ప్రవిశ్య పక్షిరంధ్రేణ శుకరూపీ హుతాశనః। దదర్శ శయనే సర్వం రతౌ గిరిజయా సహ
అగ్ని వరాహరూపంలో పక్షి రంధ్రం ద్వారా లోపలికి ప్రవేశించి, శివుడు గిరిజతో ప్రేమలో శయనించుచున్న దృశ్యాన్ని చూశాడు.
దదర్శ తం చ దేవేశో హుతాశం శుకరూపిణం। తమువాచ మహాదేవః కించిత్కోపసమన్వితః
దేవతాధిపతి శివుడు, వరాహరూపంలో ఉన్న అగ్నిని చూసి, కొంత కోపంతో మహాదేవుడు అతనితో మాట్లాడాడు.
శర్వ ఉవాచ। నిషిక్తమర్ధం దేవ్యాం మే వీర్యం చ శుకవిగ్రహ। లజ్జయా విరతిశ్చాస్య త్వమర్ధం పిబ పావక
శర్వుడు ఇలా అన్నాడు: నా వీర్యంలో సగం దేవిలో ప్రవేశించింది, మిగతాది వరాహరూపంలో ఉంది. ఆమె లజ్జతో మిగతాదాన్ని అంగీకరించలేదు. ఓ అగ్ని! నువ్వు ఆ మిగతా భాగాన్ని పానంచేయు.
యస్మాత్తు త్వత్కృతే విఘ్నం తస్మాత్త్వయ్యుపపద్యతే। ఇత్యుక్తః ప్రాఞ్జలిర్వహ్నిరపిబద్వీర్యమాహితం
నీవు ఈ విఘ్నానికి కారణమైనందున, అది నీ మీదే పడుతుంది. ఇలా చెప్పగా, అగ్ని చేతులు జోడించి ఆ మహావీర్యాన్ని పానించాడు.
తేనాప్లుతాస్తతో దేవాస్తన్ముఖా ఋభవో యతః। విపాట్య జఠరం తేషాం వీర్యం మాహేశ్వరం తతః
దాంతో దేవతలు దానితో నిండిపోయారు. వారి నోళ్ల నుంచి ఋభువులు పుట్టారు. వారి కడుపు చీల్చి, మహేశ్వరుని వీర్యం బయటకు వచ్చింది.
నిష్క్రాంతం తప్తహేమాభం వితతే శంకరాశ్రమే। తస్మిన్సరో మహజ్జాతం విమలం బహుయోజనం
అది తాపిన బంగారంలా వెలిగుతూ, విస్తారమైన శంకరుని ఆశ్రమంలో వెలువడింది. అక్కడ ఒక గొప్ప, నిర్మలమైన, అనేక యోజనాల పొడవైన సరస్సు ఏర్పడింది.
ప్రోత్ఫుల్లహేమకమలం నానావిహగనాదితమ్। తచ్ఛ్రుత్వా తు సరో దేవీ జాతం హేమమహాంబుజమ్
పుష్పించిన బంగారు కమలాలతో, అనేక పక్షుల గానంతో నిండిన ఆ సరస్సు గురించి దేవి విని, అక్కడ ఒక మహా బంగారు కమలం పుట్టిందని తెలుసుకుంది.
జగామ కౌతుకావిష్టా తత్సరః కనకాంబుజమ్। తత్ర కృత్వా జలక్రీడాం తదబ్జకృతశేఖరా
ఆ సరస్సులో బంగారు కమలాలు పుట్టాయని తెలుసుకుని, దేవి ఆశ్చర్యంతో అక్కడికి వెళ్లింది. అక్కడ నీటిలో ఆడుతూ, ఆ కమలాలతో తనను తాను అలంకరించుకుంది.
ఉపవిష్టా తతస్తస్య తీరే దేవీ సఖీవృతా। పాతుకామా చ తత్తోయం స్వాదునిర్మలపంకజమ్
ఆ దేవి తన స్నేహితులతో కలిసి ఆ తీరంలో కూర్చుంది. ఆమెకు ఆ మధురమైన, నిర్మలమైన, కమలాలతో నిండిన నీళ్లు తాగాలని ఆకాంక్ష కలిగింది.
అపశ్యత్కృత్తికాస్తాస్స షడర్కద్యుతిసన్నిభాః। పద్మపత్రే తు తద్వారి గృహీత్వా ప్రస్థితా గృహమ్
అక్కడ ఆరు కృత్తికలను, వారు సూర్యకాంతిని పోలినవారిగా, ఆమె చూశింది. వారు కమలదళంపై ఉన్న ఆ నీటిని తీసుకొని ఇంటికి బయలుదేరారు.
