యతస్తతోపి దైత్యేంద్ర మృత్యుః ప్రాప్యశ్శరీరిభిః। ఇత్యుక్తో దైత్యసింహస్తు ప్రోవాచాంబుజసంభవమ్
'కాబట్టి, ఓ దైత్యేంద్రా, శరీరధారులకు మరణం తప్పనిసరి,' అని బ్రహ్మ చెప్పగా, ఆ దైత్యసింహుడు కమలయోనిని ఇలా అడిగాడు.
రూపస్యపరివర్తో మే యదా స్యాత్పద్మసంభవ। తదా మృత్యుర్మమ భవేదన్యథా త్వమరోస్మ్యహమ్
'ఓ పద్మసంభవా, నా రూపంలో మార్పు వచ్చినప్పుడు నాకు మరణం కలగాలి. లేకపోతే నేను భయములేని వాడినే.' అని అన్నాడు.
ఇత్యుక్తస్తు తదోవాచ తుష్టః కమలసంభవః। యదా ద్వితీయో రూపస్య వివర్త్తస్తే భవిష్యతి
అప్పుడు కమలసంభవుడు సంతోషంతో ఇలా అన్నాడు: 'నీ రూపంలో రెండవ మార్పు వచ్చినప్పుడు నీకు మరణం కలుగుతుంది.'
తదా తే భవితా మృత్యురన్యథా న భవిష్యతి। ఇత్యుక్తోమరతాం మేనే దైత్యసూనుర్మహాబలః
'అప్పుడు నీకు మరణం కలుగుతుంది, లేదంటే కలగదు' అని చెప్పగా, ఆ మహాబలుడు దైత్యుని కుమారుడు తాను మరణరహితుడనని భావించాడు.
తస్మిన్కాలే త్వసంస్మృత్య తద్వధోపాయమాత్మనః। ప్రతిహర్తుర్దృష్టిపథే వీరకస్యాభవంస్తదా
ఆ సమయంలో, తన వధకు మార్గాన్ని గుర్తుచేసుకుని, నేను వీరకుడి దృష్టికి కనిపించాను.
భుజంగరూపీ రంధ్రేణ ప్రవివేశ దృశఃపథమ్। పరిహృత్య గణేశస్య దానవో రౌద్రదుర్జయః
పాము రూపంలో, దుర్జయుడైన ఆ దైత్యుడు, గణేశుని దృష్టికి దొరకకుండా, ఓ రంధ్రం ద్వారా లోపలికి ప్రవేశించాడు.
అలక్షితో గణేశేన ప్రవిశ్యాథ పరాం తనుమ్। భుజంగరూపం సంత్యజ్య జగ్రాహాథ మహాసురః
గణేశుడు గమనించకుండానే, ఆ మహాసురుడు పాము రూపాన్ని వదిలిపెట్టి, మరొక శరీరంలో లోపలికి ప్రవేశించాడు.
ఉమారూపం రమయితుం గిరిశం మూఢచేతనః। కృత్వా మాయామయం రూపమప్రతర్క్యం మనోహరమ్
తన మనస్సు మాయలో మునిగిపోయి, గిరీశుని ఆనందింపజేయడానికి, మాయతో ఊహించలేని అందమైన ఉమా రూపాన్ని సృష్టించాడు.
సర్వైరవయవైః పూర్ణం సర్వాభిజ్ఞానబృంహితమ్। కృత్వా భగాంతరే దంతం దైత్యో వజ్రమయం దృఢమ్
ప్రతి అవయవంతో సంపూర్ణంగా, అన్ని గుర్తింపు లక్షణాలతో అలంకరించి, ఆ రూపం నోటిలో బలమైన వజ్రమయమైన పన్ను పెట్టాడు.
తీక్ష్ణాగ్రం బుద్ధిమోహేన గిరిశం హంతుముద్యతః। కృత్వోమారూపసంస్థానం గతో దైత్యో హరాంతికమ్
తీవ్రమైన అగ్రభాగంతో, మూర్ఖత్వంతో గిరీశుని హత్య చేయాలని ఉద్దేశంతో, ఉమా రూపాన్ని ధరించి ఆ దైత్యుడు హరుని దగ్గరకు వెళ్లాడు.
పాపో రమ్యాకృతిశ్చిత్ర భూషణాంబరసంయుతః। తం దృష్ట్వా గిరిశస్తుష్టస్తమాలింగ్య మహాసురమ్
పాపాత్ముడైనా, అందమైన రూపంతో, అద్భుతమైన ఆభరణాలు, వస్త్రాలతో అలంకరించబడి ఉండగా, గిరీశుడు సంతోషంతో ఆ మహాసురుని ఆలింగనం చేసుకున్నాడు.
