జాహ్నవీమండలక్షుబ్ధతోయాకులం మా విశేథా బహువ్యాఘ్రజుష్టే వనే। వత్స సంఖ్యేషు దుర్గేషు యద్వీరక పుత్ర భావాయతాం స్వచ్ఛచిత్తో జనః
జాహ్నవీ నదిలో నీళ్లు ఉప్పొంగుతున్నప్పుడు, అక్కడ పులులు తిరిగే అటవీ ప్రాంతంలోకి పోవద్దు. బిడ్డా, ప్రమాదకరమైన చోట్ల నీ మనస్సు స్వచ్ఛంగా ఉంచు. ధైర్యవంతుడవు కాబట్టి, ప్రజలు కూడా జాగ్రత్తగా ఉండాలి.
ప్రార్థితం భవ్యమాయాతిభావిన్యసౌ భావ్యతాం సోపి నిర్వర్త్యసర్వైర్గుణైః। ఏవముక్తోఽనయా వీరకో మాతరం సస్మయన్నాహ లీలావశావిష్టధీః
నీకు కావలసిన మంగళకరమైనది భవిష్యత్తులో తప్పకుండా జరుగుతుంది, అన్ని గుణాలతో కూడి ఉంటుంది. ఇలా తల్లి చెప్పగానే, ఆ బాలుడు ఆటలో మునిగిపోయిన మనసుతో చిరునవ్వుతో తల్లిని చూసి సమాధానం చెప్పాడు.
ఏష మాత్రా స్వయం మే కృతః కంకణః పత్రకశ్చిత్రితః పాటలైర్బిందుభిః। చారుపుష్పైరియం మాలతీభిః కృతామాలికా మే శిరస్యాహితా కోమలా
ఈ కంకణాన్ని తల్లే నాకు తయారు చేసింది, ఎర్ర బొట్టు, ఆకులతో అలంకరించింది. ఈ మల్లెపూల మాలను కూడా తల్లే అందంగా చేసి, నా తలపై పెట్టింది.
తోషయామీశ్వరీమిత్యయం సత్వరం చింతయిత్వా వ్రజద్బాహ్యతః క్రీడనమ్। స్వైర్గణైః సంయుతో వీరకో హర్షితో దక్షిణాత్పశ్చిమం పశ్చిమాదుత్తరమ్
'ఈశ్వరీని సంతోషపెట్టాలి' అని ఆలోచించి, వెంటనే తన స్నేహితులతో కలిసి బయటకు వెళ్లి, ఆనందంగా ఆడి, దక్షిణ దిశ నుంచి పడమర, అక్కడి నుంచి ఉత్తర దిశగా వెళ్లాడు.
ఉత్తరాత్పూర్వమభ్యేత్య సఖ్యాయుతా ప్రేక్షతే తం గవాక్షాంతరాద్వీరకం। శైలపుత్రీ బహిః క్రీడితారం జగత్స్నేహతః పుత్రలుబ్ధాయతస్సోత్ర కః
ఉత్తర దిశ నుంచి తూర్పు వైపు తన స్నేహితులతో కలిసి వెళ్లాడు. పర్వత కుమార్తె తల్లిగా తన కొడుకు వీరకుని బయట ఆడుకుంటూ ఉండగా, కిటికీ గుండా ప్రేమతో చూసింది.
మోహమాయాతి యః స్వల్పవేత్తా జడో మాంసవిణ్మూత్రసంఘాతదేహోద్వహః। ద్రష్టుమభ్యంతరం నాకవాసేశ్వరేష్విన్దుమౌలిప్రవిష్టేషు కక్షాంతరమ్
ఎవరైనా అజ్ఞానంగా, మోహంతో, మాంసం, మలమూత్రంతో కూడిన శరీరాన్ని మోస్తూ, స్వర్గంలో చంద్రుడిని మస్తకంపై ధరించిన దేవతలు ఉన్న అంతఃపురాన్ని చూడాలని ఆశపడతాడు?
