లతాశ్చ సఫలాః సర్వా యా ఆహుర్దైత్యనాశికాః। ఫలే ఫలాన్యజాయంత పుష్పే పుష్పం తథైవ చ
అసురులను నాశనం చేసే అన్ని వల్లి చెట్లు పండ్లు కట్టాయి. పండులో పండు, పువ్వులో పువ్వు పుట్టాయి.
ఉన్మీలంతి నిమీలంతి హసంతి ప్రరుదంతి చ। విక్రోశంతి చ గంభీరం ధూమాయంతే జ్వలంతి చ
వాటి కొమ్మలు తెరుచుకుంటూ మూసుకుంటూ, నవ్వుతూ ఏడుస్తూ, గంభీరంగా అరుస్తూ, పొగలు కక్కుతూ, మండిపోతూ ఉన్నాయి.
ప్రతిమాస్సర్వదేవానాం కథయంత్యో మహద్భయమ్। ఆరణ్యైః సహ సంసృష్టా గ్రామ్యాశ్చ మృగపక్షిణః
అన్ని దేవతల విగ్రహాలు మహా భయాన్ని తెలియజేస్తూ అడవి జంతువులతో కలిశాయి. అలాగే గ్రామ జంతువులు, పక్షులు కూడా కలిశాయి.
చుక్రుశుర్భైరవం తత్ర మృగయుద్ధ ఉపస్థితే। నద్యశ్చ ప్రతికూలాని వహంతి కలుషోదకాః
యుద్ధం సమీపిస్తున్నప్పుడు అడవి జంతువులు భయంకరంగా అరచేశాయి. నదులు కలుషితమైన నీటిని విరుద్ధ దిశల్లో ప్రవహించాయి.
న ప్రాకాశంత చ దిశో రక్తరేణుసమాకులాః। వానస్పత్యా న పూజ్యంతే పూజనార్హాః కథంచన
దిశలు ఎర్రటి ధూళితో నిండిపోయి కనబడలేదు. పూజకు అర్హమైన వనస్పతులు ఎవరూ పూజించలేదు.
వాయువేగేన హన్యంతే భజ్యంతే ప్రణమంతి చ। తథా చ సర్వభూతానాం ఛాయా న పరివర్త్తతే
గాలి వేగానికి చెట్లు కొట్టబడి, విరిగిపడి, వంగిపోతున్నాయి. అలాగే అన్ని ప్రాణుల నీడలు మారడం లేదు.
అపరేణ గతే సూర్యే సలోకానాం యుగక్షయే। తదా హిరణ్యకశిపోర్దైత్యస్యోపరివేశ్మనః
సూర్యుడు అస్తమించిన తర్వాత, అన్ని లోకాల యుగాంత సమయంలో, హిరణ్యకశిపు అనే రాక్షసుని మహాప్రాసాదం పైన—
భాండాగారాయుధాగారే నివిష్టమభవన్మధు। అసురాణాం వినాశాయ సురాణాం విజయాయ చ
భండాగారం, ఆయుధశాలలో తేనె కనిపించింది. అది రాక్షసుల వినాశనానికి, దేవతల విజయానికి సూచనగా వచ్చింది.
దృశ్యంతే వివిధోత్పాతా ఘోరాఘోరనిదర్శనాః। ఏతే చాన్యే చ బహవో ఘోరరూపాః సముత్థితాః
వివిధ భయంకరమైన, విచిత్రమైన అపశకునాలు కనిపించాయి. ఇంకా అనేక భయానక రూపాలు ప్రబలించాయి.
దైత్యేంద్రస్య వినాశాయ దృశ్యంతే రణశంసినః। మేదిన్యాం కంపమానాయాం దైత్యేంద్రేణ మహాత్మనః
దైత్యేంద్రుని వినాశనానికి యుద్ధ సూచకాలు కనిపించాయి. భూమి కంపించగా, మహాత్ముడైన దైత్యేంద్రుడు అక్కడ ఉన్నాడు.
మహీధరా నాగగణా నిపేతురమితౌజసః। విషజ్వాలాకులైర్వక్త్రైర్విముంచంతో హుతాశనమ్
పర్వతాలు, అపార శక్తి గల నాగ గణాలు పడిపోయాయి. వాటి నోళ్ళ నుంచి విషపు అగ్ని ఎగసిపడింది.
