ద్వారరక్షా త్వయా కార్యా నిత్యం రన్ధ్రాన్వవేక్షణమ్। యథా న కాచిత్ప్రవిశేద్యోషిత్తత్ర హరాంతికమ్
‘నీవు ఎప్పుడూ ద్వారం దగ్గర కాపలా ఉండాలి. ఎక్కడైనా దొరుకుతున్న దారులు చూస్తూ ఉండాలి. హరుడిని కలిసేందుకు అక్కడకు ఎవరూ, ముఖ్యంగా స్త్రీలు, లోపలికి రాకుండా చూడాలి.’
దృష్ట్వా పరస్త్రియం చాపి వదేథా మమ పుత్రక। శీఘ్రమేవ కరిష్యామి యథాయుక్తమనంతరమ్
‘బిడ్డా, నీవు ఇంకొక స్త్రీని చూసినప్పుడు వెంటనే నాకు చెప్పు. నేను తక్షణమే తగిన చర్య తీసుకుంటాను.’
ఏవమస్త్వితి దేవేశీం వీరకోవాచ సాంప్రతమ్। మాతురాజ్ఞామృతాహార ప్లావితాంగో గతజ్వరః
‘అలా జరుగుతుంది’ అని వీరకుడు వెంటనే దేవికి చెప్పాడు. తల్లి ఆజ్ఞను అమృతంలా స్వీకరించి, అతని శరీరం ఆనందంతో నిండిపోయింది, బాధలు పోయాయి.
జగామ రక్షాం స ద్రష్టుం ప్రణిపత్య తు మాతరమ్। దేవీ చాపశ్యదాయాంతీం సఖీం మాతుర్విభూషితామ్
తల్లికి నమస్కరించి, వీరకుడు కాపలా కోసం వెళ్లాడు. ఆ సమయంలో, దేవి తన స్నేహితురాలిని, తల్లి అలంకరించినవారిని, వస్తున్నదిగా చూసింది.
కుసుమామోహినీం నామ తస్య శైలస్య దేవతామ్। సాపి దృష్ట్వా గిరిసుతాం స్నేహవిక్లవమానసా
ఆ పర్వతానికి కుసుమామోహినీ అనే దేవత. ఆమె పర్వత కుమార్తెను చూసి, ప్రేమతో మనసు నిండిపోయింది.
క్వ పుత్రి గచ్ఛసీత్యుచ్చైరాలిగ్యోవాచ దేవతా। సా తస్యాః సర్వమాచఖ్యౌ శంకరాత్కోపకారణమ్
‘కుమార్తె, నీవు ఎక్కడికి వెళ్తున్నావు?’ అని ఆ దేవత గట్టిగా పలుకుతూ, ఆమెను ఆలింగనం చేసింది. శంకరుడిపై కోపానికి కారణం అన్నీ ఆమెకు చెప్పింది.
పునశ్చోవాచగిరిజా దేవతాం మాతృసంమితామ్। ఉమోవాచ-। నిత్యం శైలాధిరాజస్య దేవతాత్వమనిందితే
మళ్లీ, పర్వత కుమార్తె తల్లి సమానమైన ఆ దేవతను ఉద్దేశించి ఇలా చెప్పింది: ఉమా ఇలా అన్నది — ‘నిష్కళంకురాలా, నీవు ఎప్పుడూ పర్వతాధిపతికి దేవతగా ఉన్నావు.’
సర్వతః సన్నిధానం తే మనసాతీవ వత్సలా। అతస్తు తే ప్రవక్ష్యామి యద్విధేయం త్వయాంబికే
‘నీవు ఎక్కడ ఉన్నా నీ సాన్నిధ్యం ఉంది, నీ మనసు ఎంతో ప్రేమతో నిండింది. అందుకే, అంబికా, నీవు చేయవలసినది ఏమిటో నేను చెబుతాను.’
అన్యస్త్రీసంప్రవేశస్తు త్వయా రక్ష్యః ప్రయత్నతః। సరహస్యే ప్రయత్నేన నిషేవ్యః సతతం గిరౌ
ఇతర పురుషుని భార్యను దగ్గరపడటాన్ని నీవు ఎంతో జాగ్రత్తగా నివారించాలి. ఎప్పుడూ, ఎంతో రహస్యంగా, ఆ కొండపై సేవ చేయాలి.
పినాకినః ప్రవిష్టాయాం వక్తవ్యం మే త్వయానఘే। తతోహం సంవిధాస్యామి యత్క్షమం తదనంతరమ్
పినాకధారి లోపలికి వచ్చినప్పుడు, పాపరహితురాలా, నీవు నన్ను తెలియజేయాలి. అప్పుడు నేను తగినట్లు ఏర్పాట్లు చేస్తాను.
