సర్పైర్జ్వలద్భిర్ధావద్భిర్భీమం భీమభుజంగవత్। జటాసటాభిరాకాశం ఫణిరత్నశిఖార్చిషా
దహించు, పరిగెత్తే భయంకరమైన పాములతో, అతని జటలు ఆకాశాన్ని నింపాయి. ఆ జటలపై పాముల మణులు మెరిసాయి.
దహన్నతీవతేజోభిః కాలాగ్నిరివ సంక్షయే। ముఖైర్దంష్ట్రాంకురాంకైశ్చ ద్వితీయేన్దుకలోజ్జ్వలైః
ప్రళయకాల అగ్నిలా అతని తేజస్సు మండింది. అతని ముఖాలు, పెద్ద దంతాలు, అర్ధచంద్రాలతో భయంకరంగా మెరిసాయి.
పాతాలోదరరూపాభైర్భైరవారావనాదిభిః। భుజైరనేకసాహస్రైర్బహుశస్త్రకృతగ్రహః
పాతాళపు లోతుల్లాంటి రూపాలతో, భైరవుడు, ఆరవుడు లాంటి గర్జనతో, వేలాది చేతులతో అనేక ఆయుధాలు పట్టుకున్నాడు.
బహ్వాభరణభూషాఢ్యై రణే ఘోరనినాదిభిః। సింహచర్మపరీధానం వ్యాఘ్రత్వగుత్తరీయకం
అనేక ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, యుద్ధంలో భయంకరమైన శబ్దంతో, సింహచర్మాన్ని వస్త్రంగా, పులిచర్మాన్ని పై వస్త్రంగా ధరించాడు.
గజాజినకృతాటోపం పతద్భృంగరవాకులం। ఈదృగ్రూపం విధాయేశో దనుదైత్యభయావహం
ఏనుగు చర్మాన్ని ధరించి, తేనెటీగల గుంపు మ్రోగుతున్నట్లుగా, దానవులు, దైత్యులకు భయాన్ని కలిగించే రూపాన్ని భగవంతుడు ధరించాడు.
అవాతరన్మహీం భీమో దనూనాం క్షయకారకః। అంధాసురోపి దనుజః పుత్రం శ్రుత్వా హతం యుధి
ఆ భయంకరుడు, దానవులను నాశనం చేసే వాడు, భూమిపైకి దిగాడు. యుద్ధంలో తన కుమారుడు చనిపోయాడని విన్న అంధుడైన అసురుడు—
క్రోధేన తమసావిష్టో రణతూర్యాణ్యచోదయత్। సంహత్యావహితః ప్రాప్తో యత్ర తే త్రిదశాః స్థితాః
కోపంతో, అంధకారంతో నిండిపోయి, యుద్ధ డప్పులు మోగించమని ఆజ్ఞాపించాడు. తన సైన్యాన్ని కూడగట్టి, దేవతలు ఉన్న చోటికి వచ్చాడు.
మహత్యా సేనయా సార్ద్ధం రథవారణయుక్తయా। తే దేవా దానవాన్వీక్ష్య మహాహవకృతాదరాన్
భారీ సైన్యం, రథాలు, ఏనుగులతో కూడి, దేవతలు యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా వస్తున్న దానవులను చూసి—
వ్యపయాతతనుత్రాణాః శంభుం శరణమన్వయుః। మా భైరితి చ తాన్దేవో దేవానుక్త్వా త్రిలోచనః
తమ పలుచని కవచాలను వదిలేసి, శంభువుని ఆశ్రయించారు. అప్పుడు త్రినేత్రుడు దేవతలకు, "భయపడకండి" అని చెప్పాడు.
గృహీత్వా శూలమాతిష్ఠద్దంష్ట్రారవధరో రుషా। అంధకేనాథ రుష్టేన శతకోటిశరైర్గణాః
శూలాన్ని పట్టుకుని, కోపంతో దంతాలు బయటపెట్టి నిలబడ్డాడు. అప్పుడు అంధకుడు, కోపంతో, కోట్లాది బాణాలతో దేవతల గణాలను చంపాడు.
