కృత్వా తు తామసీం మాయాం మాయాశతవిశారదః। తయా విమోహితే దేవే క్వ ను వై దానవో గతః
వందల రకాల మాయలో నిపుణుడై, అంధకార మాయను సృష్టించాడు. ఆ మాయతో దేవతలు మోహితులై, దానవుడు ఎక్కడున్నాడో అని ఆలోచించాడు.
శంభోర్భయమథో ప్రాప్య కిం ను పాపః కరిష్యతి। తమసా ఛాదితా యావద్దేవా వ్యాకులతాం గతాః
శంభువునికి భయం కలిగించిన తరువాత, ఆ పాపి ఇంకేం చెయ్యబోతున్నాడో? ఆ సమయంలో దేవతలు చీకటిలో మునిగి, గందరగోళానికి లోనయ్యారు.
సంభ్రాంతమానసానీకాస్తదోచుః కార్యగౌరవాత్। ఏతస్మిన్నంతరే సూర్యస్తేజోరూపో వ్యవస్థితః
ఆ సభలోని అందరి మనసులు కలవరంగా ఉండగా, ఆ పరిస్థితి యొక్క గంభీరత వల్ల వారు మాట్లాడారు. అదే సమయంలో, తేజస్సుతో ప్రకాశించే సూర్యుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
ఉత్తస్థౌ నరరూపేణ కుర్వన్వితిమిరా దిశః। నష్టే తమసి హృష్టాఙ్గే ఖద్యోతే ప్రకటే స్థితే
ఆయన మనుష్యరూపంలో పైకి లేచి, అన్ని దిక్కులలోని చీకటిని తొలగించాడు. చీకటి పోయి, జ్యోతి స్పష్టంగా కనిపించగా, అందరి శరీరాల్లో ఆనందం వెల్లివిరిసింది.
దేవా ముదమవాపుస్తే స్పష్టాననవిలోచనాః। ఉద్దీప్తాస్తు సురాః సర్వే గణాః స్కందపురోగమాః
దేవతలు తమ ముఖాలు, కళ్లతో స్పష్టంగా చూసి, పరమానందాన్ని పొందారు. స్కందుడు ముందుండగా, అందరు ప్రకాశించే దేవతా గణాలు ఆనందంతో మెరిసిపోయారు.
స్తువంతి వివిధైస్తోత్రైః నరరూపం దివాకరమ్। అనౌపమ్యం జగద్వ్యాపి బ్రహ్మవిష్ణుశివాత్పరమ్
వారు అనేక రకాల స్తోత్రాలతో, జగత్తునంతా వ్యాపించి, బ్రహ్మ, విష్ణు, శివులను కూడా మించిపోయిన, మనుష్యరూపంలో ఉన్న సూర్యుని స్తుతించారు.
స్నిగ్ధవిద్రుమసచ్ఛాయం సిందూరారుణసప్రభమ్। ప్రభాసంతం తదా దృష్ట్వా పంచాంగాలింగితావనిః
తాజా పద్మరాగపు మృదువైన వర్ణంతో, సింధూరం వలె ఎర్రటి కాంతితో ప్రకాశిస్తున్న ఆయనను, ఐదు భూతాలతో కూడిన భూమి దర్శించింది.
పునః ప్రణామప్రవణం ప్రణిధానపురఃసరమ్। ఆలోక్య స్నిగ్ధయా దృష్ట్యా దేవదేవం త్రిలోచనః
మళ్లీ, భక్తితో, లోతైన ధ్యానంతో, తలవంచి, త్రినేత్రుడు అయిన శివుడు, దేవదేవుడైన ఆయనను మృదువైన చూపుతో దర్శించాడు.
ఉవాచ స్నిగ్ధగంభీర వాచా దేవం శనైర్హరః। పూరయన్నివ తేజోభిర్భగవాన్భువనత్రయమ్
హరుడు మృదువుగా, గంభీరమైన స్వరంతో, నెమ్మదిగా దేవునితో మాట్లాడాడు. ఆయన తేజస్సుతో మూడు లోకాలను నింపుతున్నట్టు అనిపించింది.
దైత్యమాయాభిపన్నానాం దర్శనాకులచేతసామ్। ప్రాణినామిదమేవైకమవిసంవాది దైవతమ్
దానవ మాయ వల్ల బాధపడుతూ, అనేక దృశ్యాల వల్ల మనసు కలవరపడే ప్రాణులకు, ఈ దేవుడు మాత్రమే తప్పక సహాయపడే దైవం.