ఇత్యుక్తా తాం తథేత్యుక్త్త్వా జగామ సా గిరిం శుభా। ఉమాపి పితురుద్యానం జగామాద్రిసుతాద్భుతమ్
ఆమె ఇలా చెప్పబడిన తరువాత, 'అలా జరుగుతుంది' అని సమాధానం చెప్పి, ఆ మంగళకరురాలు కొండవైపు వెళ్లింది. ఉమా కూడా, ఆ అద్భుతమైన పర్వత కుమార్తె, తన తండ్రి తోటవైపు వెళ్లింది.
అంతరిక్షం సమావిశ్య మేఘమాలావిలప్రభమ్। భూషణాని తతో న్యస్య వృక్షవల్కలధారిణీ
ఆమె ఆకాశంలోకి ప్రవేశించి, మేఘాల వలె ప్రకాశిస్తూ, తన ఆభరణాలు తీసేసి, చెట్టు పొదలతో చేసిన వస్త్రాలు ధరించింది.
గ్రీష్మే పంచాగ్నిసంతప్తా వర్షాసు చ జలోషితా। వన్యాహారా నిరాహారా శుష్కస్థండిలశాయినీ
వేసవిలో ఐదు అగ్నుల మధ్య కాలిపోతూ, వర్షాకాలంలో నీటిలో నివసిస్తూ, అడవి ఆహారం తింటూ, అప్పుడప్పుడు ఉపవాసం చేస్తూ, ఎండిన నేలమీద పడుకుని ఉండేది.
ఏవం సాధయతీ తత్ర తపః సా చ వ్యవస్థితా। జ్ఞాత్వా గతాం గిరిసుతాం దైత్యస్తత్రాంతరే బలీ
ఆమె అలా కఠినమైన తపస్సులో నిమగ్నమై అక్కడే ఉండింది. పర్వత కుమార్తె వెళ్లిపోయిందని తెలుసుకొని, ఆ మధ్యలో ఒక బలవంతుడైన దైత్యుడు అక్కడికి వచ్చాడు.
అంధకస్య సుతో హృష్టః పితుర్వధమనుస్మరన్। దేవాన్సర్వాన్విజిత్యాజౌ బకభ్రాతా రణోత్కటః
అంధకుని కుమారుడు, తన తండ్రి మరణాన్ని గుర్తుచేసుకుంటూ, యుద్ధంలో దేవతలను జయించి, బకుని అన్నయ్యగా, భయంకరుడై యుద్ధంలో నిలిచాడు.
ఆడిర్నామాంతరప్రేక్షీ సతతం చంద్రమౌలినః। ఆజగామామరరిపుః పురం త్రిపురఘాతినః
ఆడు అనే పేరుగలవాడు, ఎప్పుడూ చంద్రకిరీటి కోసం ఎదురుచూస్తూ, అమరద్వేషిని, త్రిపుర సంహారకుని నగరానికి వచ్చాడు.
స తత్రాగత్య దదృశే వీరకం ద్వార్యవస్థితమ్। విచింత్య సోపి చ వరం దత్తం కమలయోనినా
అక్కడికి వచ్చి, ద్వారంలో నిలబడి ఉన్న వీరకుడిని చూశాడు. అతడూ కమలయోనిచే వరం పొందినవాడని ఆలోచించాడు.
హతే కిలాంధకే దైత్యే గిరిశేనాసురద్విషా। ఆడిశ్చకార విపులం తపః పరమదారుణమ్1.44.
అంధకుడనే దైత్యుడు పర్వతేశ్వరునిచే సంహరించబడినప్పుడు, ఆడు అనే దైత్యుడు భయంకరమైన ఘోర తపస్సు చేశాడు.
సమాగత్యాబ్రవీద్బ్రహ్మా తపసా పరితోషితః। కిమాడే దానవశ్రేష్ఠ తపసా ప్రాప్తుమిచ్ఛసి
ఆ తపస్సుతో తృప్తిచెందిన బ్రహ్మ అక్కడికి వచ్చి, 'ఓ దానవ శ్రేష్ఠా, ఈ తపస్సుతో నీవు ఏమి కోరుకుంటున్నావు?' అని అడిగాడు.
