జితమరుదభిమతవితరణపార తవ పదకమలమిహారణసార। తవేశ పాదపంకజం కరోతి యో నరో హృది సదేశతస్య వాంఛితం దదాసి భక్తిభావితః
నీ పదపద్మాలు మనస్సు చీకటిని తొలగించే సారం. అవి మరుతుల గర్వాన్ని జయించాయి, విరోధ సముద్రాన్ని దాటి వచ్చాయి. ప్రభూ! నీ పదపద్మాలను హృదయంలో స్థాపించినవారికి, భక్తితో నీవు వారి కోరికలన్నీ నెరవేర్చుతావు.
మునీశ్వరాః పురా హరం భవంతమేవమాదరాత్ప్రపూజ్య లింగరూపిణం సమాపితా మనోరథాన్। భవోద్భవైకరూపిణం ప్రపంచపంచకాకృతిం విచింత్యవృక్షకోటరస్థ ఏష జీవజీవనం
పూర్వం మహర్షులు భక్తితో లింగరూపంలో హరుడిని పూజించి తమ కోరికలు నెరవేర్చుకున్నారు. సృష్టి, లయానికి కారణమైన, పంచభూతమయమైన, వృక్షపు కొమ్మలో నివసించే, సమస్త ప్రాణులకు ప్రాణమైన వాడిని ధ్యానించారు.
భవేద్భవాఙ్ఘ్రిచింతనాప్తసర్వకామఈశ్వర త్వదీయ కింకరాన్వితే పదే పదే సమాగతః। మూఢోహం నాభిజానామి త్వాం స్తోతుం భక్తవత్సల
ప్రభూ! నీ పాదాలను ధ్యానిస్తే అన్ని కోరికలు నెరవేరుతాయి. ప్రతి అడుగులో నీ సేవకులు తోడుంటారు. నేను మూర్ఖుణ్ని, నిన్ను స్తుతించడాన్ని తెలియను, భక్తులకు ప్రియమైనవాడా!
సదీశ్వరేణ మనసాప్యనుకంప్యో రణం గతః। ఇతి స్తుతో మహేశస్తు భక్త్యా దైత్యేన సాదరం
ఇలా భక్తితో ఆ దైత్యుడు స్తుతించగా, యుద్ధంలో కూడా ఇలాంటివాడిని మనసుతో కరుణించాలి. మహేశుడు ఆ దైత్యుని సత్కరించాడు.
గణేశతాం దదౌ తస్మై నామ భృంగీరిటీతి చ। ఏష తే మహిమా భూప హరస్య భవహారిణః
ఆయనకు గణేశ పదవిని, భృంగిరిటి అనే పేరును ఇచ్చాడు. హరుడు, భవహారిని యొక్క మహిమ ఇదే, ఓ రాజా!
కథితో విఘ్నవిఘ్నాఖ్యస్తత్పరాణాం సుఖావహః। భీష్మ ఉవాచ। మనుష్యస్యాపి దేవత్వం సుఖం రాజ్యం ధనం యశః
విగ్నాలను తొలగించేవాడని, భక్తులకు సుఖాన్ని ఇచ్చేవాడని ఇతడిని పిలుస్తారు. భీష్ముడు చెప్పాడు: మానవుడికీ దైవత్వం, సుఖం, రాజ్యం, ధనం, కీర్తి —
జయం భోగ్యం తథారోగ్యమాయుర్విద్యాం శ్రియం సుతం। బంధువర్గ శివం సర్వం బ్రూహి మే విప్రసత్తమ
ఓ మహర్షీ, నాకు విజయాన్ని, సుఖాలను, ఆరోగ్యాన్ని, దీర్ఘాయువును, విద్యను, ఐశ్వర్యాన్ని, సంతానాన్ని, బంధువులను, అన్ని శుభాలను వివరించు.
పులస్త్య ఉవాచ। ఏభిర్గుణైర్యుతః శ్రీమాన్సదైవబ్రాహ్మణో భువి। త్రైలోక్యే తు సదా మేధ్యో విప్రదేవో యుగేయుగే
పులస్త్యుడు ఇలా అన్నాడు: ఈ లక్షణాలు ఉన్న బ్రాహ్మణుడు భూమిపై ఎప్పుడూ మహిమావంతుడవుగా ఉంటాడు. మూడు లోకాల్లో కూడా ఎల్లప్పుడూ పవిత్రుడూ, ప్రతి యుగంలో దైవస్వరూపుడవుగా ఉంటాడు.
పూజయిత్వా ద్విజాన్దేవాః స్వర్గం భుంజంతి చాక్షయం। ధరామవంతి రాజానో లోకావిత్తం సుఖం శివం
బ్రాహ్మణులను, దేవతలను పూజించినవారు అక్షయమైన స్వర్గాన్ని అనుభవిస్తారు. రాజులు భూమిని, లోకాలను, ధనాన్ని, సుఖాన్ని, శుభఫలితాలను పొందుతారు.