అయమేవ చ సంసారసాగరాత్సకలాదపి। సత్త్వానుత్తారయన్దేవః కర్ణధారాయ తే ప్రభుః
ఈ ప్రభువు, నావికుడిలా, సమస్త ప్రాణులను సంసారసముద్రం నుంచి దాటి, అవతారింపజేస్తాడు.
యజంతో జంతవో భక్త్యా యం దేవం వివిధాః సదా। నిఃశ్రేయసాయ కల్పంతే తం నతో భాస్కరం విభుమ్
ఎవరైతే ఈ దేవుని భక్తితో, ఎన్నో విధాలుగా ఎప్పుడూ ఆరాధిస్తారో, వారు పరమ శ్రేయస్సును పొందుతారు. ఆ ప్రకాశించే భాస్కరునికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
యస్తూదయాద్రిశిఖరే మకుటాయమానలీలాగభస్తిభిరలం కుసుమప్రకాశైః। వ్యాప్య స్వదీధితిగణైః ప్రదిశో దిశశ్చ దేదీప్యతే స సవితా విభవాయ లోకే1.46.
ఉదయగిరి శిఖరంపై, పుష్పాల వలె ప్రకాశించే కిరణాలతో, తన కాంతితో అన్ని దిక్కులను నింపే సవితా దేవుడు, లోకానికి శుభాన్ని కలిగించాలి.
బ్రహ్మేంద్రరుద్రమరుదచ్యుతవహ్నిపాథో నాథ ప్రయోగనిపుణైశ్చ ఋషీంద్రసంఘైః। శ్రేయోర్థిభిః ప్రతిదినం దివసాంగరాగైర్దివ్యాంగరాగపరిలిప్త సమస్తదైహైః
బ్రహ్మ, ఇంద్రుడు, రుద్రుడు, మరుత్గణాలు, అచ్యుతుడు, అగ్ని, జలాలు, యజ్ఞంలో నిపుణులైన ఋషులు, శ్రేయస్సు కోరే వారు — వీరందరూ ప్రతిరోజూ దివ్య సుగంధాలతో, తమ శరీరాలను అలంకరించి, నిన్ను పూజిస్తారు.
పూజ్యం వపుస్తవ సదా ప్రలయే హి వేదైర్గీర్భిర్విచిత్రపదమండలమండితాభిః। యే త్వాం స్తువంతి పరసద్మని సద్మహీనా నిత్యం ప్రసారితకరా భువి తే భవంతి
నీ రూపాన్ని వేదాలు సర్వదా, ప్రళయ సమయంలో కూడా, వివిధ ఛందస్సులతో అలంకరించిన పదాలతో పూజిస్తాయి. పరలోకంలో నిన్ను ఎప్పుడూ స్తుతించే వారు, భూమిపై గొప్పవారవుతారు.
యే దద్రుకుష్ఠపిటికాదిభిరర్దితాంగాః శీర్ణత్వచః కునఖినశ్చ్యుతకేశనాశాః। దేవేశ తేపి తవపాదనతా భవంతి సద్యో ద్విరష్టశరదాకృతయో మనుష్యాః
కుష్టు, పిటిక, ఇతర వ్యాధులతో బాధపడే, చర్మం వాడిపోయిన, ముడతలు వచ్చిన, జుట్టు రాలిపోయిన మనుష్యులు కూడా, దేవతాధిపతీ! నీ పాదాలకు నమస్కరిస్తే, వెంటనే పదహారు ఏళ్ల యువకుల్లా ఆరోగ్యవంతులవుతారు.
సామేతి సామగగణా హి మఖార్థకం త్వామధ్వర్యవస్త్వృగితి బహ్వృచముఖ్యపూగాః। త్వామేవమార్యమితి కార్యవిదోధిగంతుం నాగాశ్చ వేతి పితరోప్యథ సర్వగంధమ్
సామవేద గాయకులు, యజ్ఞకార్యానికి అధ్వర్యువులు, ముఖ్యమైన ఋగ్వేద పండితులు — వీరందరూ నిన్ను యజ్ఞార్థంగా ఆశ్రయిస్తారు. అలాగే, ఆర్యమన్, నాగులు, పితృదేవతలు, గంధర్వులు కూడా నిన్ను గౌరవిస్తారు.