మన్యమానో గిరిసుతాం సర్వైరవయవాంతరైః। అపృచ్ఛత్సాధుభావం తే గిరిపుత్రి న కృత్రిమమ్
ఆమెను పర్వత కుమార్తె అని, అన్ని లక్షణాలతో సంపూర్ణంగా ఉందని నమ్మి, 'హే గిరిపుత్రి! నీ స్వభావం నిజంగా మంచిదేనా, కృత్రిమమా కాదు కదా?' అని అడిగాడు.
యా త్వం మదాశయం జ్ఞాత్వా ప్రాప్తేహ వరవర్ణినీ। త్వయా విరహితం శూన్యం మమ స్థానం జగత్త్రయమ్
ఓ సుందరివి! నా మనసులోని కోరికను తెలుసుకుని ఇక్కడికి వచ్చావు. నీవు లేకుండా నా స్థలం, ఈ మూడు లోకాలు ఖాళీగా ఉంటాయి.
ప్రాప్తా ప్రసన్నవదనే యుక్తమేవంవిధం త్వయి। ఇత్యుక్తో దానవేంద్రస్తు తం బభాషే స్మితం శనైః
ఇప్పుడు నీవు సంతోషభరితమైన ముఖంతో వచ్చావు, ఇది నీకు తగినదే.' అని గిరీశుడు అన్నాడు. అప్పుడు దానవేంద్రుడు మృదువుగా నవ్వుతూ సమాధానం చెప్పాడు.
స చాబుధ్యదభిజ్ఞానైః ప్రాహ త్రిపురఘాతినమ్। దైత్య ఉవాచ। యాతాస్మి తపసః కామాద్వరం లబ్ధుం హిమాచలమ్
ఆమెను గుర్తించే కొన్ని లక్షణాలతో, త్రిపుర సంహారకునికి ఇలా అన్నాడు: 'నేను తపస్సు వల్ల వరం పొందాలనే కోరికతో హిమాచలానికి వచ్చాను.' అని దైత్యుడు చెప్పాడు.
రతిశ్చ తత్ర మేనాభూత్తతః ప్రాప్తా త్వదంతికమ్। ఇత్యుక్తః శంకరః శంకాం చిత్తే ప్రాప్తో విచారయన్
'అక్కడ మేన అనే అమ్మాయిపై నాకు ఆకర్షణ కలిగింది. అందుకే నీ దగ్గరకు వచ్చాను.' అని చెప్పగా, శంకరుడు అనుమానంతో తన మనస్సులో ఆలోచించాడు.
హృదయేన సమాధాయ దేవః ప్రహసితాననః। కుపితా కుపితం బుద్ధ్వా ప్రకృత్యా చ దృఢవ్రతా
హృదయాన్ని స్థిరపరచుకుని, దేవుడు చిరునవ్వుతో ఆమె కోపాన్ని, సహజంగా ఆమె దృఢ సంకల్పాన్ని గ్రహించాడు.
అప్రాప్తకామా సంప్రాప్తా కిమేతత్సంవిజానతీ। ఇతి చింత్య హరస్తస్యా అభిజ్ఞానం విచారయన్
'తన కోరిక నెరవేరని ఆమె ఇప్పుడు వచ్చింది—దీనికి అర్థం ఏమిటి?' అని ఆలోచిస్తూ, హరుడు ఆమె అసలు స్వరూపాన్ని తెలుసుకోవాలని పరిశీలించాడు.
నాపశ్యద్వామపార్శ్వే తు తదంకం పద్మలక్షణమ్। లోమ్నామావర్తరచితం తతో దేవః పినాకధృక్
ఆమె ఎడమ భాగంలో, నడుము వద్ద పద్మ చిహ్నాన్ని, వెంట్రుకల వలయంతో ఏర్పడినదాన్ని చూడలేకపోయాడు. అప్పుడు పినాకధారి దేవుడు,
బుద్ధ్వా తాం దానవీం మాయామాకారం గూహయంస్తతః। మేఢ్రదంష్ట్రాస్త్రమాదాయ దానవం తమసాదయత్
ఇది దానవీ మాయారూపమని గ్రహించి, తనకు తెలిసినదాన్ని దాచుకుని, మేధ్రదంత్రాస్త్రాన్ని తీసుకుని ఆ దైత్యుడిని సంహరించాడు.