నిహతాశ్చాపి దేవానాం బహూనామేకతాకృతాం। సస్ఫులింగార్చిషో వహ్నేర్ముంచమానః పినాకధృక్
అనేక దేవతలు ఒకటిగా మారి హతమయ్యారు. పినాకాన్ని ధరించిన వాడు, అగ్నిలా మిణుగురు, జ్వాలలు వెదజల్లుతూ—
శరైః సమావృతం చక్రే అంధకం రథగం తతః। దనునాథో రథస్థోథ శిథిలః శిథిలాయుధః
అప్పుడు రథంపై ఉన్న అంధకుడిని బాణాలతో పూర్తిగా కప్పేశాడు. దానవాధిపతి, తన రథంపై నిలబడి, ఆయుధాలు సడలిపోయి—
నిమంత్ర్య దానవాన్సర్వాన్స యోద్ధుముపచక్రమే। బహుధా తద్బలం భగ్నం వివిధాయుధయోధిభిః
అతడు అన్ని దానవులను పిలిచి యుద్ధం మొదలుపెట్టాడు. ఆ సైన్యం,色色 ఆయుధాలతో యుద్ధం చేసే వీరులచేత అనేక విధాలుగా చీలిపోయింది.
యుధి వీరైర్హతం దేవైః స్థాణునా సఖ్యమాశ్రితైః। దానవశ్చాంధకః సైన్యం భిన్నం దృష్ట్వా కృతం సురైః
యుద్ధంలో, స్థాణువు తోడుగా ఉన్న దేవతలు, వీర దానవులను సంహరించారు. అంధకుడు, తన సైన్యం దేవతల చేత ఛిన్నాభిన్నమైందని చూసి—
ఆత్మానం చ మహేశేన నిరుద్ధం బాణకోటిభిః। విహ్వలీభూతదేహోసౌ ధైర్యమాలంబ్య కేవలమ్
తానే మహేశ్వరుడు లక్షలాది బాణాలతో నిరోధించబడగా, శరీరం బలహీనమై, కేవలం ధైర్యాన్ని ఆశ్రయించాడు.
పినాకం చైవ రుద్రస్య గృహ్య రుద్రమతాడయత్। పినాకస్యాభిఘాతేన రుద్రో భూమిమథాగమత్
అతడు రుద్రుని పినాకాన్ని పట్టుకుని, రుద్రునిపై దెబ్బ కొట్టాడు. ఆ పినాక దెబ్బతో రుద్రుడు భూమిపై పడిపోయాడు.
భూమౌ నిపాతితే దేవే చలితం భువనత్రయం। తత్యజుః సాగరా వేలాం పర్వతాః శిఖరాణి చ
దేవుడు భూమిపై పడినప్పుడు, మూడు లోకాలు కంపించాయి. సముద్రాలు తమ తీరాలను వదిలేశాయి, పర్వతాలు తమ శిఖరాలను కోల్పోయాయి.
నక్షత్రాణి వియోగీని జగ్ముర్ముక్తాన్యనేకశః। పతితే భువి దేవేశే అంధకో గదయా పునః
నక్షత్రాలు విడిపోయి, అనేకంగా నేలపై పడ్డాయి. దేవతాధిపతి భూమిపై పడివుండగా, అంధకుడు మళ్లీ గదతో దెబ్బ కొట్టాడు.
జఘాన రుషితో నాగం హత్వా తం పాతయద్భువి। శివం త్యక్త్వా నాగరాజః ప్రపలాయ్యాన్యతో గతః
కోపంతో, నాగాన్ని కొట్టి, దాన్ని నేలపై పడగొట్టాడు. శివుడిని వదిలేసి, నాగరాజు అక్కడి నుండి పారిపోయాడు.
ముహూర్త్తాచ్చేతనాం లబ్ధ్వా ఉత్థితః పరమేశ్వరః। గృహీత్వా పరశుం దివ్యం దానవం నైవ పశ్యతి
కొంతసేపటి తరువాత, పరమేశ్వరుడు చైతన్యం పొందాడు. దివ్యమైన పరశును తీసుకుని, దానవుడిని వెతికాడు కాని కనిపించలేదు.
కృత్వా తు తామసీం మాయాం మాయాశతవిశారదః। తయా విమోహితే దేవే క్వ ను వై దానవో గతః
వందల రకాల మాయలో నిపుణుడై, అంధకార మాయను సృష్టించాడు. ఆ మాయతో దేవతలు మోహితులై, దానవుడు ఎక్కడున్నాడో అని ఆలోచించాడు.
