వ్యగ్రా తు పృథివీ దేవీ సర్వభావాత్మనోరమా। గృహీత్వా వరుణః సాక్షాద్రత్నాఢ్యాభరణాని చ
భూమిదేవి తన అంతరాత్మతో శ్రద్ధగా ఉండగా, వరుణుడు స్వయంగా రత్నాలతో నిండిన ఆభరణాలను తీసుకొచ్చాడు.
పుష్పాణి చ విచిత్రాణి నానారత్నమయాని తు। తస్థౌ సాభరణో దేవః సర్వజ్ఞః సర్వదేహినామ్
అలాగే ఎన్నో రకాల రత్నాలతో చేసిన విచిత్రమైన పువ్వులు కూడా వచ్చాయి. అన్ని ప్రాణులకు అధిపతైన సర్వజ్ఞుడు ఆభరణాలతో అలంకరించబడి అక్కడ నిలిచాడు.
జ్వలనశ్చాపి దివ్యాని హైమాన్యాభరణాని చ। జాతరూపపవిత్రాణి ప్రయతః సముపస్థితః
అగ్ని దేవుడు కూడా దివ్యమైన బంగారు ఆభరణాలు, శుద్ధమైన స్వర్ణపు అలంకారాలు భక్తితో సమర్పించాడు.
వాయుర్వవౌ చ సురభిః సుఖసంస్పర్శనో విభుమ్। ఛత్రం చంద్రకరోద్దామం హాసితం చ శతక్రతుః
వాయువు పరమేశ్వరుడికి సుగంధంగా, మృదువుగా తాకేలా తేలికగా వీచింది. శతక్రతువు అయిన ఇంద్రుడు చంద్రకాంతి వంటి ప్రకాశవంతమైన గొడుగు పట్టి, చిరునవ్వుతో నిలిచాడు.
జగ్రాహ ముదితః శ్రీమాన్బాహుభిర్వజ్రభూషణః। జగుర్గంధర్వముఖ్యాశ్చ ననృతుశ్చాప్సరోగణాః
ఆనందంతో, వైభవంతో, వజ్రాభరణాలతో అలంకరించబడిన ఇంద్రుడు తన చేతులతో దానిని స్వీకరించాడు. గంధర్వులలో ముఖ్యులు పాడగా, అప్సరసలు నాట్యం చేశాయి.
వాదయంతోతిమధురం జగుర్గంధర్వకిన్నరాః। ముహూర్తాదృతవస్తత్ర జగుశ్చ ననృతుశ్చ వై
గంధర్వులు, కిన్నరులు ఎంతో మధురంగా వాయిద్యాలు వాయించి, పాటలు పాడారు. అక్కడ క్షణకాలం ఋతువులే స్వయంగా పాడి, నాట్యం చేశాయి.
చపలాశ్చ గణాస్తస్థుర్లోడయంతో హిమాచలమ్। ఉపవిష్టః క్రమాద్ధాతా విశ్వకృద్భగనేత్రహా
చంచలమైన గణాలు హిమాచలాన్ని కదిలిస్తూ నిలిచిపోయాయి. తరువాత క్రమంగా సృష్టికర్త, విశ్వకర్త, భగచక్షువు హరణుడు అక్కడ కూర్చున్నాడు.
చకారౌద్వాహికం కృత్యం పత్న్యా సహ యథోదితమ్। దత్తార్ఘ్యో గిరిరాజేన సురవృందైర్వినోదితః
తన భార్యతో కలిసి విధిగా వివాహకార్యక్రమాన్ని నిర్వహించాడు. గిరిరాజు ఇచ్చిన అర్ఘ్యాన్ని స్వీకరించి, దేవతల వినోదంతో ఆ వేడుక సాగింది.
అవసత్తాం క్షపాం తత్ర పత్న్యా సహ పురాంతకః। తతో గంధర్వగీతేన నృత్యేనాప్సరసామపి
అక్కడ పురాంతకుడు తన భార్యతో కలిసి ఆ రాత్రిని గడిపాడు. తరువాత గంధర్వుల గానం, అప్సరసల నాట్యంతో ఆ రాత్రి సాగింది.
స్తుతిభిర్దేవదైత్యానాం విబుద్ధో విబుధాధిపః। ఆమంత్ర్య హిమశైలేంద్రం ప్రభాతే జాయయా సహ
దేవతలు, దైత్యుల స్తుతులతో మేల్కొన్న దేవతాధిపతి, ఉదయాన్నే తన భార్యతో కలిసి హిమపర్వతాధిపతిని సంభాషించాడు.
