స్కందోథ వదనాద్వహ్నేః శుభ్రాత్షడ్వదనోరిహా। కృత్తికాసలిలాదేవ శాఖాభిః సవిశేషతః
స్కందుడు అగ్ని ముఖం నుండి, శుద్ధుడై, ఇక్కడ ఆరు ముఖాలతో, ముఖ్యంగా కృత్తికల నీటిలోంచి, శాఖలతో కలిగినవాడిగా జన్మించాడు.
శాఖాః శివాః సమాఖ్యాతాః షట్సువక్త్రేషు విస్తృతాః। యతస్తతో విశాఖోసౌ ఖ్యాతో లోకేషు షణ్ముఖః
ఆ శాఖలు శుభకరమైనవిగా, ఆరు ముఖాలలో విస్తరించి ఉన్నాయని చెప్పబడతాయి. అందువల్ల అతడు విశాఖ, షణ్ముఖుడు అని లోకాల్లో ప్రసిద్ధి చెందాడు.
స్కందో విశాఖః షడ్వక్త్రః కార్తికేయశ్చ విశ్రుతః। పక్షే చైత్రస్య బహులే పంచదశ్యాం మహాబలౌ
స్కందుడు, విశాఖుడు, ఆరు ముఖాలవాడు, కార్తికేయుడు అని అతడు ప్రసిద్ధి. చైత్రమాసంలో బహుళ పక్షంలో పండుగ రోజున వీరు మహాబలశాలులు.
సంభూతావర్కసదృశౌ విశాలే శరకాననే। సితే పక్షే తు పంచమ్యాం తథైతౌ పావకానలౌ
వారు సూర్యుని వలె ప్రకాశిస్తూ, విశాలమైన శరవనంలో జన్మించారు. శుక్ల పక్షంలో పంచమి రోజున ఈ ఇద్దరూ అగ్నిలోంచి వెలుగుతూ పుట్టారు.
బాలకాభ్యాం చకారైకం సంధ్యాయామేవ భూతయే। తస్యామేవ తతః షష్ఠ్యామభిషిక్తో గుహః ప్రభుః
ఆ ఇద్దరు బాలులతో కలిసి, సంధ్యాసమయంలో ఒకరిని కలిపి ఉనికికి కారణమయ్యాడు. ఆ తర్వాత ఆరో రోజున గుహుడు ప్రభువుగా అభిషేకించబడ్డాడు.
సర్వైరమరసంఘాతైర్బ్రహ్మోపేంద్రేంద్ర భాస్కరైః। గంధమాల్యైః శుభైర్ధూపైస్తథా క్రీడనకైరపి
అందరు అమరగణాలు—బ్రహ్మ, ఉపేంద్రుడు, ఇంద్రుడు, భాస్కరుడు—సుగంధ దూలాలు, శుభమైన మాలలు, ధూపాలతో, అలాగే ఆటపాటలతో ఆ మహనీయుడిని సత్కరించారు.
ఛత్రైశ్చామరజాలైశ్చ భూషణైశ్చ విలేపనైః। అభిషిక్తో విధానేన యథావత్షణ్ముఖః ప్రభుః
ఛత్రాలు, చామరాలు, అలంకారాలు, సుగంధ ద్రవ్యాలతో యథావిధిగా అభిషేకం చేయబడిన శణ్ముఖుడు ప్రభువుగా వెలిగాడు.
సుతామస్మై దదౌ శక్రో దేవసేనేతి విశ్రుతామ్। పత్న్యర్థం దేవదేవేశో దదౌ విష్ణురథాయుధమ్1.44.
ఇంద్రుడు దేవసేన అని ప్రసిద్ధి చెందిన తన కుమార్తెను భార్యగా ఇచ్చాడు. దేవతల దేవుడైన విష్ణువు అతనికి దివ్యాయుధాన్ని ఇచ్చాడు.
యక్షాణాం దశలక్షాణి దదావస్య ధనాధిపః। దదౌ హుతాశనస్తేజో దదౌ వాయుశ్చ వాహనమ్
ధనాధిపతి అతనికి లక్ష యక్షులను ఇచ్చాడు. అగ్ని తన తేజస్సును ఇచ్చాడు. వాయువు అతనికి వాహనాన్ని ఇచ్చాడు.
దదౌ క్రీడనకం త్వష్టా కుక్కుటం కామరూపిణమ్। ఏవం సురాస్తు తే సర్వే పరివారమనన్తకమ్
త్వష్టా అతనికి కావలసిన రూపంలో మారగలిగే కోడిని ఆటబొమ్మగా ఇచ్చాడు. ఇలా అందరు దేవతలు అతనికి అంతులేని పరివారాన్ని ఇచ్చారు.