శంభోర్భయమథో ప్రాప్య కిం ను పాపః కరిష్యతి। తమసా ఛాదితా యావద్దేవా వ్యాకులతాం గతాః
శంభువునికి భయం కలిగించిన తరువాత, ఆ పాపి ఇంకేం చెయ్యబోతున్నాడో? ఆ సమయంలో దేవతలు చీకటిలో మునిగి, గందరగోళానికి లోనయ్యారు.
సంభ్రాంతమానసానీకాస్తదోచుః కార్యగౌరవాత్। ఏతస్మిన్నంతరే సూర్యస్తేజోరూపో వ్యవస్థితః
ఆ సభలోని అందరి మనసులు కలవరంగా ఉండగా, ఆ పరిస్థితి యొక్క గంభీరత వల్ల వారు మాట్లాడారు. అదే సమయంలో, తేజస్సుతో ప్రకాశించే సూర్యుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
ఉత్తస్థౌ నరరూపేణ కుర్వన్వితిమిరా దిశః। నష్టే తమసి హృష్టాఙ్గే ఖద్యోతే ప్రకటే స్థితే
ఆయన మనుష్యరూపంలో పైకి లేచి, అన్ని దిక్కులలోని చీకటిని తొలగించాడు. చీకటి పోయి, జ్యోతి స్పష్టంగా కనిపించగా, అందరి శరీరాల్లో ఆనందం వెల్లివిరిసింది.
దేవా ముదమవాపుస్తే స్పష్టాననవిలోచనాః। ఉద్దీప్తాస్తు సురాః సర్వే గణాః స్కందపురోగమాః
దేవతలు తమ ముఖాలు, కళ్లతో స్పష్టంగా చూసి, పరమానందాన్ని పొందారు. స్కందుడు ముందుండగా, అందరు ప్రకాశించే దేవతా గణాలు ఆనందంతో మెరిసిపోయారు.
స్తువంతి వివిధైస్తోత్రైః నరరూపం దివాకరమ్। అనౌపమ్యం జగద్వ్యాపి బ్రహ్మవిష్ణుశివాత్పరమ్
వారు అనేక రకాల స్తోత్రాలతో, జగత్తునంతా వ్యాపించి, బ్రహ్మ, విష్ణు, శివులను కూడా మించిపోయిన, మనుష్యరూపంలో ఉన్న సూర్యుని స్తుతించారు.
స్నిగ్ధవిద్రుమసచ్ఛాయం సిందూరారుణసప్రభమ్। ప్రభాసంతం తదా దృష్ట్వా పంచాంగాలింగితావనిః
తాజా పద్మరాగపు మృదువైన వర్ణంతో, సింధూరం వలె ఎర్రటి కాంతితో ప్రకాశిస్తున్న ఆయనను, ఐదు భూతాలతో కూడిన భూమి దర్శించింది.
పునః ప్రణామప్రవణం ప్రణిధానపురఃసరమ్। ఆలోక్య స్నిగ్ధయా దృష్ట్యా దేవదేవం త్రిలోచనః
మళ్లీ, భక్తితో, లోతైన ధ్యానంతో, తలవంచి, త్రినేత్రుడు అయిన శివుడు, దేవదేవుడైన ఆయనను మృదువైన చూపుతో దర్శించాడు.
ఉవాచ స్నిగ్ధగంభీర వాచా దేవం శనైర్హరః। పూరయన్నివ తేజోభిర్భగవాన్భువనత్రయమ్
హరుడు మృదువుగా, గంభీరమైన స్వరంతో, నెమ్మదిగా దేవునితో మాట్లాడాడు. ఆయన తేజస్సుతో మూడు లోకాలను నింపుతున్నట్టు అనిపించింది.
దైత్యమాయాభిపన్నానాం దర్శనాకులచేతసామ్। ప్రాణినామిదమేవైకమవిసంవాది దైవతమ్
దానవ మాయ వల్ల బాధపడుతూ, అనేక దృశ్యాల వల్ల మనసు కలవరపడే ప్రాణులకు, ఈ దేవుడు మాత్రమే తప్పక సహాయపడే దైవం.