జగామ మందరగిరిం వాయువేగేన శృంగిణా। తతో గతే భగవతి నీలలోహితే సహోమయా రతిమనుభూతభూధరః
ఆపై ఆయన వాయువేగంతో కొమ్ములున్న వృషభంపై మందరపర్వతానికి వెళ్లాడు. నీలలోహితుడు ఉమాతో కలిసి వెళ్లిపోయిన తరువాత, ఆ పర్వతుడు ఆనందాన్ని అనుభవిస్తూ అక్కడే నిలిచిపోయాడు.
సబాంధవో భవతి హి కస్య నో మనో విశృంఖలం జగతి హి కన్యకా పితుః। పురోద్యానేషు రమ్యేషు వివిక్తేషు వనేషు చ
ఈ లోకంలో ప్రియురాలు బంధువులతో కలిసి వెళ్లినప్పుడు, ఎవరి మనస్సు నియంత్రణ తప్పదో? కూతురు తన తండ్రి ఇంటి అందమైన తోటల్లో, ఏకాంత వనాల్లో ఉండగా మనస్సు చంచలమవడం సహజమే.
సురక్తహృదయో దేవ్యా విజహార భగాక్షిహా। తతో బహుతిథే కాలే పుత్రనామ్నా గిరేః సుతా
భగాక్షిని హరించినవాడు, తన మనసంతా దేవికి అర్పించి, ఆమెతో ఆనందంగా కాలం గడిపాడు. చాలా రోజుల తర్వాత, పుత్రణ అనే పేరుతో పర్వత కుమార్తె జన్మించింది.
సఖీభిః సహితా క్రీడాం చక్రే కృత్రిమ పుత్రకైః। కదాచిద్గంధతైలేన గాత్రమభ్యజ్య శైలజా
ఆమె తన సఖులతో కలిసి బొమ్మలతో ఆడుకుంటూ కాలం గడిపింది. ఒకసారి, శైలజ తన శరీరాన్ని సువాసన తైలంతో పూసుకుంది.
చూర్ణైరుద్వర్తయామాస మలేనాపూరితాం తనుమ్। తదుద్వర్త్తనకం గృహ్య నరం చక్రే గజాననమ్
ఆమె తన శరీరాన్ని పూతలతో మర్దనం చేసి, దుమ్ముతో నిండిన తన దేహాన్ని శుభ్రం చేసుకుంది. ఆ పూతను తీసుకుని, ఏనుగు తలతో కూడిన మనిషిని తయారు చేసింది.
పురుషం క్రీడతీ దేవీ తచ్చాప్యక్షిపదంభసి। జాహ్నవ్యా శివయా సఖ్యా తతః సోభూద్బృహత్తనుః
దేవి ఆడుకుంటూ ఆ మనిషిని చేసి, నీటిలో ఉంచింది. గంగా తీరంలో, శివతో కలిసి ఉన్నప్పుడు, అక్కడ ఒక గొప్ప శరీరంతో కూడిన ప్రాణి ఉద్భవించింది.
కాయేనాతివిశాలేన జగదాపూరయత్తదా। పుత్రేత్యువాచ తం దేవీ పుత్రేత్యూచే చ జాహ్నవీ
ఆ ప్రాణి విస్తారమైన శరీరంతో ప్రపంచాన్ని నింపేసాడు. దేవి అతనిని "మా కుమారుడా" అని పిలిచింది. అలాగే జాహ్నవీ కూడా అతనిని "కుమారుడా" అని సంబోధించింది.
గాంగేయ ఇతి దేవైస్తు పూజితోఽభూద్గజాననః। వినాయకాధిపత్యం చ దదావస్య పితామహః
దేవతలు అతనిని గాంగేయుడు, గజాననుడు అని పూజించారు. బ్రహ్మదేవుడు అతనికి విఘ్ననాయకుల అధిపత్యాన్ని ప్రసాదించాడు.
పునః సా క్రీడతీ చక్రే తరుం చ వరవర్ణినీ। మనోజ్ఞమంకురం రూఢమశోకస్య శుభాననా
మళ్ళీ ఆ అందమైన దేవి ఆడుకుంటూ ఒక చెట్టును సృష్టించింది. శుభమైన ముఖం కలిగిన ఆమె, ఆకర్షణీయమైన అశోక మొక్కను మొలిపించింది.