దదుర్ముదితచేతస్కాః స్కందాయాదిత్యవర్చసే। జానుభ్యామవనౌ స్థిత్వా సురసంఘాస్తమస్తువన్
ఆదిత్యులవంటి తేజస్సుతో ఉన్న దేవతలు ఆనందంతో స్కందునికి ఇవన్నీ ఇచ్చి, భూమిపై మోకాళ్లపై కూర్చొని అతన్ని స్తుతించారు.
స్తోత్రేణానేన వరదం షణ్ముఖం ముఖ్యశః సురాః। దేవా ఊచుః-। నమః కుమారాయ మహాప్రభాయ స్కందాయ చాస్కందితదానవాయ
ఈ స్తోత్రంతో ప్రధాన దేవతలు వరదాత అయిన షణ్ముఖుడిని స్తుతించారు. వారు ఇలా అన్నారు: 'మహాప్రభావశాలి కుమారుడికి, దానవులను సంహరించే స్కందునికి నమస్సులు.'
నవార్కబింబప్రతిమప్రభావ నమోస్తు గుహ్యాయ గుహాయ తుభ్యమ్। నమోస్తు తే లోకభయాపహాయ నమోస్తు తే లోకకృపాపరాయ
కొత్తగా ఉదయించిన సూర్యుని వంటి తేజస్సు కలిగిన వాడా! రహస్యమైనవాడా, గుహా! లోకభయాన్ని తొలగించేవాడా, లోకానికి అపారమైన కరుణ కలిగిన వాడా! నీకు నమస్సులు.
నమో విశాలామలలోచనాయ నమో విశాఖాయ మహావ్రతాయ। నమో నమస్తేస్తు రణోత్కటాయ నమో మయూరోజ్జ్వలవాహనాయ
విపులమైన, నిర్మలమైన కళ్ల కలిగిన వాడా! విశాఖా, మహావ్రతధారి! యుద్ధంలో ఉగ్రుడా! మయూరవాహనుడా! నీకు పునఃపునః నమస్సులు.
నమోస్తు కేయూరధరాయ తుభ్యం నమో ధృతోదగ్రపతాకినే తే। నమః ప్రభావప్రణతాయ తేస్తు నమోఽస్తు ఘంటాధరధైర్యశాలినే
కేయూరాలు ధరించిన వాడా! ఎత్తైన జెండాను పట్టుకున్న వాడా! నీ ప్రభావానికి వందనం చేసే వారికి ఆశ్రయమైన వాడా! ఘంటా ధరించి ధైర్యంగా ఉన్న వాడా! నీకు నమస్సులు.
కుమార ఉవాచ-। కం వః కామం ప్రయచ్ఛామి భవంతో బ్రూతనిర్వృతాః। యద్యప్య సాధ్యం కృత్యం నో హృదయే చింతితం చిరమ్
కుమారుడు ఇలా అన్నాడు: 'మీకు కావలసిన వరం ఏది చెప్పండి. మీరు సంతృప్తిగా మాట్లాడండి. ఎంత కష్టమైనదైనా, నా మనసులో దీర్ఘకాలంగా ఆలోచించాను.'
ఇత్యుక్తాస్తు సురాస్తేన ప్రోచుః ప్రణతమౌలయః। సర్వ ఏవ మహాత్మానం గుహం ముదితమానసాః
అతను ఇలా అడిగినప్పుడు, అందరు దేవతలు తలవంచి, ఆనందంతో, మహాత్ముడైన గుహను ఉల్లాసంగా ఉద్దేశించి ఇలా మాట్లాడారు.
దైత్యేంద్రస్తారకో నామ సర్వామరకులాంతకృత్। బలవాన్దుర్జయస్తీక్ష్ణో దురాచారోతికోపనః
దైత్యేంద్రుడు తారకుడు అని ఒకడు ఉన్నాడు. అతడు అమరుల వంశాలను నాశనం చేసే వాడు. అతడు బలవంతుడు, జయించలేనివాడు, ఉగ్రుడు, చెడు ప్రవర్తన కలవాడు, అత్యంత కోపిష్టుడు.
తమేవ జహి దుర్ధర్షం దైత్యం సర్వవినాశనమ్। ఉపస్థితః కృత్యశేషో హ్యస్మాకం చ భయావహః
అలాంటి భయంకరమైన, అందరినీ నాశనం చేసే దైత్యుడైన అతన్ని సంహరించు. అతడు మిగిలిన పనికి కారణమై, మాకు భయాన్ని కలిగిస్తున్నాడు.
హిరణ్యకశిపుశ్చోగ్రో హ్యవధ్యో దేవతాగణైః। యజ్ఞఘ్నః పాపకర్మా వై యేన బ్రహ్మాపి తాపితః
ఇంకా హిరణ్యకశిపుడు అనే ఉగ్రుడు ఉన్నాడు. అతడిని దేవతలు చంపలేరు. అతడు యజ్ఞాలను ధ్వంసం చేసే వాడు, పాపకర్మలు చేసే వాడు, బ్రహ్మను కూడా బాధించిన వాడు.
