతో అనుకూలంగా ఉంటాయి.
ఆదౌ బ్రహ్మముఖాద్విప్రః సముద్భూతః పురానఘః। వేదాస్తత్రైవ సంజాతాః సృష్టిసంస్థితి హేతవః
పాపరహితుడా! ఆదిలో బ్రహ్మదేవుని నోటినుంచి బ్రాహ్మణుడు పుట్టాడు. అక్కడినుంచే సృష్టి, స్థితికి కారణమైన వేదాలు కూడా జన్మించాయి.
తస్మాద్విప్రముఖే వేదాశ్చార్పితాః పురుషేణ హి। పూజార్థం సర్వలోకానాం సర్వయజ్ఞార్థతో ధ్రువమ్
అందుకే, సర్వలోకాలకు పూజార్థంగా, అన్ని యజ్ఞాల కోసం, పరమాత్ముడు వేదాలను బ్రాహ్మణునికి అప్పగించాడు.
పితృయజ్ఞే వివాహే చ వహ్నికార్యేషు శాంతిషు। ప్రశస్తా బ్రాహ్మణా నిత్యం సర్వ స్వస్త్యయనేషు చ
పితృయజ్ఞం, వివాహం, అగ్నికార్యాలు, శాంతికర్మలు, అలాగే అన్ని శుభకార్యాలలో బ్రాహ్మణులు ఎప్పుడూ గౌరవించబడతారు.
దేవా భుంజంతి హవ్యాని బలిప్రేతాదయోఽసురాః। పితరశ్చైవ కవ్యాని విప్రస్యైవ ముఖాద్ర్ధువమ్
దేవతలు హవిస్సులను, పిశాచులు, పితృదేవతలు, అసురులు బలిపదార్థాలను—all ఇవన్నీ బ్రాహ్మణుని నోటివల్లే అందుకుంటారు.
దేవేభ్యశ్చ పితృభ్యశ్చ యో దద్యాద్యజ్ఞకర్మసు। దానం హోమం బలిం చైవ వినా విప్రేణ నిష్ఫలమ్
యజ్ఞకర్మల్లో దేవతలకు లేదా పితృదేవతలకు ఇచ్చే దానం, హోమం, బలి—ఇవి బ్రాహ్మణుడు లేకుండా చేస్తే ఫలితం ఉండదు.
భుంజంతి చాసురాస్తత్ర ప్రేతా దైత్యాశ్చ రాక్షసాః। తస్మాద్బ్రాహ్మణమాహూయ తేషు కర్మాణి కారయేత్
అక్కడ అసురులు, పిశాచులు, దైత్యులు, రాక్షసులు వాటిని అనుభవిస్తారు. అందువల్ల, ఆ కర్మలకు తప్పనిసరిగా బ్రాహ్మణుని పిలిపించాలి.
కాలే దేశే చ పాత్రే చ లక్షకోటిగుణం భవేత్। శ్రద్ధయా చ ద్విజం దృష్ట్వా ప్రకుర్యాదభివాదనమ్
కాలం, ప్రదేశం, అర్హతను బట్టి పుణ్యం లక్షసార్లు పెరుగుతుంది. విశ్వాసంతో ద్విజుని చూసినప్పుడు గౌరవంతో నమస్కరించాలి.
దీర్ఘాయుస్తస్య వాక్యేన చిరంజీవీ భవేన్నరః। అనభివాదనాద్విప్ర ద్వేషాదశ్రద్ధయాపి చ
బ్రాహ్మణుని ఆశీర్వచనంతో మనిషికి దీర్ఘాయువు లభిస్తుంది. కానీ నమస్కారం చేయకపోతే, ద్వేషిస్తే, విశ్వాసం లేకపోతే, ఆయువు పెరగదు.
ఆయుః క్షీణం భవేత్పుంసాం భూతినాశశ్చ దుర్గతిః। ఆయుర్వృద్ధిర్యశోవృద్ధిర్వృద్ధిర్విద్యా ధనస్య చ
అలా చేయకపోతే ఆయువు తగ్గిపోతుంది, ఐశ్వర్యం పోతుంది, దుర్గతి వస్తుంది. కానీ నమస్కారం చేస్తే ఆయువు, పేరు, విద్య, ధనం అన్నీ పెరుగుతాయి.