మాయేతి చోపనిషదర్కషడేవ దేవా మర్త్యాస్తథా వయమివేహ ఉపాసతేఽమీ। గంధర్వకిన్నరగణాః సహచారణైస్తు రూపం తథా చ భగవన్ప్రతిపద్యసే త్వమ్
మాయగా, ఉపనిషత్తులు చెప్పిన ఆరు కాంతుల రూపంగా, దేవతలు, మానవులు, మేము కూడా నిన్ను పూజిస్తాము. గంధర్వులు, కిన్నరులు, చారణులు కూడా, ప్రభూ! నీ రూపాన్ని పొందుతారు.
యేనార్చయంతి సతతం భవతోర్చ్యమర్చిస్తేర్చిష్ప్రతాపితదిగంబరవిత్తహీనాః। క్షుత్క్షామకంఠజఠరాఘటఖర్పరేణ భిక్షామటంతి పరవేశ్మసుతేర్థహీనాః
నీకు ఎప్పుడూ పూజ చేసే వారు, నీ కిరణాల వేడిమితో, ధనం, వస్త్రాలు లేక, ఆకలితో గొంతు, కడుపు ఎండిపోయి, మట్టి పాత్రతో భిక్షాటన చేస్తూ, ఇతరుల ఇళ్లలో కూడా ఆశ్రయంలేక తిరుగుతారు.
ఉత్ఫుల్లకోకనదకోశవిశాలనేత్రమీషద్విలాసలులితాఞ్చితపింగతారమ్। కామం ప్రశస్తతరసుందరహారరమ్యముత్తుంగపీవరపయోధరభారఖిన్నం
పూర్తిగా వికసించిన కమలపు కళ్లతో, స్వల్పంగా నవ్వుతూ వంగిన పింగళ వ్రేళ్లతో, అద్భుతమైన అందమైన హారంతో అలంకరించబడి, ఎత్తైన, ఘనమైన వక్షోజాల భారంతో అలసిపోయిన ఆమె...
రంభోపమోరు పృథుపీననితంబబింబానద్ధక్వణన్మణిరణద్రశనాకలాపం। బృందం లలాటతటకోటిపటాంతలంబి హేమాంచలాంచితముఖం కులపాలికానామ్
అరటి కాండంలా నాజూకుగా ఉన్న తొడలు, విస్తృతంగా, గట్టిగా, వంపుగా ఉన్న నితంబాలు, మణిపూసలతో అలంకరించిన మెరిసే నడుపట్టీలు, బంగారు పర్వత శిఖరంలా ప్రకాశించే ముఖాలు, వస్త్రపు అంచు నుదిటిపై జారుతున్నట్లు ఉన్న ఆ గౌరవనీయ మహిళలు అక్కడ నిలబడి ఉన్నారు.
కాంతం గృహేషు కలగద్గదభాషితానాం ఝంకారనూపురరవేణవిరావితానామ్। తేషాం కృశానుకరమిన్దుసమానకాంతం యైరర్చితోసి భగవన్భవమోచనస్త్వం
ఇళ్లలో మధురంగా, కొంచెం తడబడుతూ మాట్లాడే వారు, వారి పాదాల్లో నూపురాలు మోగుతూ, చిగురంత సన్నగా, చంద్రునిలా అందంగా ఉన్న ఆ మహిళలు, ప్రభూ! బంధనాల నుంచి విమోచించేవాడవైన నిన్ను భక్తితో పూజించారు.
బ్రహ్మా త్వమేవ హరిరస్యనిలోఽనలోసి రుద్రోంఽతకోసి వరుణోఽస్యమరాధిపోసి। సోమోసి వాయురసి భూరసి చేశ్వరోసి యజ్ఞోసి విత్తపతిరస్యపరాజితోసి
నీవే బ్రహ్మ, నీవే హరి, నీవే గాలి, నీవే అగ్ని, నీవే రుద్రుడు, నీవే యముడు, నీవే వరుణుడు, నీవే దేవతల అధిపతి, నీవే సోముడు, నీవే వాయువు, నీవే భూమి, నీవే పరమేశ్వరుడు, నీవే యజ్ఞం, నీవే ధనాధిపతి, నిన్నెవ్వరూ జయించలేరు.
