జగామ మందరగిరిం వాయువేగేన శృంగిణా। తతో గతే భగవతి నీలలోహితే సహోమయా రతిమనుభూతభూధరః
ఆపై ఆయన వాయువేగంతో కొమ్ములున్న వృషభంపై మందరపర్వతానికి వెళ్లాడు. నీలలోహితుడు ఉమాతో కలిసి వెళ్లిపోయిన తరువాత, ఆ పర్వతుడు ఆనందాన్ని అనుభవిస్తూ అక్కడే నిలిచిపోయాడు.
సబాంధవో భవతి హి కస్య నో మనో విశృంఖలం జగతి హి కన్యకా పితుః। పురోద్యానేషు రమ్యేషు వివిక్తేషు వనేషు చ
ఈ లోకంలో ప్రియురాలు బంధువులతో కలిసి వెళ్లినప్పుడు, ఎవరి మనస్సు నియంత్రణ తప్పదో? కూతురు తన తండ్రి ఇంటి అందమైన తోటల్లో, ఏకాంత వనాల్లో ఉండగా మనస్సు చంచలమవడం సహజమే.
సురక్తహృదయో దేవ్యా విజహార భగాక్షిహా। తతో బహుతిథే కాలే పుత్రనామ్నా గిరేః సుతా
భగాక్షిని హరించినవాడు, తన మనసంతా దేవికి అర్పించి, ఆమెతో ఆనందంగా కాలం గడిపాడు. చాలా రోజుల తర్వాత, పుత్రణ అనే పేరుతో పర్వత కుమార్తె జన్మించింది.
సఖీభిః సహితా క్రీడాం చక్రే కృత్రిమ పుత్రకైః। కదాచిద్గంధతైలేన గాత్రమభ్యజ్య శైలజా
ఆమె తన సఖులతో కలిసి బొమ్మలతో ఆడుకుంటూ కాలం గడిపింది. ఒకసారి, శైలజ తన శరీరాన్ని సువాసన తైలంతో పూసుకుంది.
చూర్ణైరుద్వర్తయామాస మలేనాపూరితాం తనుమ్। తదుద్వర్త్తనకం గృహ్య నరం చక్రే గజాననమ్
ఆమె తన శరీరాన్ని పూతలతో మర్దనం చేసి, దుమ్ముతో నిండిన తన దేహాన్ని శుభ్రం చేసుకుంది. ఆ పూతను తీసుకుని, ఏనుగు తలతో కూడిన మనిషిని తయారు చేసింది.
పురుషం క్రీడతీ దేవీ తచ్చాప్యక్షిపదంభసి। జాహ్నవ్యా శివయా సఖ్యా తతః సోభూద్బృహత్తనుః
దేవి ఆడుకుంటూ ఆ మనిషిని చేసి, నీటిలో ఉంచింది. గంగా తీరంలో, శివతో కలిసి ఉన్నప్పుడు, అక్కడ ఒక గొప్ప శరీరంతో కూడిన ప్రాణి ఉద్భవించింది.
కాయేనాతివిశాలేన జగదాపూరయత్తదా। పుత్రేత్యువాచ తం దేవీ పుత్రేత్యూచే చ జాహ్నవీ
ఆ ప్రాణి విస్తారమైన శరీరంతో ప్రపంచాన్ని నింపేసాడు. దేవి అతనిని "మా కుమారుడా" అని పిలిచింది. అలాగే జాహ్నవీ కూడా అతనిని "కుమారుడా" అని సంబోధించింది.
గాంగేయ ఇతి దేవైస్తు పూజితోఽభూద్గజాననః। వినాయకాధిపత్యం చ దదావస్య పితామహః
దేవతలు అతనిని గాంగేయుడు, గజాననుడు అని పూజించారు. బ్రహ్మదేవుడు అతనికి విఘ్ననాయకుల అధిపత్యాన్ని ప్రసాదించాడు.
పునః సా క్రీడతీ చక్రే తరుం చ వరవర్ణినీ। మనోజ్ఞమంకురం రూఢమశోకస్య శుభాననా
మళ్ళీ ఆ అందమైన దేవి ఆడుకుంటూ ఒక చెట్టును సృష్టించింది. శుభమైన ముఖం కలిగిన ఆమె, ఆకర్షణీయమైన అశోక మొక్కను మొలిపించింది.
వర్ద్ధయామాస తం చాపి కృతసంస్కారమంగలమ్। బృహస్పతిముఖైర్విప్రైర్దివస్పతిపురోహితైః
ఆమె దానిని సంస్కారాలు చేసి, మంగళకరంగా పెంచింది. బ్రహస్పతి మొదలైన దేవతల పురోహితులు, బ్రాహ్మణులు ఆ కర్మలను నిర్వహించారు.
