తే సర్వే గగనే హృష్టావ్యచరంశ్చ యథాసుఖమ్। అయోగతశ్చాప్యచరద్యోగం నిశి నిశాచరః
వారు అందరూ ఆనందంగా, ఇష్టమొచ్చినట్లు ఆకాశంలో సంచరించారు. అర్ధరాత్రి, నిశాచరుడు తన సంయోగాన్ని నిర్వహించాడు.
సగ్రహః సహ నక్షత్రైస్తారాపతిరరిందమ। వివర్ణతాం చ భగవాన్గతో దివి దివాకరః
గ్రహాలతో, నక్షత్రాలతో, తారాధిపతి, శత్రువులను జయించినవాడా, ఆకాశంలో సూర్యుడు రంగు కోల్పోయాడు.
కృష్ణః కబంధశ్చ తదా లక్ష్యతే సుమహాన్దివి। అసృజచ్చాసితాం సూర్యో ధూమవత్తాం విభావసుః
అప్పుడు ఆకాశంలో ఒక పెద్ద నలుపు తలరహిత శరీరం కనిపించింది. సూర్యుడు నల్లటి, పొగతో కూడిన కాంతిని వెలువరించాడు.
గగనస్థశ్చ భగవానభీక్ష్ణం పరివిష్యతే। సప్తధూమనిభా ఘోరాః సూర్యాది విసముత్థితాః
ఆ భగవంతుడు ఆకాశంలో నిలబడి, మళ్లీ మళ్లీ చుట్టుముట్టబడ్డాడు. సూర్యుని నుండి ఏడుసార్లు పొగలాంటివి, భయంకరమైన రూపాలు వెలువడాయి.
సోమస్య గగనస్థస్య గ్రహాస్తిష్ఠంతి శృంఙ్గగాః। వామే చ దక్షిణే చైవ స్థితౌ శుక్రబృహస్పతీ
ఆకాశంలో ఉన్న సోముని చుట్టూ గ్రహాలు రెండు కొమ్ములపై నిలిచాయి. ఎడమవైపున శుక్రుడు, కుడివైపున బృహస్పతి నిలిచారు.
శనైశ్చరో లోహితాంగో లోహితాంగసమద్యుతిః। సమం సమధిరోహంత సర్వే వై గగనేచరాః
శని, అగ్ని వర్ణంతో మంగళుని పోలికతో, ఇతర ఆకాశచారులందరితో కలిసి సమానంగా పైకి ఎక్కాడు.
శృంగాణి శనకైర్ఘోరా యుగాంతా వర్త్తన గ్రహాః। చంద్రమాశ్చ సనక్షత్రో గ్రహైః సహ తమోనుదః
ఆ భయంకరమైన, నెమ్మదిగా కదిలే కొమ్ములు యుగాంతానికి సంకేతంగా ఉన్న గ్రహాలు. చంద్రుడు నక్షత్రాలతో కలిసి గ్రహాల సహాయంతో చీకటిని తొలగించాడు.
చరాచరవినాశాయ రోహిణీం నాభ్యనందత। గృహీతో రాహుణా చన్ద్ర ఉల్కాభిరభిహన్యతే
జీవజంతువుల వినాశనానికి రోహిణి సంతోషించలేదు. చంద్రుడు రాహువు చేత పట్టుబడి, ఉల్కలతో దెబ్బతిన్నాడు.
ఉల్కాః ప్రజ్వలితాశ్చంద్రే వ్యచరంత యథాసుఖమ్। దేవానామధిపో దేవః సోప్యవర్షత శోణితమ్
ప్రజ్వలించే ఉల్కలు చంద్రుని మీద స్వేచ్ఛగా సంచరించాయి. దేవతల అధిపతి అయిన ఆ దేవుడు రక్తాన్ని వర్షించాడు.
అపతద్గగనాదుల్కా విద్యుద్రూపా మహాస్వనా। అకాలే చ ద్రుమాస్సర్వే పుష్ప్యంతి చ ఫలంతి చ
ఒక ఉల్క మెరుపులా మ్రోగుతూ ఆకాశం నుంచి పడింది. అప్పుడే అన్ని చెట్లు కాలానికి అతీతంగా పువ్వులు పండ్లు పూశాయి.