వర్ద్ధయామాస తం చాపి కృతసంస్కారమంగలమ్। బృహస్పతిముఖైర్విప్రైర్దివస్పతిపురోహితైః
ఆమె దానిని సంస్కారాలు చేసి, మంగళకరంగా పెంచింది. బ్రహస్పతి మొదలైన దేవతల పురోహితులు, బ్రాహ్మణులు ఆ కర్మలను నిర్వహించారు.
తతో దేవైః సమునిభిః ప్రోక్తా దేవీ త్విదం వచః। అధునా దర్శితే మార్గే మర్యాదాం కర్తుమర్హసి
అప్పుడు దేవతలు సమూహంగా వచ్చి దేవికి ఇలా అన్నారు: "ఇప్పుడు మార్గం చూపబడింది. మీరు ఒక నియమాన్ని స్థాపించాలి."
ఫలం కిం భవితా దేవి కల్పితైస్తరుపుత్రకైః। ఇత్యుక్తా హర్షపూర్ణాంగీ ప్రోవాచాతిశుభాం గిరం
"ఈ చెట్టు పిల్లల ద్వారా ఏమి ఫలం కలుగుతుంది, దేవీ?" అని అడిగినప్పుడు, ఆనందంతో నిండిన ఆమె, అత్యంత మంగళకరమైన మాటలు పలికింది.
ఏకం నిరుదకే గ్రామే యః కూపం కారయేద్బుధః। బిందౌబిందౌ చ తోయస్య స వసేద్వత్సరం దివి
"నీరు లేని గ్రామంలో ఎవరు బావిని తవ్విస్తే, ప్రతి నీటి బొట్టు కోసం వారు ఒక సంవత్సరం స్వర్గంలో నివసిస్తారు."
దశకూపసమావాపీ దశవాపీసమో హ్రదః। దశహ్రదసమా కన్యా దశకన్యాసమో ద్రుమః
"పది బావుల సమానంగా ఒక చెరువు, పది చెరువుల సమానంగా ఒక సరస్సు, పది సరస్సుల సమానంగా ఒక కుమార్తె, పది కుమార్తెల సమానంగా ఒక చెట్టు."
ఏషా వై శుభ మర్యాదా నియతా లోకభావినీ। ఇత్యుక్తాస్తు తతో విప్రా బృహస్పతిపురోగమాః
"ఇదే లోకానికి శుభదాయకమైన, స్థిరమైన నియమం." అని చెప్పగా, బ్రహస్పతి మొదలైన బ్రాహ్మణులు—
జగ్ముః స్వమందిరాణ్యేవ భవానీం వంద్య మాతరం। గతేషు తేషు దేవోపి శంకరః పర్వతాత్మజాం
భవానిని తల్లిగా పూజించి, తమ తమ ఇళ్లకు వెళ్లిపోయారు. వారు వెళ్లిన తర్వాత, శంకరుడు పర్వత కుమార్తెతో కలిసి—
పాణినాలమ్బ్యమానేన న స్వమావాసమగచ్ఛత। చిత్తప్రసాదజననం ప్రాసాదాట్టాలగోపురం
ఆమె చేతిని పట్టుకుని, తన స్వగృహానికి వెళ్లలేదు. హర్షాన్ని కలిగించే ప్రాసాదం, గోపురాలు, అట్టాలుతో కూడిన రాజప్రాసాదంలోకి ప్రవేశించాడు.
లంబమౌక్తికదామానం మాలికాకులవేదికం। సునద్ధకలధౌతం చ క్రీడాగృహమనోగతం
అందులో వేలాడే ముత్యాల హారాలు, పుష్పమాలలతో నిండిన వేదికలు, సుగంధ ద్రవ్యాలతో శుభ్రంగా కడిగిన ఆటగది, వారి మనసును ఆకర్షించింది.
ప్రకీర్ణకుసుమామోద మత్తాలికులకూజితమ్। కిన్నరోద్గీతసంగీత గృహాంతరితభిత్తికమ్
అందులో పువ్వుల సువాసన వ్యాపించి, మత్తులో ఉన్న తేనెటీగల గుంపులు గుంపులుగా గుంజుతూ, కిన్నరులు పాడిన పాటలు గోడల మధ్య ప్రతిధ్వనించాయి.
సుగంధిధూపసంఘాతం మనఃప్రాప్యమలక్షితం। క్రీడామయూరనారీభిరభితో రభసార్పితం
అందులో సుగంధ ధూపాల పరిమళం నిండింది. మనసుకు అందని రీతిలో, చుట్టూ ఆటపాటలతో నర్తించే మయూరాలు, స్త్రీలు ఉత్సాహంగా సంచరించేవారు.