వాహనాన్యేవమారోహమాణాస్తతో లోకపాలాస్త్రపూగం ముహూర్త్తావధి। ఖడ్గ ఏషో విఖడ్గాకరో నిర్మలః కృంతకః కస్య కేనాహృతో బ్రూత నః
అలా తమ వాహనాలపై ఎక్కిన లోకపాలకులు, తమ అనుచరులతో కలిసి, కొంతసేపు ఇలా అన్నారు: 'ఈ ఖడ్గం ఎవరు తెచ్చారు? ఇది ఎవరి కోసం? చెప్పండి.'
నోభవేద్ధస్తదండేన కిం బ్రూమహే భీమమూర్త్యం గణే నాస్తి కృత్యం గిరౌ। పాశ ఏషోస్తి తేనాత్ర కో బధ్యతే మా వృథా లోకపాలానుగాస్తిష్ఠత
ఈ ఖడ్గాన్ని చేతితో పట్టరాదు. మేము ఏమి చెప్పగలం? గణాల్లో ఇలాంటి భయంకరమైన ఆయుధానికి పనిలేదు. ఇక్కడ పాశం ఉంది, దానితో ఎవరు బంధించబడాలి? లోకపాలుల అనుచరులారా, వృథాగా ఏమీ చేయకండి, అక్కడే ఉండండి.
ఏవమేవైతదిత్యబ్రువంస్తే తదా వీక్ష్య దేవానుగం వీరకం రక్షకం। ప్రాహ దేవీ వనే పర్వతే నిర్జరాధ్యగ్నిశాలాముఖే భూతలే భూతపాః
అలా వారు మాట్లాడుతుండగా, దేవతలతో ఉన్న రక్షకుడు వీరకుని చూసారు. అప్పుడు దేవీ ఇలా అన్నారు: 'అటవిలో, పర్వతంపై, గుహ ద్వారంలో, లేదా అగ్నిశాల పాదభాగంలో భూతపాలకులు ఉండాలి.'
నిర్ఝరాంభో నిపాతేషు నో మజ్జతాత్పుష్పజాలావనద్ధేషు ధామస్వపి। ప్రోచ్చనానాద్రికుంజావగాహేష్వథో మారుతాస్ఫోటసంరక్షణే కామతః
వీడు జలపాతాల్లో, పుష్పాలతో నిండిన కుంటల్లో పడిపోకూడదు. పర్వతపు దట్టమైన అడవుల్లోకి వెళ్లకూడదు, గాలికి బలవకుండా కావాలంటే రక్షించాలి.
కాంచనోత్తుంగ శృంగావరోహక్షితౌ హైమరేణూత్కరాసంగపింగద్యుతిః। ఖేచరాణాం వనే చాపి రమ్యే బభౌ రూపసంపత్ప్రకారోగణో వాసితుమ్
కాంతివంతమైన మందర పర్వతపు బంగారు శిఖరాలపై, బంగారు ధూళితో మెరిసే భూమిపై, ఆకాశచారులు తిరిగే అందమైన అడవిలో, అతని రూపం అన్ని శోభలతో ప్రకాశిస్తూ, అక్కడ నివసించటానికి యోగ్యంగా కనిపించాడు.
మందరేకందరే చారువాపీతటే కున్దమందారపుష్పప్రవాలాంబుజే। సిద్ధనారీభిరాపీతరూపామృతం విస్తృతైర్నేత్రమాత్రైరనున్మేషిభిః1.43.
మందర పర్వతపు లోయలోని అందమైన చెరువులో, మల్లె, మందారపు పువ్వులు, ముదురు కాంచెపువ్వులు, కమలాలతో కూడి ఉండగా, సిద్ధనారులు తమ విస్తృతమైన, మెరుస్తున్న కళ్లతో అతని రూపసౌందర్యాన్ని తృప్తిగా చూశారు.
వీరకం శైలపుత్రీ నిమేషాంతరాదస్మరత్పుత్రగృధ్నుర్వినోదార్థినీ। సోపి తాదృక్క్షణావాప్తపుణ్యోదయో యో హి జన్మాంతరేఽస్యాత్మజత్వం తతః
పర్వత కుమార్తె తన కొడుకు కోసం తపించి, ఆనందాన్ని కోరుతూ, కళ్లపలకెంతలోనే వీరకుని స్మరించింది. ఆ సమయంలో అతనికి కలిగిన పుణ్యఫలంతో, ఈ జన్మలో ఆమెకు కుమారుడయ్యాడు.