లతాశ్చ సఫలాః సర్వా యా ఆహుర్దైత్యనాశికాః। ఫలే ఫలాన్యజాయంత పుష్పే పుష్పం తథైవ చ
అసురులను నాశనం చేసే అన్ని వల్లి చెట్లు పండ్లు కట్టాయి. పండులో పండు, పువ్వులో పువ్వు పుట్టాయి.
ఉన్మీలంతి నిమీలంతి హసంతి ప్రరుదంతి చ। విక్రోశంతి చ గంభీరం ధూమాయంతే జ్వలంతి చ
వాటి కొమ్మలు తెరుచుకుంటూ మూసుకుంటూ, నవ్వుతూ ఏడుస్తూ, గంభీరంగా అరుస్తూ, పొగలు కక్కుతూ, మండిపోతూ ఉన్నాయి.
ప్రతిమాస్సర్వదేవానాం కథయంత్యో మహద్భయమ్। ఆరణ్యైః సహ సంసృష్టా గ్రామ్యాశ్చ మృగపక్షిణః
అన్ని దేవతల విగ్రహాలు మహా భయాన్ని తెలియజేస్తూ అడవి జంతువులతో కలిశాయి. అలాగే గ్రామ జంతువులు, పక్షులు కూడా కలిశాయి.
చుక్రుశుర్భైరవం తత్ర మృగయుద్ధ ఉపస్థితే। నద్యశ్చ ప్రతికూలాని వహంతి కలుషోదకాః
యుద్ధం సమీపిస్తున్నప్పుడు అడవి జంతువులు భయంకరంగా అరచేశాయి. నదులు కలుషితమైన నీటిని విరుద్ధ దిశల్లో ప్రవహించాయి.
న ప్రాకాశంత చ దిశో రక్తరేణుసమాకులాః। వానస్పత్యా న పూజ్యంతే పూజనార్హాః కథంచన
దిశలు ఎర్రటి ధూళితో నిండిపోయి కనబడలేదు. పూజకు అర్హమైన వనస్పతులు ఎవరూ పూజించలేదు.
వాయువేగేన హన్యంతే భజ్యంతే ప్రణమంతి చ। తథా చ సర్వభూతానాం ఛాయా న పరివర్త్తతే
గాలి వేగానికి చెట్లు కొట్టబడి, విరిగిపడి, వంగిపోతున్నాయి. అలాగే అన్ని ప్రాణుల నీడలు మారడం లేదు.
అపరేణ గతే సూర్యే సలోకానాం యుగక్షయే। తదా హిరణ్యకశిపోర్దైత్యస్యోపరివేశ్మనః
సూర్యుడు అస్తమించిన తర్వాత, అన్ని లోకాల యుగాంత సమయంలో, హిరణ్యకశిపు అనే రాక్షసుని మహాప్రాసాదం పైన—
భాండాగారాయుధాగారే నివిష్టమభవన్మధు। అసురాణాం వినాశాయ సురాణాం విజయాయ చ
భండాగారం, ఆయుధశాలలో తేనె కనిపించింది. అది రాక్షసుల వినాశనానికి, దేవతల విజయానికి సూచనగా వచ్చింది.
దృశ్యంతే వివిధోత్పాతా ఘోరాఘోరనిదర్శనాః। ఏతే చాన్యే చ బహవో ఘోరరూపాః సముత్థితాః
వివిధ భయంకరమైన, విచిత్రమైన అపశకునాలు కనిపించాయి. ఇంకా అనేక భయానక రూపాలు ప్రబలించాయి.
దైత్యేంద్రస్య వినాశాయ దృశ్యంతే రణశంసినః। మేదిన్యాం కంపమానాయాం దైత్యేంద్రేణ మహాత్మనః
దైత్యేంద్రుని వినాశనానికి యుద్ధ సూచకాలు కనిపించాయి. భూమి కంపించగా, మహాత్ముడైన దైత్యేంద్రుడు అక్కడ ఉన్నాడు.