తే సప్తసప్తిసురవాహరణేన ముక్తా భూమావథేతి తరసోరుతరంతరీతాః। వ్యోమైతదంతరహితం పరితో హి గత్వా గచ్ఛంతి న శ్రమదం హిమనాగపీమే
ఏవరు ఏడు దేవతలూ, అసురుల గుంపులనూ జయించి విముక్తి పొందారో వారు భూమిని వేగంగా దాటి, ఆకాశాన్ని, అన్ని దిక్కులనూ చుట్టి, అలసట లేకుండా, చలి లేదా వేడి తగలకుండా ప్రయాణిస్తారు.
ధ్యానైకయోగనిరతాశ్చ సమాధిభావాత్ధ్యాత్వా పదం తవ తురీయమనంతమూర్తే। ముక్తామయాస్తనుభృతో న భియాభియుక్తాస్తద్బ్రహ్మశాశ్వతమచింత్యమనాద్యనంతం
ధ్యానం, యోగంలో నిమగ్నమై, పరమాత్ముని నాల్గవ, అనంతమైన స్థితిని ధ్యానిస్తూ, ఆ మానవులు భయమేమీ లేకుండా, శాశ్వతమైన, ఊహించలేని, ఆదియులేని, అంతులేని బ్రహ్మాన్ని పొందుతారు.
జన్మాదిరోగరహితం పరమం పురాణమీశం జరామరణశోకభయాతిరిక్తమ్। స్థూలానుభావనగణాగణితం విశుద్ధం వేదాంతవాదిభిరలం పరిమన్యతే యత్
పుట్టుక, వ్యాధి లేని, అత్యున్నతమైన, పురాతనమైన ప్రభువైన ఆ పరమాత్మ, ముదింపు, మరణం, దుఃఖం, భయం లేని, స్థూలమైన అనుభూతులకు అందని, నిర్మలమైన వాడని వేదాంత జ్ఞానులు పరమసత్యంగా ప్రకటిస్తారు.
త్వామగ్నిపుంజవపుషం తపసాం నివాసం యాతా దివం సుచిరకాలముపాస్యభక్తాః। భానో సురాసురసమూహశిరోనిఘృష్ట పాదారవిందయుగలామలచారుమూర్త్తే
అగ్నిలా ప్రకాశించే రూపమున్న, తపస్సుకు నిలయమైన ప్రభువా! నిన్ను ఎన్నాళ్లుగా భక్తితో సేవించిన వారు స్వర్గానికి చేరుకుంటారు. దేవతలు, అసురులు అందరూ వారి కిరీటాలతో నీ పాదారవిందాలను తాకుతూ నివాళి అర్పిస్తారు.
భూతేశభూతవరదా సకృదవ్యయాత్మన్వ్యోమాట్టహాససవితర్భువనైకదీప। ఋక్సామమంత్రయజుషామధివాస నామ సృష్టిస్థితిప్రలయకారణలోకపాల
భూతాల అధిపతివా, భూతాలకు వరాలిచ్చేవాడవా, ఎప్పటికీ మారని ఆత్మవా, ఆకాశాన్ని నవ్వుతో నిండజేసేవాడవా, లోకాలకు ఏకైక వెలుగవా, ఋక్, సామ, యజుర్వేద మంత్రాలలో నివసించేవాడవా, సృష్టి, స్థితి, లయానికి కారణమైన లోకపాలకుడవా.
దీనస్య దేవ కృపణస్య భవేభవే మే మగ్నస్య చారుదవిచార మనోరథాని। శశ్వద్యతీశ్వర శశీ కరకంకఘోరోత్పాతో జరామరణశోకరుగాంతరస్య
ప్రభూ! ప్రతి జన్మలో నా మనసు దుఃఖంలో, మాయలో మునిగి, ఎన్నో కోరికలతో నిండిపోయి ఉంటుంది. శాశ్వతుడా! చంద్రుడు చీకటిని పోగొట్టినట్టు, నీవు ముదింపు, మరణం, దుఃఖం, వ్యాధి వంటి భయంకరమైన బాధలను తొలగించు.
యః ప్రాతః సాయమిదం మధ్యాహ్నే వా పఠేచ్చ దీప్తాంశోః। సాలోక్యం యాతి రవేః ప్రాప్నోతి ధర్మార్థకామాంశ్చ
ఈ శ్లోకాన్ని ఉదయం, మధ్యాహ్నం, సాయంత్రం ఎవరు పఠిస్తారో వారు సూర్యుని లోకాన్ని పొందుతారు. ధర్మం, సంపద, కామాలను కూడా పొందుతారు.