పూజయిత్వా ద్విజాన్శ్రేష్ఠో భవేన్నాస్త్యత్ర సంశయః। న విప్రపాదోదకకర్దమాని న వేదశాస్త్రప్రతిఘోషితాని
బ్రాహ్మణులను గౌరవిస్తే గొప్పవాడవుతాడు—ఇందులో సందేహమే లేదు. కానీ బ్రాహ్మణుని పాదజలమో, పాదమట్టిమో, వేదోచ్చారణ శబ్దమో లేని ఇళ్ళు—
స్వాహా స్వధా స్వస్తివివర్జితాని శ్మశానతుల్యాని గృహాణి తాని। నారద ఉవాచ। కశ్చ పూజ్యతమో విప్రో హ్యపూజ్యో వాథ కో భవేత్
స్వాహా, స్వధా, స్వస్తి అనే పలుకులు లేని ఇళ్ళు శ్మశానానికి సమానం. నారదుడు అడిగాడు: ఎవరు అత్యంత గౌరవించదగిన బ్రాహ్మణుడు? ఎవరు గౌరవించరాని వారు?
విప్రస్య లక్షణం బ్రూహి యాథాతథ్యం గురోరపి। బ్రహ్మోవాచ-। పూజ్యః శ్రోత్రియకో నిత్యం సదాచారసమన్వితః
బ్రాహ్మణుని నిజమైన లక్షణాలు చెప్పు, గురువుకన్నా ఎక్కువగా. బ్రహ్మదేవుడు చెప్పాడు: వేదపారంగతుడు, ఎప్పుడూ మంచిపద్ధతులు కలిగిన బ్రాహ్మణుడు గౌరవించదగినవాడు.
సద్వృత్తః కలుషైర్ముక్తస్తీర్థభూతో జనోఽనఘః। నారద ఉవాచ-। జాతః కః శ్రోత్రియస్తాత సత్కులే వాప్యసత్కులే
అతడు మంచితనంతో, కలుషతలేని వాడిగా, తీర్థంలా పవిత్రుడిగా, నిందలేని వాడిగా ఉంటాడు. నారదుడు అడిగాడు: మంచి కుటుంబంలో లేదా చెడు కుటుంబంలో పుట్టినా ఎవరు వేదపండితుడు?
సదసత్కర్మకర్తా వా కః పూజ్యో భువి బాడవః। బ్రహ్మోవాచ-। సత్శ్రోత్రియకులే జాతో హ్యక్రియో నైవ పూజితః
మంచి, చెడు పనులు చేసే వారిలో ఎవరు భూమిపై గౌరవించదగినవారు? బ్రహ్మదేవుడు చెప్పాడు: వేదపండితుల కుటుంబంలో పుట్టినా ఆచరణ చేయని వాడిని గౌరవించరాదు.
అసత్క్షేత్రకులే పూజ్యో వ్యాస వైభాండకౌ యథా। క్షత్రియాణాం కులే జాతో విశ్వామిత్రోస్తి మత్సమః
వేదపండితుల కుటుంబం కాని చోట పుట్టినా, వ్యాసుడు, వైభాండకుడు లాగా గౌరవించదగినవారు. క్షత్రియుల కుటుంబంలో పుట్టినవారిలో విశ్వామిత్రుడు నాతో సమానుడు.
వేశ్యాపుత్రో వసిష్ఠశ్చ అన్యే సిద్ధా ద్విజాదయః। తస్మాత్సచ్ఛోత్రియాదీనాం శృణు పుత్రక లక్షణమ్
వేశ్య కుమారుడైన వసిష్ఠుడు, ఇంకా ఇతర సిద్ధులు, ద్విజులు ఉన్నారు. అందుకే, నిజమైన వేదపండితుల లక్షణాలు విను నా బిడ్డా.
ధరాయాం తీర్థభూతానాం సర్వపాపహరాయ చ। జన్మనా బ్రాహ్మణో జ్ఞేయః సంస్కారైర్ద్విజ ఉచ్యతే౧౨౯ ద్విజ। విద్యయా యాతి విప్రత్వం త్రిభిః శ్రోత్రియలక్షణమ్ విప్ర। విద్యాపూతో మంత్రపూతో వేదపూతస్తథైవ చ
భూమిపై తీర్థంలా పవిత్రులై, అన్ని పాపాలను తొలగించేవారు—పుట్టుకతో బ్రాహ్మణుడు, సంస్కారాలతో ద్విజుడు, విద్యతో బ్రాహ్మణ స్థాయికి చేరతాడు. ఈ మూడు లక్షణాలు వేదపండితునికి: విద్యతో, మంత్రంతో, వేదంతో పవిత్రుడవడం.