మహీధరా నాగగణా నిపేతురమితౌజసః। విషజ్వాలాకులైర్వక్త్రైర్విముంచంతో హుతాశనమ్
పర్వతాలు, అపార శక్తి గల నాగ గణాలు పడిపోయాయి. వాటి నోళ్ళ నుంచి విషపు అగ్ని ఎగసిపడింది.
చతుఃశీర్షాః పంచశీర్షాః సప్తశీర్షాశ్చ పన్నగాః। వాసుకిస్తక్షకశ్చైవ కర్కోటకధనంజయౌ
నాలుగు, ఐదు, ఏడు తలలున్న పాములు—వాసుకి, తక్షకుడు, అలాగే కర్కోటకుడు, ధనంజయుడు—
ఏలాముఖః కాలియశ్చ మహాపద్మశ్చ వీర్యవాన్। సహస్రశీర్షశ్శుద్ధాంగో హేమతాలధ్వజః ప్రభుః
ఎలాముఖుడు, కాలియుడు, మహాపద్ముడు — వీరులందరూ; సహస్రశీర్షుడు, పవిత్రమైన అవయవాలు కలవాడు, హేమతాలధ్వజుడు, ప్రభువు — వీరందరూ అక్కడ ఉన్నారు.
శేషోనంతో మహానాగో హ్యప్రకంప్యశ్చ కంపితాః। దీప్యంతేంతర్జలస్థాని పృథివీవివరాణి వై
శేషుడు, అనంతుడు, గొప్ప పాము, ఎవరూ కదిలించలేని వాడు, అయినా అతడిని కూడా కంపించేశారు; నీటిలోని భూమిలోని రంధ్రాలు ప్రకాశించాయి.
సప్తదైత్యేంద్రకోపేన కంపితాని సమంతతః। నానాతేజోధరాశ్చాపి పాతాలతలచారిణః
ఏడు దైత్యాధిపతుల కోపంతో అన్ని వైపులా భూమి కంపించిపోయింది; పాతాళంలో సంచరించే అనేక రకాల తేజస్సుతో నిండిన ప్రాణులు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.
పాతాలే సహసా క్షుబ్ధే దుష్ప్రకంప్యాః ప్రకంపితాః। హిరణ్యకశిపుర్దైత్యస్తదా సంస్పృష్టవాన్మహీమ్1.45.
పాతాళం అకస్మాత్తుగా కలకలమయినప్పుడు, కదిలించలేని వారు కూడా కంపించిపోయారు; అప్పుడు దైత్యుడు హిరణ్యకశిపుడు భూమిని తాకాడు.
సందష్టౌష్ఠపుటః క్రుద్ధో వరాహ ఇవ పూర్వజః। గంగా భాగీరథీ చైవ కౌశికీ సరయూరపి
కోపంతో పెదవులు కొరుక్కుంటూ, పూర్వకాలంలో ఉన్న వరాహంలా, గంగా, భాగీరథీ, కౌశికీ, సరయూ నదులు కూడా అక్కడ ఉన్నాయి.
యమునా చాథ కావేరీ కృష్ణవేణీ చ నిమ్నగా। తుంగభద్రా మహావేగా నదీ గోదావరీ తథా
యమునా, ఆ తర్వాత కావేరీ, కృష్ణవేణీ — ఇవన్నీ ప్రవహించే నదులు; తుంగభద్రా, గట్టి ప్రవాహంతో, గోదావరి కూడా అలాగే ఉన్నాయి.
చర్మణ్వతీ చ సింధుశ్చ తథా నదనదీపతిః। మేలకప్రభవశ్చైవ శోణో మణినిభోదకః
చర్మణ్వతీ, సింధు, అలాగే నదుల అధిపతి; మేళక ప్రాంతంలో పుట్టిన శోణ నది, మణిలా మెరుస్తున్న నీటితో ఉంది.
నర్మదా చ శుభస్రోతాస్తథా వేత్రవతీ నదీ। గోమతీ గోకులాకీర్ణా తథా పూర్వా సరస్వతీ
నర్మదా, అందమైన ప్రవాహంతో, అలాగే వేత్రవతీ నది; గోవులతో నిండిన గోమతి, అలాగే తూర్పు సరస్వతి కూడా ఉన్నాయి.