లోకే విప్ర సమో నాస్తి దేవానామపి దైవతం। స చ ధర్మమయః సాక్షాద్భువి ముక్తిప్రదో భృశం
ఈ లోకంలో బ్రాహ్మణునికి సమానం ఎవ్వరూ లేరు. దేవతల్లో కూడా అతడు దైవమే. అతడు ధర్మమయుడై, భూమిపై మోక్షాన్ని ప్రసాదించేవాడవుతాడు.
లోకానాం స గురుః పూజ్యస్తీర్థభూతోఽనఘో జనః। సర్వదేవాలయః సత్వో నిర్మితో బ్రహ్మణా పురా
అతడు లోకాలకూ గురువు, పూజ్యుడు, తీర్థస్వరూపుడూ, పాపరహితుడూ. అతడు అన్ని దేవతలకు ఆలయం, బ్రహ్మద్వారా పురాతన కాలంలో సృష్టించబడినవాడు.
ఇమమర్థం పురా పృష్టో నారదేన పితామహః। కస్మింస్తు పూజితే బ్రహ్మన్ప్రసాదీ మాధవో భవేత్
ఈ విషయాన్ని నారదుడు అడిగినప్పుడు, బ్రహ్మదేవుడు ఇలా సమాధానం ఇచ్చాడు: 'బ్రాహ్మణుడిని పూజించినవారికి మాధవుడు ప్రసన్నుడవుతాడా?'
బ్రహ్మోవాచ -। యస్య విప్రాః ప్రసీదంతి తస్య విష్ణుః ప్రసీదతి। తస్మాద్బ్రాహ్మణ శుశ్రూషుః పరం బ్రహ్మాధిగచ్ఛతి1.46.
బ్రహ్మదేవుడు ఇలా అన్నాడు: బ్రాహ్మణులు సంతోషపడితే విష్ణువు సంతోషిస్తాడు. అందువల్ల బ్రాహ్మణులకు సేవచేసేవాడు పరబ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు.
విష్ణుర్బ్రాహ్మణదేహేషు సదా వసతి నాన్యథా। తస్మాద్బ్రాహ్మణపూజాయాం విష్ణుస్తుష్యతి తత్క్షణాత్
విష్ణువు ఎప్పుడూ బ్రాహ్మణుల శరీరాల్లోనే నివసిస్తాడు, ఇతరత్రా కాదు. అందుకే బ్రాహ్మణులను పూజించినవారికి విష్ణువు వెంటనే సంతోషిస్తాడు.
విప్రాన్యః పూజయేన్నిత్యం దానమానార్చనాదిభిః। కృతం క్రతుశతం తేన విధ్యుక్తం ప్రియదక్షిణమ్
ఎవరైతే ప్రతిరోజూ బ్రాహ్మణులను దానం, గౌరవం, పూజలతో సత్కరిస్తారో, వారు వంద యజ్ఞాలు చేసిన ఫలితాన్ని పొందుతారు.
బ్రాహ్మణస్య ముఖం క్షేత్రమనూషరమకణ్టకమ్। వాపయేత్సర్వబీజాని సా కృషిస్సార్వకాలికీ
బ్రాహ్మణుని నోరు కలుపు, ముల్లు లేని పొలంలా ఉంటుంది. అక్కడ వేసిన ప్రతి విత్తనం అన్ని కాలాల్లో పంటగా ఫలిస్తుంది.
అభిగమ్య తు యద్దత్తం యచ్చ దానం మనోరమం। విద్యతే సాగరస్యాంతో దానస్యాంతో న విద్యతే
ప్రత్యక్షంగా ఇచ్చిన దానం ఎంత ఆనందదాయకమైనదైనా, సముద్రానికి చివర ఉండొచ్చు, కాని దాన ఫలితానికి అంతం ఉండదు.
మనసాపి న హింసంతి భూదేవమాతతాయినం। మనోనుకూలతాం యాంతి దేవైరపి చ దుర్లభాం
బ్రాహ్మణుడు దుష్టుడైనా, అతనికి మనసులో కూడా హాని చేయరు. వారు దేవతలకు కూడా దుర్లభమైన మనస్సుకు అనుకూలమైన స్థితిని పొందుతారు.
గృహే యస్యాగతో విద్వాన్నైరాశ్యం నోపగచ్ఛతి। సర్వపాపక్షయస్తస్య చాక్షయం స్వర్గమశ్నుతే
ఎవరి ఇంటికి పండితుడైన బ్రాహ్మణుడు వచ్చినా, వారికి నిరాశ కలుగదు. వారి పాపాలన్నీ నశించి, అక్షయమైన స్వర్గాన్ని అనుభవిస్తారు.