తీర్థస్నానాదిభిర్మేధ్యో విప్రః పూజ్యతమః స్మృతః। నారాయణే సదా భక్తః శుద్ధాంతఃకరణస్తథా
తీర్థస్నానాలు వంటి పవిత్ర క్రియల ద్వారా శుద్ధి చెందిన బ్రాహ్మణుడు అత్యంత గౌరవానికి పాత్రుడిగా భావించబడతాడు. నారాయణుని పట్ల ఎప్పుడూ భక్తి కలిగి, అంతఃకరణం శుద్ధంగా ఉంచుకునే వాడు కూడా అలాగే.
జితేంద్రియో జితక్రోధస్సమః సర్వజనేషు చ। గురుదేవాతిథేర్భక్తః పిత్రోః శుశ్రూషణే రతః
యావన్నైతే తన ఇంద్రియాలను, కోపాన్ని జయించుకున్నవాడు, అందరికీ సమంగా ఉండేవాడు, గురువు, దేవతలు, అతిథులకు భక్తితో సేవ చేసే వాడు, తల్లిదండ్రుల సేవలో ఆనందపడేవాడు.
పరదారే మనో యస్య కదాచిన్నైవ మోదతే। పురాణకథకో నిత్యం ధర్మాఖ్యానస్య సంతతిః
ఇతని మనసు ఎప్పుడూ పరస్త్రీ పట్ల ఆకర్షితమవదు. ఎల్లప్పుడూ పురాణాలను చెప్పేవాడు, ధర్మాన్ని ఇతరులకు తెలియజేయడంలో నిత్యం తపనపడేవాడు.
అస్యైవ దర్శనాన్నిత్యమశ్వమేధాదిజం ఫలమ్। సంలాపే గతిమేత్యస్య భాగీరథ్యా ప్లవస్య చ
ఇలాంటి వ్యక్తిని ప్రతి రోజు దర్శించడమే అశ్వమేధయాగ ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. అతనితో మాట్లాడితే మోక్షం లభిస్తుంది, గంగా స్నానం చేసిన పుణ్యాన్ని పంచుకుంటారు.
వ్రతైశ్చ వివిధైః పూతో నిత్యస్నానద్విజార్చనైః। మిత్రామిత్రే దయాలుః స్యాత్సమః సర్వజనేషు చ
వివిధ వ్రతాలు, నిత్యస్నానాలు, బ్రాహ్మణుల ఆరాధన ద్వారా పవిత్రతను పొందినవాడు, స్నేహితుడికైనా శత్రువుకైనా దయతో ఉండేవాడు, అందరికీ సమంగా వ్యవహరిస్తాడు.
పరస్వం న హరేద్యస్తు తృణమప్యటవీగతమ్। కామక్రోధాదినిర్ముక్త ఇంద్రియైరజితః పుమాన్
ఎవరైనా వాడి ఆస్తిని, అడవిలో ఉన్న గడ్డి తంతు అయినా, తగలకుండా చూసుకునేవాడు, కామం కోపం లాంటి వికారాల నుండి విముక్తుడై, అయినా తన ఇంద్రియాలను పూర్తిగా జయించని వాడు.
పరదారాన్న గృహ్ణాతి మనసాపి గృహాగతాన్। నారద ఉవాచ-। గాయత్ర్యా లక్షణం కిం వా ప్రత్యేకాక్షరజం గుణమ్
ఇతడు పరస్త్రీని, ఆమె తన ఇంటికి వచ్చినా, మనసులో కూడా స్వీకరించడు. నారదుడు అడిగాడు: గాయత్రీ లక్షణం ఏమిటి? ప్రతి అక్షరానికి ఉన్న గుణం ఏమిటి?
కుక్షిచరణగోత్రాణాం తస్యా బ్రూహి సునిశ్చయమ్। బ్రహ్మోవాచ-। ఛందో గాయత్రీ గాయత్ర్యాః సవితా దేవతా ధ్రువమ్
ఆమెకు కడుపు, పాదాలు, వంశం గురించి స్పష్టంగా చెప్పు. బ్రహ్మ చెప్పాడు: గాయత్రీ ఛందస్సు గాయత్రీయే; దాని దేవత సవితా; అది స్థిరంగా ఉంటుంది.