క్రీడతస్తస్య తృప్తిః కథం జాయతే యోపి భావాజ్యగ? ద్వేధసా తేజసా। కలిపతఃప్రేక్షణం దివ్యగీతక్షణం నృత్యలోలైర్గణైశైః ప్రవృత్యక్షణం
ఆటలో మునిగిపోయిన అతనికి తృప్తి ఎలా కలుగుతుంది? ఎందుకంటే అతని స్వభావం ఎప్పుడూ కొత్తగా ఉంటుంది. ప్రతి క్షణం అతనికి చూడటంలో ఆనందం, దివ్యగీతాల మాధుర్యం, స్నేహితుల నృత్యంలో ఉల్లాసం నిండివుండేది.
సింహనాదాకులే గండశైలే జ్వలద్రత్నజాలే బృహత్సాలతాలేక్షణమ్। ఫుల్లనానా తమాలాలికాలేక్షణం వృక్షమూలే విలోలోమరాలేక్షణమ్
సింహాల గర్జనలతో మారుమూలల్లో, మెరుస్తున్న రత్నాలతో అలంకరించబడిన గండగిరిలో, పెద్ద సాలవృక్షాలు చూస్తుండగా, పుష్పించిన తమాలపువ్వుల గుచ్చులతో ఉన్న చెట్ల కింద, మృదువైన జింకలు సంచరిస్తున్న చోట ఆయన కనిపించాడు.
స్వల్పపంకే జలే పంకజాంకేక్షణం మాతురంకే శుభే నిష్కలంకేక్షణమ్। పరిక్రీడతే బాలలీలావిసారీ గణేశాధిపా దేవతానందకారీ
తక్కువ మట్టిలోని నీటిలో, కమలాన్ని చూస్తూ, తల్లిదెబ్బలపై కూర్చుని, మచ్చలేని పవిత్రతతో, బాల్యక్రీడల్లో మునిగి, గణేశుడు దేవతలకు ఆనందాన్ని పంచాడు.
నికుంజేషు విద్యాధరోద్గీతశీలః పినాకీవ లీలావిలాసైః సలీలః। ప్రకాశ్య భువనం గోభిస్తతో దినకరే గతే
నికుంజాలలో విద్యాధరులు ఆయన గొప్పతనాన్ని పాడుతుండగా, పినాకిని శివుడిలా లీలగా సంచరిస్తూ, ఆవులతో కలిసి లోకాన్ని ప్రకాశింపజేశాడు; ఆ తరువాత సూర్యుడు అస్తమించెను.
దేశాంతరం తదా పశ్చాద్దూరస్థో ధరణీధరః। మిత్రత్వమస్య సుదృఢం హృదయే ద్యోతయన్నివ
ఆ సమయంలో సూర్యుడు అస్తమించగా, ఆ పర్వతం దూరంగా ఉండగా, ఆయన హృదయంలో మిత్రత్వాన్ని బలంగా మెరిపిస్తూ కనిపించాడు.
నిత్యమారాధితో విప్రైః శ్రీమాన్విఘనసః సుతః। నాకరోత్సవితుర్మేరురుపకారం పతిష్యతః
బ్రాహ్మణులు ఎప్పుడూ ఆరాధించే విఘనసుని కుమారుడు అయినా, సూర్యుడు మేరు పర్వతం వెనుక అస్తమించబోతున్నప్పుడు అతనికి సహాయం చేయలేదు.
జనేష్వేషా వ్యవస్థేతి శ్రూయతే స్రవలితో హ్యధః। దినేనానుగతో భానుః స్వజనం పరిపూరయన్
ప్రజల్లో ఇదే నిబంధన: సూర్యుడు దినాన్ని అనుసరిస్తూ, కిందికి వెళ్ళేటప్పుడు తనవారిని తృప్తిపరిచాడని వినిపిస్తుంది.