కాలే దేశే చ పాత్రే చ విప్రే యచ్చార్పయేద్వసు। తద్ధనం చాక్షయం విద్ధి జన్మజన్మని తిష్ఠతి
సమయానుసారం, యోగ్యుడైన బ్రాహ్మణునికి ఇచ్చిన దానం జన్మజన్మలకు అక్షయంగా నిలుస్తుంది.
న చ దారిద్ర్యతామేతి నాతురో న చ కాతరః। మనోనుకూలాం ప్రమదామర్చయిత్వా ద్విజాన్లభేత్
అతడు ఎప్పుడూ పేదవాడవడు, రోగి కాడు, భయపడడు. బ్రాహ్మణులను పూజించటం వల్ల మనసుకు అనుకూలమైన భార్యను పొందుతాడు.
కృత్వా సాహసకర్మాణి దద్యాద్విప్రాయ పర్వసు। తద్దానం సుగుణం ప్రోక్తమభయం లాభ ఏవ చ
ధైర్యంగా పనులు చేసి, పర్వదినాల్లో బ్రాహ్మణునికి దానం చేయాలి. అలాంటి దానం గొప్ప గుణాన్ని ఇస్తుంది, భయాన్ని తొలగిస్తుంది, లాభాన్ని ఇస్తుంది.
విప్రపాదతలోద్ఘృష్టి క్షతీ భవతి యః కరః। స కరః శ్రీకరో నామ అన్యః కర్మకరః కరః
బ్రాహ్మణుని పాదాలతో తగిలి గాయపడిన చేయి 'శ్రీకరమైన చేయి'గా పిలవబడుతుంది. ఇతర చేయి కేవలం పనిచేయి మాత్రమే.
విప్రపాదరజః పూతాః పూతాస్తజ్జలబిన్దుభిః। విపద్భిశ్చ సదా పాపైర్ముక్తా యాంతి త్రివిష్టపమ్
బ్రాహ్మణుని పాదధూళితో పవిత్రులైనవారు, ఆ పాదాల నీటి చినుకులతో పవిత్రులైనవారు, ఎప్పుడూ పాపాలనుండి విముక్తి పొంది, స్వర్గాన్ని పొందుతారు.
విప్రపాదరజః పూతాః శుచయో గృహ చత్వరాః। పుణ్యక్షేత్రసమాస్తే స్యుః ప్రశస్తా యజ్ఞకర్మసు
బ్రాహ్మణుని పాదధూళి తగిలిన ఇంటి మైదానాలు పవిత్రంగా మారి, పుణ్యక్షేత్రాలకు సమానంగా, యజ్ఞకర్మలకు ఎంతో అనుకూలంగా ఉంటాయి.
ఆదౌ బ్రహ్మముఖాద్విప్రః సముద్భూతః పురానఘః। వేదాస్తత్రైవ సంజాతాః సృష్టిసంస్థితి హేతవః
పాపరహితుడా! ఆదిలో బ్రహ్మదేవుని నోటినుంచి బ్రాహ్మణుడు పుట్టాడు. అక్కడినుంచే సృష్టి, స్థితికి కారణమైన వేదాలు కూడా జన్మించాయి.
తస్మాద్విప్రముఖే వేదాశ్చార్పితాః పురుషేణ హి। పూజార్థం సర్వలోకానాం సర్వయజ్ఞార్థతో ధ్రువమ్
అందుకే, సర్వలోకాలకు పూజార్థంగా, అన్ని యజ్ఞాల కోసం, పరమాత్ముడు వేదాలను బ్రాహ్మణునికి అప్పగించాడు.
పితృయజ్ఞే వివాహే చ వహ్నికార్యేషు శాంతిషు। ప్రశస్తా బ్రాహ్మణా నిత్యం సర్వ స్వస్త్యయనేషు చ
పితృయజ్ఞం, వివాహం, అగ్నికార్యాలు, శాంతికర్మలు, అలాగే అన్ని శుభకార్యాలలో బ్రాహ్మణులు ఎప్పుడూ గౌరవించబడతారు.
దేవా భుంజంతి హవ్యాని బలిప్రేతాదయోఽసురాః। పితరశ్చైవ కవ్యాని విప్రస్యైవ ముఖాద్ర్ధువమ్
దేవతలు హవిస్సులను, పిశాచులు, పితృదేవతలు, అసురులు బలిపదార్థాలను—all ఇవన్నీ బ్రాహ్మణుని నోటివల్లే అందుకుంటారు.
దేవేభ్యశ్చ పితృభ్యశ్చ యో దద్యాద్యజ్ఞకర్మసు। దానం హోమం బలిం చైవ వినా విప్రేణ నిష్ఫలమ్
యజ్ఞకర్మల్లో దేవతలకు లేదా పితృదేవతలకు ఇచ్చే దానం, హోమం, బలి—ఇవి బ్రాహ్మణుడు లేకుండా చేస్తే ఫలితం ఉండదు.