న చాబుధ్యత తద్వృత్తం వీరకో ద్వారరక్షకః। కుసుమామోదినం దృష్ట్వా స్త్రీరూపం దానవేశ్వరమ్
అయితే, ద్వారాన్ని కాపాడుతున్న వీరకుడు, ఆ దానవేశ్వరుడు స్త్రీరూపంలో, పుష్పాల సువాసనతో ఉన్నాడని చూసి జరిగినదాన్ని గ్రహించలేదు.
దూతేన మారుతేనాశు బోధితా హిమశైలజా। శ్రుత్వా వాయుముఖాద్దేవీ క్రోధరక్తావిలేక్షణా
దూత అయిన వాయువు త్వరగా సమాచారం అందించగా, హిమపర్వత కుమార్తె వాయుదేవుని నోట వినగానే కోపంతో కన్నులు ఎర్రగా మారింది.
అపశ్యద్వీరకం పుత్రం హృదయేనైవ దూయతా। దేవ్యువాచ। మాతరం మాం పరిత్యజ్య యస్మాత్త్వం స్నేహవిక్లవామ్
ఆమె తన కుమారుడు వీరకుడిని హృదయంలో బాధతో ఉన్నట్టు చూసింది. దేవి ఇలా పలికింది: 'నన్ను, ప్రేమతో నిండిన తల్లిని విడిచిపెట్టావు కదా—'
విహితావసరః స్త్రీణాం శంకరస్య రహోవిధౌ। తస్మాత్తే మానుషే రూక్షా జడా హృదయవర్జితా
'శంకరుని రహస్య కర్మల్లో స్త్రీలకు అవకాశం కల్పించబడింది. అందువల్ల మానవుల్లో నీవు కఠినంగా, మూర్ఖుడిగా, హృదయరహితంగా ఉన్నావు.'
గణేశాకారసదృశీ శిలా మాతా భవిష్యతి। నిమిత్త ఏష విఖ్యాతో వీరకస్య సుతాదరాత్
గణేశుని రూపాన్ని పోలిన ఒక రాయి తల్లి అవుతుంది; ఇది వీరకుని కుమారుడి ప్రేమకు ప్రసిద్ధమైన శుభసూచకం.
సంభవే ప్రక్రమే చైవ విచిత్రాఖ్యా న సంశయః। ఏవముత్సృష్టశాపాయాం గిరిపుత్ర్యామనంతరం
ఆమె జననం ప్రారంభంలో 'విచిత్ర' అనే పేరు పొందుతుంది అనడంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు; శాపం తొలగిన వెంటనే పర్వతకుమారికి ఇది జరిగింది.
నిర్జగామ ముఖాత్క్రోధః సింహరూపీ మహాబలః। స తు సింహః కరాలాస్యః సటాజటిలకంధరః
ఆమె నోటినుంచి కోపం సింహరూపంలో, అపారమైన బలంతో బయటకు వచ్చింది; ఆ సింహం భయంకరమైన ముఖం, దట్టమైన జుట్టు, ముడిపడిన జటలు కలిగి ఉంది.
ఊర్ధ్వప్రోద్భూతలాంగూలో దంష్ట్రోత్కటముఖావటః। వ్యాదితాస్యో లంబజిహ్వః క్షామః కుక్షిబలాదిషు
దాని తోక పైకి లేచింది, దంతాలు బయటపడిన భయానకమైన నోరు, పెదవులు విప్పినవిగా, నాలుక వేలాడుతూ, పొట్ట మొదలైనవి క్షీణంగా కనిపించాయి.
అస్యాస్యే వర్తితుం దేవీ వ్యవస్థితవతీ తదా। జ్ఞాత్వా మనోగతం తస్యా భగవాంశ్చతురాననః
ఆ సమయంలో ఆ దేవత ఆ సింహం నోటిముందు నిలబడింది; ఆమె మనసులోని ఉద్దేశాన్ని తెలుసుకున్న చతుర్ముఖుడు,
ఆజగామాశ్రమపదం సంపదామాశ్రయం యతః। ఆగమ్యోవాచ దేవేశో గిరిజాం స్పష్టయా గిరా
ఆశ్రమానికి, సంపదకు నిలయమైన ఆ స్థలానికి వచ్చాడు; వచ్చి దేవతలకు అధిపతి అయిన బ్రహ్మ స్పష్టంగా గిరిజను ఉద్దేశించి మాట్లాడాడు.