చతుఃశీర్షాః పంచశీర్షాః సప్తశీర్షాశ్చ పన్నగాః। వాసుకిస్తక్షకశ్చైవ కర్కోటకధనంజయౌ
నాలుగు, ఐదు, ఏడు తలలున్న పాములు—వాసుకి, తక్షకుడు, అలాగే కర్కోటకుడు, ధనంజయుడు—
ఏలాముఖః కాలియశ్చ మహాపద్మశ్చ వీర్యవాన్। సహస్రశీర్షశ్శుద్ధాంగో హేమతాలధ్వజః ప్రభుః
ఎలాముఖుడు, కాలియుడు, మహాపద్ముడు — వీరులందరూ; సహస్రశీర్షుడు, పవిత్రమైన అవయవాలు కలవాడు, హేమతాలధ్వజుడు, ప్రభువు — వీరందరూ అక్కడ ఉన్నారు.
శేషోనంతో మహానాగో హ్యప్రకంప్యశ్చ కంపితాః। దీప్యంతేంతర్జలస్థాని పృథివీవివరాణి వై
శేషుడు, అనంతుడు, గొప్ప పాము, ఎవరూ కదిలించలేని వాడు, అయినా అతడిని కూడా కంపించేశారు; నీటిలోని భూమిలోని రంధ్రాలు ప్రకాశించాయి.
సప్తదైత్యేంద్రకోపేన కంపితాని సమంతతః। నానాతేజోధరాశ్చాపి పాతాలతలచారిణః
ఏడు దైత్యాధిపతుల కోపంతో అన్ని వైపులా భూమి కంపించిపోయింది; పాతాళంలో సంచరించే అనేక రకాల తేజస్సుతో నిండిన ప్రాణులు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.
పాతాలే సహసా క్షుబ్ధే దుష్ప్రకంప్యాః ప్రకంపితాః। హిరణ్యకశిపుర్దైత్యస్తదా సంస్పృష్టవాన్మహీమ్1.45.
పాతాళం అకస్మాత్తుగా కలకలమయినప్పుడు, కదిలించలేని వారు కూడా కంపించిపోయారు; అప్పుడు దైత్యుడు హిరణ్యకశిపుడు భూమిని తాకాడు.
సందష్టౌష్ఠపుటః క్రుద్ధో వరాహ ఇవ పూర్వజః। గంగా భాగీరథీ చైవ కౌశికీ సరయూరపి
కోపంతో పెదవులు కొరుక్కుంటూ, పూర్వకాలంలో ఉన్న వరాహంలా, గంగా, భాగీరథీ, కౌశికీ, సరయూ నదులు కూడా అక్కడ ఉన్నాయి.
యమునా చాథ కావేరీ కృష్ణవేణీ చ నిమ్నగా। తుంగభద్రా మహావేగా నదీ గోదావరీ తథా
యమునా, ఆ తర్వాత కావేరీ, కృష్ణవేణీ — ఇవన్నీ ప్రవహించే నదులు; తుంగభద్రా, గట్టి ప్రవాహంతో, గోదావరి కూడా అలాగే ఉన్నాయి.
చర్మణ్వతీ చ సింధుశ్చ తథా నదనదీపతిః। మేలకప్రభవశ్చైవ శోణో మణినిభోదకః
చర్మణ్వతీ, సింధు, అలాగే నదుల అధిపతి; మేళక ప్రాంతంలో పుట్టిన శోణ నది, మణిలా మెరుస్తున్న నీటితో ఉంది.
నర్మదా చ శుభస్రోతాస్తథా వేత్రవతీ నదీ। గోమతీ గోకులాకీర్ణా తథా పూర్వా సరస్వతీ
నర్మదా, అందమైన ప్రవాహంతో, అలాగే వేత్రవతీ నది; గోవులతో నిండిన గోమతి, అలాగే తూర్పు సరస్వతి కూడా ఉన్నాయి.
