కస్య భూః కస్య వరుణః కశ్చంద్రార్కవిలోచనః। కస్యార్చయంతి లోకేషు లింగం భక్త్యా సురాసురాః
ఈ భూమి ఎవరిది? వరుణుడు ఎవరిది? చంద్రుడు, సూర్యుడు ఎవరి కన్నులు? లోకాలలో దేవతలు, దానవులు భక్తితో పూజించే లింగం ఎవరిది?
యచ్చ బ్రహ్మేశ్వరా దేవా విష్ణ్విన్ద్రాద్యా మహర్షయః। ప్రభావం ప్రభవం వాపి తేషామపి న విత్థ కిం
బ్రహ్మ, ఈశ్వరుడు, విష్ణువు, ఇంద్రుడు, మహర్షులు — వీరి శక్తి, ఉత్పత్తి ఏది మీకు తెలుసా?
అదితేః కశ్యపాజ్జాతా దేవా నారాయణాదయః। మరీచేః కశ్యపః పుత్రో హ్యదితిర్దక్షపుత్రికా
అదితి, కశ్యపుల నుంచి నారాయణుడు మొదలైన దేవతలు పుట్టారు. మరీచి కుమారుడు కశ్యపుడు, అదితి దక్షుడు కుమార్తె.
మరీచిశ్చాపి దక్షశ్చ పుత్రౌ తౌ బ్రహ్మణః కిల। బ్రహ్మా హిరణ్మయాదండాదేవ సిద్ధవిభూతికః
మరీచి, దక్షుడు ఇద్దరూ బ్రహ్మకు కుమారులు అని చెబుతారు. బ్రహ్మ స్వయంగా, సిద్ధశక్తులతో కూడినవాడై, బంగారు గుడ్డలో నుంచి పుట్టాడు.
కస్య ప్రాదురభూద్ధ్యానాత్ప్రాకృతః ప్రాకృతాంశకః। అథ నారాయణేనైవ స్వకీయేచ్ఛా సమాశ్రయాత్
ఎవరెవరి ధ్యానం వల్ల ఆ ఆదిపురుషుడు, ప్రకృతిలో భాగమైనవాడు, ప్రబలంగా ప్రత్యక్షమయ్యాడు? ఆ తర్వాత నారాయణుని స్వేచ్ఛతో, ఆయన ఆశ్రయంతోనే అది జరిగింది.
తత్ప్రేరితః ప్రయాత్వేష జన్మ నారాయణాత్మకమ్। సాపి కర్మణ ఏవోక్తా ప్రేరణావివశాత్మనామ్
ఆ ప్రేరణతో, ఆయన నారాయణుని స్వరూపంగా జన్మించడానికి ముందుకు వెళ్లాడు. అది కూడా కర్మవశాన, తమను తాము నడిపించుకోలేని వారి పరిస్థితిలా జరుగుతుందని చెబుతారు.
యథోన్మాదాది దుష్టస్య మతిరేవ హి సాభవేత్। ఇష్టానేవ పదార్థాన్వై విపరీతాన్హి మన్యతే
ఎలా ఒకడు ఉన్మాదం వంటివాటితో బాధపడితే, అతని మనస్సు తప్పుదోవ పట్టినట్లవుతుందో, అలాగే మనిషి ఇష్టమైనవాటిని అనిష్టంగా, అనిష్టమైనవాటిని ఇష్టంగా భావిస్తాడు.
లోకస్య వ్యవహారేషు దృష్టేషు హసతే సదా। ధర్మాధర్మఫలప్రాప్తౌ విష్ణుమేవ నిబోధత
ప్రపంచంలో జరిగే విషయాల్లో, చూసిన వాటిని ఎప్పుడూ నవ్వుతుంటాడు. కానీ ధర్మాధర్మ ఫలితాల విషయానికి వస్తే, విష్ణువు ఒక్కరే కారణమని తెలుసుకో.
విదధ్వమిత్థం మునయోఽసకృచ్చ మే గిరం గిరీశశ్రుతిభూమిసన్నిధౌ। ఉత్కృష్టకేదార ఇవావనీతలే సుబీజముష్టిం సుఫలాయ కర్షకాః
ఇలా, మునులు నా మాటలను పర్వతాధిపతి సమక్షంలో ఎన్నోసార్లు చెప్పారు. రైతులు మంచి విత్తనాన్ని సస్యశ్యామలమైన పొలంలో వేసి, మంచి పంట కోసినట్లు.