తతో దేవైః సమునిభిః ప్రోక్తా దేవీ త్విదం వచః। అధునా దర్శితే మార్గే మర్యాదాం కర్తుమర్హసి
అప్పుడు దేవతలు సమూహంగా వచ్చి దేవికి ఇలా అన్నారు: "ఇప్పుడు మార్గం చూపబడింది. మీరు ఒక నియమాన్ని స్థాపించాలి."
ఫలం కిం భవితా దేవి కల్పితైస్తరుపుత్రకైః। ఇత్యుక్తా హర్షపూర్ణాంగీ ప్రోవాచాతిశుభాం గిరం
"ఈ చెట్టు పిల్లల ద్వారా ఏమి ఫలం కలుగుతుంది, దేవీ?" అని అడిగినప్పుడు, ఆనందంతో నిండిన ఆమె, అత్యంత మంగళకరమైన మాటలు పలికింది.
ఏకం నిరుదకే గ్రామే యః కూపం కారయేద్బుధః। బిందౌబిందౌ చ తోయస్య స వసేద్వత్సరం దివి
"నీరు లేని గ్రామంలో ఎవరు బావిని తవ్విస్తే, ప్రతి నీటి బొట్టు కోసం వారు ఒక సంవత్సరం స్వర్గంలో నివసిస్తారు."
దశకూపసమావాపీ దశవాపీసమో హ్రదః। దశహ్రదసమా కన్యా దశకన్యాసమో ద్రుమః
"పది బావుల సమానంగా ఒక చెరువు, పది చెరువుల సమానంగా ఒక సరస్సు, పది సరస్సుల సమానంగా ఒక కుమార్తె, పది కుమార్తెల సమానంగా ఒక చెట్టు."
ఏషా వై శుభ మర్యాదా నియతా లోకభావినీ। ఇత్యుక్తాస్తు తతో విప్రా బృహస్పతిపురోగమాః
"ఇదే లోకానికి శుభదాయకమైన, స్థిరమైన నియమం." అని చెప్పగా, బ్రహస్పతి మొదలైన బ్రాహ్మణులు—
జగ్ముః స్వమందిరాణ్యేవ భవానీం వంద్య మాతరం। గతేషు తేషు దేవోపి శంకరః పర్వతాత్మజాం
భవానిని తల్లిగా పూజించి, తమ తమ ఇళ్లకు వెళ్లిపోయారు. వారు వెళ్లిన తర్వాత, శంకరుడు పర్వత కుమార్తెతో కలిసి—
పాణినాలమ్బ్యమానేన న స్వమావాసమగచ్ఛత। చిత్తప్రసాదజననం ప్రాసాదాట్టాలగోపురం
ఆమె చేతిని పట్టుకుని, తన స్వగృహానికి వెళ్లలేదు. హర్షాన్ని కలిగించే ప్రాసాదం, గోపురాలు, అట్టాలుతో కూడిన రాజప్రాసాదంలోకి ప్రవేశించాడు.
లంబమౌక్తికదామానం మాలికాకులవేదికం। సునద్ధకలధౌతం చ క్రీడాగృహమనోగతం
అందులో వేలాడే ముత్యాల హారాలు, పుష్పమాలలతో నిండిన వేదికలు, సుగంధ ద్రవ్యాలతో శుభ్రంగా కడిగిన ఆటగది, వారి మనసును ఆకర్షించింది.
ప్రకీర్ణకుసుమామోద మత్తాలికులకూజితమ్। కిన్నరోద్గీతసంగీత గృహాంతరితభిత్తికమ్
అందులో పువ్వుల సువాసన వ్యాపించి, మత్తులో ఉన్న తేనెటీగల గుంపులు గుంపులుగా గుంజుతూ, కిన్నరులు పాడిన పాటలు గోడల మధ్య ప్రతిధ్వనించాయి.
సుగంధిధూపసంఘాతం మనఃప్రాప్యమలక్షితం। క్రీడామయూరనారీభిరభితో రభసార్పితం
అందులో సుగంధ ధూపాల పరిమళం నిండింది. మనసుకు అందని రీతిలో, చుట్టూ ఆటపాటలతో నర్తించే మయూరాలు, స్త్రీలు ఉత్సాహంగా సంచరించేవారు.
హంససంఘాతసందిష్ట స్ఫటికస్తభంతోరణం। అనావిలమసంభ్రాంత్యా బహుశః కిన్నరాకులం
హంసల సమూహాలతో అలంకరించబడిన స్ఫటికపు స్తంభాలు, తలుపులు ఉన్న ఆ ప్రదేశం నిర్మలంగా, కలవరంలేని స్వచ్ఛతతో ఉంటుంది. అక్కడ తరచూ కిన్నరులు గుంపులుగా చేరి ఆనందంగా తిరుగుతారు.