హర్షాత్సోవాచ పాస్యామి పద్మపత్రే స్థితం పయః। తతఃస్తా ఊచురఖిలాః కృత్తికా హిమశైలజామ్
ఆమె ఆనందంతో, 'ఈ కమలదళంపై ఉన్న నీటిని నేను తాగుతాను' అని చెప్పింది. వెంటనే ఆ కృత్తికలు హిమవంతుని కుమార్తెతో ఇలా అన్నారు.
కృత్తికా ఊచుః-। దాస్యామో దయితే గర్భే సంభూతో యో భవిష్యతి। సోస్మాకమపి పుత్రః స్యాదస్మత్త్రాతా చ వృత్తిమాన్
కృత్తికలు ఇలా అన్నారు: 'ప్రియమైనవాడా, నీ గర్భంలో పుట్టబోయే వాడు మాకు కూడా కుమారుడవుతాడు. అతడు మమ్మల్ని రక్షించే ధర్మవంతుడవుగా ఉంటాడు.'
త్రిషు లోకేషు విఖ్యాతః సర్వేష్వపి శుభాననే। ఇత్యుక్తోవాచ గిరిజా కథం మద్గాత్రసంభవైః
'అతడు మూడువెళ్లలలో ప్రసిద్ధి చెందతాడు, శుభముఖి!' అని వారు చెప్పారు. అప్పుడు గిరిజా, 'నా శరీరంలో పుట్టిన కుమారుడు మీ అందరికీ ఎలా అవుతాడు?' అని అడిగింది.
సర్వైరవయవైర్యుక్తో భవతీభ్యః సుతో భవేత్। తతస్తాం కృత్తికా ఊచుర్విధాస్యామోస్య వై వయమ్
'అతడు అన్ని అవయవాలతో మీ అందరికీ కుమారుడవుతాడా?' అని ఆమె అడిగింది. దానికి కృత్తికలు, 'అది మేమే ఏర్పాటుచేస్తాము' అని సమాధానమిచ్చారు.
ఉత్తమాన్యుత్తమాంగాని యద్యేవం తు భవిష్యతి। ఉక్తా వై శైలజా ప్రాహ భవత్వేవమనిందితాః
'అలా అయితే, ఉత్తమమైన అవయవాలు ఉత్తమమైనవారికి చెందాలి,' అని శైలజా అన్నారు. 'అలా జరగాలని, ఎవరూ నిందించకుండా ఉండాలని' ఆమె అంగీకరించింది.
తతస్తు హర్షసంపూర్ణా పద్మపత్రస్థితం పయః। తస్యై దదుస్తయా చాపి తత్పీతం క్రమశో జలమ్
ఆ తరువాత, ఆనందంతో నిండిన వారు ఆ కమలదళంపై ఉన్న నీటిని ఆమెకు ఇచ్చారు. ఆమె ఆ నీటిని మెల్లగా మెల్లగా తాగింది.
పీతే తు సలిలే చైవ తస్మిన్నేవ క్షణే వరః। విపాట్య దేవ్యాశ్చ తతో దక్షిణం కుక్షిముద్గతః
ఆమె ఆ నీటిని తాగిన వెంటనే, అదే క్షణంలో ఒక అద్భుతం జరిగింది: ఆ దేవికి కుడి ప్రక్క నుండి ఒక వరం వెలువడింది.
నిశ్చక్రామాద్భుతో బాలో రోగశోకవినాశనః। ప్రభాకరకరవ్రాత ప్రకారప్రకరప్రభుః
అక్కడి నుండి ఒక అద్భుతమైన బాలుడు బయలుదేరాడు. అతడు వ్యాధి, శోకాలను నశింపజేసేవాడు, సూర్యకిరణాల వలె ప్రకాశించే వాడు, తేజోమయ గణాల అధిపతి.
గృహీతనిర్మలోదగ్ర శక్తిశూలాంకుశోనలః। దీప్తో మారయితుం దైత్యానుత్థితః కనకచ్ఛవిః
అతడు నిర్మలమైన, గొప్ప ఆయుధాలు—శక్తి, త్రిశూలం, అంకుశం, అగ్ని—పట్టుకున్నాడు. అతడు దానవులను సంహరించేందుకు ఉద్భవించాడు, అతని వర్ణం బంగారు వలె మెరిసింది.
ఏతస్మాత్కారణాదేవ కుమారశ్చాపి సోభవత్। వామం విదార్య నిష్క్రాంతస్తతో దేవ్యాః పునః శిశుః
ఈ కారణంగా కుమారుడు జన్మించాడు. ఆ తరువాత, ఆ దేవికి ఎడమ ప్రక్కను చీల్చి మరో శిశువు బయటకు వచ్చాడు.