తే తాం శ్రుత్వా హి తాం రమ్యాం ప్రక్రమాత్ప్రక్రమక్రియామ్। వాచంవాచాం పతిప్రఖ్యాః ప్రోచుశ్చస్మితసుందరాః
ఆ మధురమైన, సుసంపన్నమైన మాటలు విని, తమ భర్తలవలె ప్రకాశించే ఆ స్త్రీలు, అందమైన చిరునవ్వులతో మాట్లాడారు.
మునయ ఊచుః-। జాతే లోకవిధానే తు సత్యం తత్కార్యముత్తమమ్। ప్రాయః ప్రాలేయశైలస్య శంకా తత్కాలరూపిణః
మునులు అన్నారు—ప్రపంచవ్యవస్థ స్థాపించబడినప్పుడు, అది నిజంగా అత్యుత్తమమైన కార్యం. అయినా, హిమపర్వతంలా కాలరూపం గురించి సందేహం ఉంది.
సత్యముత్కంఠితాః సర్వే యే యే కార్యార్థముద్యతాః। తేషాం త్వరంతే చేతాంసి కింతు నామమహాత్మనామ్1.43.
నిజమే, ఏ పనిని సాధించాలనుకునే వారు అందరూ ఆతురతతో ఉంటారు. కాని, మహాత్ములకు కూడా అలాంటిదేనా?
లోకయాత్రానుగంతవ్యా విశేషేణ వివక్షితైః। యతస్తద్ధర్మమేధంతే తత్ప్రామాణ్యం పరే ధృతాః
ప్రపంచంలో జరిగే విషయాలను ముఖ్యంగా మాట్లాడదలచినవారు అనుసరించాలి. ఎందుకంటే వారు ఆ ధర్మాన్ని నిలబెడతారు, ఇతరులు దానికి ఆధారపడతారు.
ఇత్యుక్త్వా మునయో జగ్ముస్త్వరితాస్తుహినాచలమ్। తత్ర తే పూజితాస్తేన హిమశైలేన సాదరమ్
ఇలా చెప్పి, మునులు వేగంగా హిమపర్వతానికి వెళ్లారు. అక్కడ, హిమశైలుడు వారికి ఎంతో గౌరవంగా ఆతిథ్యం ఇచ్చాడు.
ఊచుర్మునివరాః ప్రీతాః స్వల్పకం తు త్వరాన్వితాః। మునయ ఊచుః-। దేవో దుహితరం సాక్షాత్పినాకీ తవ మార్గతే
మహామునులు ఆనందంతో, కానీ తక్కువ సమయం ఉండి, సంక్షిప్తంగా మాట్లాడారు—పినాకిని దేవుడు మీ కుమార్తెను కోరుతున్నాడు.
తచ్ఛీఘ్రం పావయాత్మానమాహుత్యేవానలే హుతమ్। కార్యం హి తచ్చ దేవానాం సుచిరం పరివర్తతే
కాబట్టి, వెంటనే నీవు నీను పవిత్రం చేసుకో, యజ్ఞంలో హోమం చేసేలా. ఎందుకంటే ఈ కార్యం దేవతలకు చాలా కాలంగా ఎదురుచూస్తున్నది.
జగదుద్ధారణాయైష విధాతవ్యః సముద్యమః। ఇత్యుక్తస్తు తదా శైలో హర్షావేశవశాన్మునీన్
ప్రపంచాన్ని రక్షించేందుకు ఈ ప్రయత్నం చేయాలి. ఇలా మునులు చెప్పగానే, ఆ శైలుడు ఆనందంతో మునులకు సమాధానం చెప్పాడు.
అసమర్థోభవద్వక్తుముత్తరం ప్రార్థయన్నివ। తతో మేనా మునీన్వంద్య ప్రోవాచ స్నేహవిక్లవా
ఆయన ఆనందంతో ఉండి, సమాధానం చెప్పలేకపోయాడు, మునుల అనుగ్రహం కోరినట్టు. అప్పుడు మేనా, మునులను వందించి, ప్రేమతో కలవరపడుతూ మాట్లాడింది.