ఏతౌ హరస్వ భద్రం తే తావకం చ మహాబలమ్। ఏవముక్తస్తథేత్యుక్త్వా సర్వామరపదానుగః
ఈ ఇద్దరినీ సంహరించు. నీకు శుభం కలగాలి, గొప్ప బలమూ కలగాలి. ఇలా వారు చెప్పగా, అతడు 'అలాగే' అని సమాధానం చెప్పి, అందరు దేవతలతో కలిసి వెళ్లాడు.
జగామ జగతాంనాథస్తూయమానోమరేశ్వరైః। తారకస్య వధార్థాయ జగతాం కంటకస్య చ
లోకాల అధిపతి, దేవతల అధిపతుల స్తుతులతో, తారకుని సంహారానికి, లోకాల కంటకుని నిర్మూలన కోసం బయలుదేరాడు.
తతశ్చ ప్రేషయామాస శక్రో గూఢసమాశ్రయః। దూతం దానవసింహస్య పరుషాక్షరవాదినమ్
అప్పుడు ఇంద్రుడు దాగి ఉండి, దానవసింహుడికి గట్టి మాటలు చెప్పగల దూతను పంపించాడు.
స తు గత్వాబ్రవీద్దైత్యమభయో భీమదర్శనమ్। దూత ఉవాచ। శక్రస్త్వామాహ దేవేశో దైత్యకేతుం దివస్పతిః
ఆ దూత వెళ్లి, భయంకరమైన రూపం కలిగిన దైత్యుని దగ్గరకు వెళ్లి ఇలా అన్నాడు: 'దేవతల అధిపతి, ఇంద్రుడు, దానవకేతువు, స్వర్గపతి నిన్ను ఉద్దేశించి ఇలా అంటున్నాడు.'
తారకాసుర తచ్ఛక్త్యా ఘటయస్వ యథేచ్ఛయా। యజ్జగజ్జ్వలనోద్దీప్తం కిల్బిషం చ త్వయా కృతమ్
తారకాసురా! నీ శక్తితో నీవు కావలసినట్లు చేయు. ఈ లోకంలో అగ్నిలా మండుతున్న పాపం అంతా నీవే చేసావు.
తస్యాహం సాదకస్తేద్య రాజాస్మి భువనత్రయే। శ్రుత్వైతదద్భుతం వాక్యం కోపసంరక్తలోచనః
అందుకే నేను నా లక్ష్యాన్ని సాధించాను, ఈ రోజు మూడుళ్లోకాలకు రాజునయ్యాను. ఈ అద్భుతమైన మాటలు విని అతని కన్నులు కోపంతో ఎర్రబడ్డాయి.
ఉవాచ దూతం దుష్టాత్మా నష్టప్రాయవిభూతికః। తారక ఉవాచ-। దృష్టం తే పౌరుషం శక్ర శతశోథ మహారణే
తన మహిమ దాదాపు పోయిన ఆ దుష్టహృదయుడు దూతతో ఇలా అన్నాడు: తారకుడు చెప్పాడు— 'ఇంద్రా! నీ పరాక్రమాన్ని నేను వందలసార్లు మహాసంగ్రామాల్లో చూశాను.'
నిస్త్రపత్వాన్న తే శాంతిర్విద్యతే శక్ర దుర్మతే। ఏవముక్తే గతే దూతే చింతయామాస దానవః
'నీ మనస్సు స్థిరంగా లేకపోవడం వల్ల, దుర్బుద్ధి ఇంద్రా! నీకు ఎప్పుడూ శాంతి ఉండదు.' అని చెప్పి, దూత వెళ్ళిపోయిన తర్వాత ఆ దానవుడు ఆలోచించసాగాడు.
నాలబ్ధసంశ్రయః శక్రో వక్తుమేవమిహార్హతి। జాతః స్కందోధునా శక్రాజ్జ్ఞాయతే సముపాశ్రయాత్
'ఇంద్రుడు ఆశ్రయం లేకుండా ఇక్కడ ఇలా మాట్లాడే ధైర్యం చేయడు. ఇప్పుడు స్కందుని వలన ఇంద్రుడికి ధైర్యం వచ్చింది, అది అతని నడవడిక చూస్తే తెలుస్తోంది.'
నిమిత్తౌఘాంస్తదా దుష్టాన్సోపశ్యన్నాశవేదినః। పాంసువర్షమసృక్పాతం గగనాదవనీతలే
అప్పుడు ఆ దుష్టుడు నాశనానికి సంకేతంగా ఎన్నో చెడు సూచనలు చూశాడు— ఆకాశం నుండి భూమిపైకి మట్టిపొడి, రక్తం వర్షంలా పడటం మొదలైనవి.