మహాకాలమహీచైవ తమసా పుష్పవాహినీ। జంబూద్వీపం రత్నవచ్చ సర్వరత్నోపశోభితమ్
మహాకాళుని భూమి, అలాగే పుష్పాలు తీసుకెళ్లే తమసా నది; జంబూద్వీపం, రత్నాల వలె ప్రకాశిస్తూ, అన్ని రకాల రత్నాలతో అలంకరించబడింది.
సువర్ణపుటకం చైవ సువర్ణాకరమండితమ్। మహానదశ్చ లౌహిత్యశ్శైలః కాంచనశోభితః
సువర్ణపుటక ప్రాంతం, బంగారు గనులతో అలంకరించబడింది; గొప్ప నది లౌహిత్య, బంగారు మెరుస్తున్న పర్వతం కూడా అక్కడ ఉంది.
పత్తనం కోశకారాణాం కశం చ రజతాకరమ్। మగధాశ్చ మహాగ్రామాః పుణ్డ్రా ఉగ్రాస్తథైవ చ
నేయగాళ్ల పట్టణం, కశ ప్రాంతం వెండి గనులతో; మగధ దేశంలో పెద్ద గ్రామాలు, అలాగే ఉగ్రమైన పుండ్రులు కూడా ఉన్నాయి.
స్రుఘ్నా మల్లా విదేహాశ్చ మాలవాః కాశి కోసలాః। భవనం వైనతేయస్య దైత్యేంద్రేణాభికంపితమ్
స్రుగ్నులు, మల్లులు, విదేహులు, మాలవులు, కాశీలు, కోసలులు; గరుడుని భవనం కూడా ఆ దైత్యాధిపతితో కంపించిపోయింది.
కైలాసశిఖరాకారం యత్కృతం విశ్వకర్మణా। రత్నతోయో మహాభీమో లౌహిత్యో నామ సాగరః
విశ్వకర్మ చేత నిర్మించబడిన, కైలాస శిఖరాన్ని పోలినది; రత్నాలతో నిండిన, భయంకరమైన లౌహిత్య సముద్రం అక్కడ ఉంది.
ఉదయశ్చ మహాశైల ఉచ్ఛ్రితః శతయోజనమ్। సవర్ణవేదికః శ్రీమాన్మేఘపంక్తినిషేవితః
ఉదయ అనే గొప్ప పర్వతం, వంద యోజనాల ఎత్తులో ఉంది; బంగారు మెట్లు, మహిమాన్వితంగా, మేఘాల వరుసలు చేరే స్థలం.
భ్రాజమానోర్కసదృశైర్జాతరూపమయైర్ద్రుమైః। సాలైస్తాలైస్తమాలైశ్చ కర్ణికారైశ్చ పుష్పితైః
సూర్యునిలా మెరిసే, బంగారు వృక్షాలతో; సాల, తాళ, తమాల, పుష్పభరిత కర్ణికార వృక్షాలతో ఆ పర్వతం అలంకరించబడింది.
అయోముఖశ్చ విఖ్యాతః సర్వతో ధాతుమండితః। తమాలవనగంధశ్చ పర్వతో మలయః శుభః
అయోముఖ పర్వతం ప్రసిద్ధి చెందినది, అన్ని వైపులా ధాతువులతో అలంకరించబడింది; తమాల వనాల సువాసనతో మలయ పర్వతం శుభంగా ఉంది.
సురాష్ట్రాశ్చ సబాహ్లీకాశ్శూద్రాభీరాస్తథైవ చ। భోజాః పాండ్యాశ్చ వంగాశ్చ కలింగాస్తామ్రలిప్తకాః
సురాష్ట్రులు, బాహ్లీకులు, శూద్రులు, ఆభీరులు; భోజులు, పాండ్యులు, వంగులు, కలింగులు, తామ్రలిప్తకులు కూడా ఉన్నారు.
తథైవ పౌండ్రాః శుభ్రాశ్చ వామచూడాస్సకేరలాః। క్షోభితాస్తేన దైత్యేన దేవాశ్చాప్సరసాం గణాః
అలాగే పౌండ్రులు, శుభ్రులు, వామచూడులు, సకేరళులు; ఆ దైత్యుని వల్ల దేవతలు, అప్సరసల గణాలు కూడా కంపించిపోయారు.