శుకైర్యత్రాభిదృశ్యంతే పద్మరాగవినిర్మితాః। భిత్తయో జాతిసంభ్రాంత్యా ప్రతిబింబితమౌక్తికాః1.43.
అక్కడ, పద్మరాగ మణులతో నిర్మించిన గోడలపై, సీతాకోకచిలుకలు కనిపిస్తాయి. ఆ గోడల్లో ముత్యాల ప్రతిబింబాలు మెరిసిపోతూ, వేర్వేరు జాతులవిగా కనిపిస్తాయి.
తత్రాక్షైః ప్రియయా దేవో విహర్తుముపచక్రమే। స్వఛేంద్రనీలభూభాగే క్రీడంతౌ యత్ర సంస్థితౌ
అక్కడ, దేవుడు తన ప్రియతో కలసి, నీలమణిలా మెరిసే నేలపై నిలబడి, ఆనందంగా క్రీడించసాగాడు.
వపుః సహాయతాం ప్రాప్తౌ వినోదరసనిర్వృతౌ। ఏవం ప్రక్రీడతోస్తత్ర దేవీశంకరయోస్తదా
ఆ ఇద్దరి రూపాలు స్నేహంతో కలిసిపోయి, వినోదంలో ఆనందాన్ని పొందుతూ, అప్పుడు అక్కడ దేవి, శంకరులు కలసి సంతోషంగా ఆడుకున్నారు.
ప్రాదుర్భూతో మహాశబ్దః పతితాంబరగోచరః। తచ్ఛ్రుత్వా కౌతుకాద్దేవీ కిమేతదితి శంకరమ్
ఆ సమయంలో, పెద్ద శబ్దం ఉద్భవించి, ఆకాశంలో వస్త్రాలు పడిపోతున్నట్లు కనబడింది. ఆ శబ్దాన్ని విని, దేవి ఆశ్చర్యంతో 'ఇది ఏమిటి?' అని శంకరుని అడిగింది.
పర్యపృచ్ఛత్సురవరం హరం విస్మితపూర్వకం। ఉవాచ దేవో నైతత్తే దృష్టపూర్వం శుచిస్మితే
ఆమె ఆశ్చర్యంతో దేవతలలో శ్రేష్ఠుడైన హరుణ్ని అడిగింది. అప్పుడు దేవుడు, 'ఓ పవిత్రమైన నవ్వుతో ఉన్నవాడా, నీవు ఇదివరకు దీనిని చూడలేదు' అని చెప్పాడు.
ఏతే గణేశాః క్రీడంతే శైలేస్మిన్మత్ప్రియాః సదా। తపసా బ్రహ్మచర్యేణ నామభిః క్షేత్రసేవనైః
'ఇవాళ నా ప్రియమైన గణేశులు ఎప్పుడూ ఈ పర్వతంపై క్రీడిస్తారు. వారు తపస్సు, బ్రహ్మచర్యం, నామస్మరణ, క్షేత్రసేవ ద్వారా ఇక్కడికి వచ్చారు.'
యైరహం తోషితః పూర్వం త ఏతే మనుజోత్తమాః। మత్సమీపమనుప్రాప్తా మమ హృద్యాః శుభాననే
'వారు గతంలో నన్ను సంతృప్తిపరిచినవారు. వీరే మానవులలో ఉత్తములు, నా దగ్గరికి వచ్చి, నా హృదయానికి ఎంతో ప్రియమైనవారు, ఓ మంగళముఖి.'
కామరూపా మహోత్సాహా మహారూపగుణాన్వితాః। కర్మభిర్విస్మయం తేషాం ప్రయామి బలశాలినామ్
'వారు కావలసిన రూపాలు ధరించి, గొప్ప ఉత్సాహంతో, అద్భుతమైన లక్షణాలతో ఉంటారు. వారి కార్యాలను చూసి వారి బలాన్ని నేను ఆశ్చర్యపోతాను.'
సామరస్యాస్య జగతః సృష్టిసంహరణక్షమాః। బ్రహ్మచన్ద్రేంద్ర గంధర్వైస్సకిన్నరమహోరగైః
'ఈ జగత్తులో సమతా, సృష్టి, లయలకు వీరు సమర్థులు. బ్రహ్మ, చంద్రుడు, ఇంద్రుడు, గంధర్వులు, కిన్నరులు, మహానాగులతో కలిసి వీరు వ్యవహరిస్తారు.'