స్కందోథ వదనాద్వహ్నేః శుభ్రాత్షడ్వదనోరిహా। కృత్తికాసలిలాదేవ శాఖాభిః సవిశేషతః
స్కందుడు అగ్ని ముఖం నుండి, శుద్ధుడై, ఇక్కడ ఆరు ముఖాలతో, ముఖ్యంగా కృత్తికల నీటిలోంచి, శాఖలతో కలిగినవాడిగా జన్మించాడు.
శాఖాః శివాః సమాఖ్యాతాః షట్సువక్త్రేషు విస్తృతాః। యతస్తతో విశాఖోసౌ ఖ్యాతో లోకేషు షణ్ముఖః
ఆ శాఖలు శుభకరమైనవిగా, ఆరు ముఖాలలో విస్తరించి ఉన్నాయని చెప్పబడతాయి. అందువల్ల అతడు విశాఖ, షణ్ముఖుడు అని లోకాల్లో ప్రసిద్ధి చెందాడు.
స్కందో విశాఖః షడ్వక్త్రః కార్తికేయశ్చ విశ్రుతః। పక్షే చైత్రస్య బహులే పంచదశ్యాం మహాబలౌ
స్కందుడు, విశాఖుడు, ఆరు ముఖాలవాడు, కార్తికేయుడు అని అతడు ప్రసిద్ధి. చైత్రమాసంలో బహుళ పక్షంలో పండుగ రోజున వీరు మహాబలశాలులు.
సంభూతావర్కసదృశౌ విశాలే శరకాననే। సితే పక్షే తు పంచమ్యాం తథైతౌ పావకానలౌ
వారు సూర్యుని వలె ప్రకాశిస్తూ, విశాలమైన శరవనంలో జన్మించారు. శుక్ల పక్షంలో పంచమి రోజున ఈ ఇద్దరూ అగ్నిలోంచి వెలుగుతూ పుట్టారు.
బాలకాభ్యాం చకారైకం సంధ్యాయామేవ భూతయే। తస్యామేవ తతః షష్ఠ్యామభిషిక్తో గుహః ప్రభుః
ఆ ఇద్దరు బాలులతో కలిసి, సంధ్యాసమయంలో ఒకరిని కలిపి ఉనికికి కారణమయ్యాడు. ఆ తర్వాత ఆరో రోజున గుహుడు ప్రభువుగా అభిషేకించబడ్డాడు.
సర్వైరమరసంఘాతైర్బ్రహ్మోపేంద్రేంద్ర భాస్కరైః। గంధమాల్యైః శుభైర్ధూపైస్తథా క్రీడనకైరపి
అందరు అమరగణాలు—బ్రహ్మ, ఉపేంద్రుడు, ఇంద్రుడు, భాస్కరుడు—సుగంధ దూలాలు, శుభమైన మాలలు, ధూపాలతో, అలాగే ఆటపాటలతో ఆ మహనీయుడిని సత్కరించారు.
ఛత్రైశ్చామరజాలైశ్చ భూషణైశ్చ విలేపనైః। అభిషిక్తో విధానేన యథావత్షణ్ముఖః ప్రభుః
ఛత్రాలు, చామరాలు, అలంకారాలు, సుగంధ ద్రవ్యాలతో యథావిధిగా అభిషేకం చేయబడిన శణ్ముఖుడు ప్రభువుగా వెలిగాడు.
సుతామస్మై దదౌ శక్రో దేవసేనేతి విశ్రుతామ్। పత్న్యర్థం దేవదేవేశో దదౌ విష్ణురథాయుధమ్1.44.
ఇంద్రుడు దేవసేన అని ప్రసిద్ధి చెందిన తన కుమార్తెను భార్యగా ఇచ్చాడు. దేవతల దేవుడైన విష్ణువు అతనికి దివ్యాయుధాన్ని ఇచ్చాడు.
యక్షాణాం దశలక్షాణి దదావస్య ధనాధిపః। దదౌ హుతాశనస్తేజో దదౌ వాయుశ్చ వాహనమ్
ధనాధిపతి అతనికి లక్ష యక్షులను ఇచ్చాడు. అగ్ని తన తేజస్సును ఇచ్చాడు. వాయువు అతనికి వాహనాన్ని ఇచ్చాడు.
దదౌ క్రీడనకం త్వష్టా కుక్కుటం కామరూపిణమ్। ఏవం సురాస్తు తే సర్వే పరివారమనన్తకమ్
త్వష్టా అతనికి కావలసిన రూపంలో మారగలిగే కోడిని ఆటబొమ్మగా ఇచ్చాడు. ఇలా అందరు దేవతలు అతనికి అంతులేని పరివారాన్ని ఇచ్చారు.