బ్రహ్మాణమాహ దైత్యస్తు నిర్మృత్యుత్వమహం వృణే। బ్రహ్మోవాచ-। జాతానామిహ సంసారే వినా మృత్యుం న యుజ్యతే
దైత్యుడు బ్రహ్మను చూసి, 'నాకు మరణం లేకుండా చేయమని కోరుకుంటున్నాను' అన్నాడు. బ్రహ్మ ఇలా అన్నాడు: 'ఈ లోకంలో పుట్టినవారికి మరణం తప్పదు.'
యతస్తతోపి దైత్యేంద్ర మృత్యుః ప్రాప్యశ్శరీరిభిః। ఇత్యుక్తో దైత్యసింహస్తు ప్రోవాచాంబుజసంభవమ్
'కాబట్టి, ఓ దైత్యేంద్రా, శరీరధారులకు మరణం తప్పనిసరి,' అని బ్రహ్మ చెప్పగా, ఆ దైత్యసింహుడు కమలయోనిని ఇలా అడిగాడు.
రూపస్యపరివర్తో మే యదా స్యాత్పద్మసంభవ। తదా మృత్యుర్మమ భవేదన్యథా త్వమరోస్మ్యహమ్
'ఓ పద్మసంభవా, నా రూపంలో మార్పు వచ్చినప్పుడు నాకు మరణం కలగాలి. లేకపోతే నేను భయములేని వాడినే.' అని అన్నాడు.
ఇత్యుక్తస్తు తదోవాచ తుష్టః కమలసంభవః। యదా ద్వితీయో రూపస్య వివర్త్తస్తే భవిష్యతి
అప్పుడు కమలసంభవుడు సంతోషంతో ఇలా అన్నాడు: 'నీ రూపంలో రెండవ మార్పు వచ్చినప్పుడు నీకు మరణం కలుగుతుంది.'
తదా తే భవితా మృత్యురన్యథా న భవిష్యతి। ఇత్యుక్తోమరతాం మేనే దైత్యసూనుర్మహాబలః
'అప్పుడు నీకు మరణం కలుగుతుంది, లేదంటే కలగదు' అని చెప్పగా, ఆ మహాబలుడు దైత్యుని కుమారుడు తాను మరణరహితుడనని భావించాడు.
తస్మిన్కాలే త్వసంస్మృత్య తద్వధోపాయమాత్మనః। ప్రతిహర్తుర్దృష్టిపథే వీరకస్యాభవంస్తదా
ఆ సమయంలో, తన వధకు మార్గాన్ని గుర్తుచేసుకుని, నేను వీరకుడి దృష్టికి కనిపించాను.
భుజంగరూపీ రంధ్రేణ ప్రవివేశ దృశఃపథమ్। పరిహృత్య గణేశస్య దానవో రౌద్రదుర్జయః
పాము రూపంలో, దుర్జయుడైన ఆ దైత్యుడు, గణేశుని దృష్టికి దొరకకుండా, ఓ రంధ్రం ద్వారా లోపలికి ప్రవేశించాడు.
అలక్షితో గణేశేన ప్రవిశ్యాథ పరాం తనుమ్। భుజంగరూపం సంత్యజ్య జగ్రాహాథ మహాసురః
గణేశుడు గమనించకుండానే, ఆ మహాసురుడు పాము రూపాన్ని వదిలిపెట్టి, మరొక శరీరంలో లోపలికి ప్రవేశించాడు.
ఉమారూపం రమయితుం గిరిశం మూఢచేతనః। కృత్వా మాయామయం రూపమప్రతర్క్యం మనోహరమ్
తన మనస్సు మాయలో మునిగిపోయి, గిరీశుని ఆనందింపజేయడానికి, మాయతో ఊహించలేని అందమైన ఉమా రూపాన్ని సృష్టించాడు.
సర్వైరవయవైః పూర్ణం సర్వాభిజ్ఞానబృంహితమ్। కృత్వా భగాంతరే దంతం దైత్యో వజ్రమయం దృఢమ్
ప్రతి అవయవంతో సంపూర్ణంగా, అన్ని గుర్తింపు లక్షణాలతో అలంకరించి, ఆ రూపం నోటిలో బలమైన వజ్రమయమైన పన్ను పెట్టాడు.
తీక్ష్ణాగ్రం బుద్ధిమోహేన గిరిశం హంతుముద్యతః। కృత్వోమారూపసంస్థానం గతో దైత్యో హరాంతికమ్
తీవ్రమైన అగ్రభాగంతో, మూర్ఖత్వంతో గిరీశుని హత్య చేయాలని ఉద్దేశంతో, ఉమా రూపాన్ని ధరించి ఆ దైత్యుడు హరుని దగ్గరకు వెళ్లాడు.