సంధ్యాబద్ధాంజలిపుటా మునయోభిముఖా రవిమ్। యావదద్యాసతే శీఘ్రం నివార్యోష్ణాభిభావితామ్
సంధ్యాకాలంలో ఋషులు చేతులు జోడించి సూర్యుని ఎదురుగా నిలబడి, వేడి అధికమవుతున్నప్పుడు త్వరగా ఆగిపోవాల్సి వస్తుంది.
వ్యజృంభతాథ లోకేస్మిన్క్రమాద్వైభావరం తమః। కుటిలస్యేవ హృదయే కాలుష్యం దూషయన్మనః
ఆ తరువాత, లోకంలో క్రమంగా రాత్రి చీకటి వ్యాపించింది; అది వంకర మనసులో కలుషితాన్ని కలిగించినట్లుగా మనసును ముదురు చేసింది.
జ్వలత్ఫణిఫణారత్నదీపోద్యోతిత భిత్తికే। శయనే శశసంఘాత రత్నవస్త్రోత్తరచ్ఛదే
ప్రజ్వలించే పాముల ఫణాలలోని రత్నాల వెలుగుతో గదులు మెరిసిపోతుండగా, చంద్రకాంతి రత్నాలు, విలువైన వస్త్రాలతో పైకప్పు అలంకరించబడిన మంచంపై ఆయన విశ్రాంతి తీసుకున్నాడు.
నానారత్నద్యుతిలసచ్ఛక్రచాపవిడంబకే। రత్నైః కింకిణిజాలేన లసన్ముక్తాకలాపకే
వివిధ రత్నాల కాంతితో ఇంద్రధనుస్సు పోలికగా మెరిసిపోతూ, రత్నాల కింకిణి దండలతో, ముత్యాల హారాలతో అలంకరించబడింది.
కమనీయచలల్లీలా వితానాచ్ఛాదితాంబరే। మందరే మంన్దసంచారం గతే గిరిసుతాయుతః
ఆకర్షణీయంగా ఊగిపోతున్న లీలావితానం ఆకాశాన్ని కప్పివేస్తూ, మందరపర్వతం మెల్లగా కదులుతూ, పర్వతకన్యతో కలిసి ఉన్నాడు.
తస్థౌ గిరిసుతా బాహులతా మిలితకంధరః। శశిమౌలిః సితజ్యోత్స్నాస్ఫారపూరితగోచరః
పర్వతకన్య తన భుజాలను ఆయన మెడ చుట్టూ వేసి నిలబడి ఉండగా, చంద్రకిరీటి, తెల్ల జ్యోత్స్నతో నిండిన దృశ్యాన్ని ఆస్వాదిస్తూ నిలిచాడు.
గిరిజాప్యసితాపాంగీ నీలోత్పలదలచ్ఛవిః। విభావర్యా చ సంపృక్తా బభూవాతీవ గోమయీ
గిరిజా నల్లని కళ్లతో, నీలోత్పలదళపు వర్ణంతో, రాత్రితో కలిసిపోయి, అత్యంత ప్రకాశవంతంగా కనిపించింది.
తామువాచ తతో దేవః క్రీడాకేలికలాయుతామ్
ఆ తరువాత దేవుడు, క్రీడాకళలతో నిండిన ఆమెతో మాట్లాడాడు.
శర్వ ఉవాచ। శరీరే మమ తన్వంగి సితే భాస్యసితద్యుతిః। భుజంగీ వా సితా శుభ్రే సంశ్లిష్టా చందనేతరౌ
శర్వుడు ఇలా అన్నాడు: సన్నగా ఉన్నవాడా! నా శరీరంపై తెల్ల వెలుగు మెరిసిపోతుంది; అది తెల్ల పాము నా గంధపు చేతులకు చుట్టుకుని ఉందా, లేక తెల్లదనంతో ప్రకాశిస్తున్నదా?
చంద్రాతపేన సంపృక్తా రుధిరామ్బరసంవృతా। రజనీ వా సితే పక్షే దృష్టిదోషం దదాసి మే
చంద్రకాంతిలో తడిసి, ఎర్రని వస్త్రాలు ధరించి, లేక తెల్ల పక్షంలో రాత్రి నా చూపుకు మాయ కలిగించిందా?