దుహితుస్తాన్మునీంశ్చైవ వచనం స్వయమర్థవత్। మేనోవాచ-। యదర్థం దుహితుర్జన్మ చేచ్ఛంత్యపి మహాఫలం
మెనా చెప్పింది—తన మాటలు, తన కుమార్తె మాటలు కూడా అర్థవంతంగా చెప్పింది—కుమార్తె పుట్టడం వల్ల ఎంతటి మహాఫలం ఆశిస్తారో,
తదేవోపస్థితం సర్వం ప్రక్రమేణైవ సాంప్రతమ్। కులజన్మవయోరూపవిభుత్వైస్సహితోపి యః
అది అన్నీ ఇప్పుడు క్రమంగా నెరవేరాయి. కుటుంబం, జన్మ, వయస్సు, అందం, శక్తి ఉన్నవాడికీ—
వరస్తస్యాపి నాహూయ సుతా దేయా హ్యయాచతః। దిగ్వాసా జటిలః శూలీ దగ్ధకామోపి కామదః
అతని కోసం అడగకపోయినా, కూతురిని పెళ్లికి ఇవ్వకూడదు. అతడు దిక్కులే దుస్తులుగా ధరించినవాడు, జటలు వేసుకున్నవాడు, త్రిశూలం పట్టుకున్నవాడు, కామాన్ని జయించినవాడు అయినా, మనసులో కోరికలు నెరవేర్చేవాడు.
స తు మత్సుతయా ఘోరః కథం నామ ఉపాస్యతే। మునయ ఊచుః-। ఐశ్వర్యమవగచ్ఛస్వ శంకరస్య సురాసురాః
అలాంటి భయంకరుడిని నా అల్లుడిగా ఎలా పూజించగలను? అని ఆమె అనగా, మునులు ఇలా అన్నారు: దేవతలు, దానవులు కూడా శంకరుని మహిమను అంగీకరించాలి.
ఆరాధ్యమానపాదాబ్జ యుగలాశ్చ సునిర్వృతాః। యస్యోపయోగి యద్రూపం తేన తత్ప్రార్థ్యతే చిరమ్
ఎవరైతే ఆయన పద్మపాదాలను భక్తిగా పూజిస్తారో వారు సంతృప్తిగా ఉంటారు. ఆయనకు ఏ రూపం తగినదో, దాన్ని చాలా కాలం కోరుకుంటారు.
ఘోరం తపస్యతే బాలా తేన రూపేణ నిర్వృతా। యత్సా వ్రతాని దివ్యాని నయిష్యతి సమాపనమ్
ఆ బాలిక కఠినమైన తపస్సు చేస్తోంది, ఆ రూపంతో సంతృప్తిగా ఉంది. ఆమె ఆ దివ్య వ్రతాలను పూర్తిగా నిర్వర్తిస్తుంది.
తదత్రావహితా తావదస్మాస్వేవ భవిష్యతి। ఇత్యుక్త్వా గిరిణా సార్ద్ధం యయుర్యత్రాస్తి శైలజా
కాబట్టి, ఆమె మనసు దీనిపైనే ఉండగా, మన దగ్గరే ఉంటుంది. అని చెప్పి, పర్వతరాజుతో కలిసి వారు శైలజ ఉన్న చోటికి వెళ్లారు.
జితార్కజ్వలనజ్వాలా తపస్తేజోమయీహ్యుమా। ప్రోక్తా సా మునిభిః స్నిగ్ధం మానిన్యాహ వచోర్థవత్
ఆమె తపస్సు సూర్యుడు, అగ్ని వేడిని మించిపోయేలా ప్రకాశిస్తోంది. మునులు ఆమెను ప్రేమతో పొగిడారు, గౌరవంగా అర్థవంతమైన మాటలు చెప్పారు.
నాహం క్షుద్రాత్కిలేచ్ఛామి ౠతే శర్వాత్పినాకినః। స్థితం చ తారతమ్యేన ప్రాణినాం పరమర్ద్ధిదం
నేను చిన్నవారిని కోరను, శర్వుడిని తప్ప ఇంకెవ్వరినీ ఆశించను. ప్రాణులలో ఆయన మహిమ, క్రమంగా ఉన్నది, ఆయనే పరమ ఐశ్వర్యాన్ని ప్రసాదిస్తాడు.
ధీరతైశ్వర్యకార్యాణి ప్రమాణమతులం మహత్। యస్మాన్న కించిదపరం యచ్చ యస్మాత్ప్రవర్తతే
ఆయన ధైర్యం, ఐశ్వర్యం, కార్యాలు అపూర్వమైనవి, గొప్పవిగా ఉన్నాయి. ఆయన నుండి తప్ప మరొకటి పుట్టదు, అన్నీ ఆయన నుండే ఉద్భవిస్తాయి.
యస్యైశ్వర్యమనాద్యంతం తమహం శరణం గతా। సమః సవ్యవసాయశ్చ దీర్ఘేణ విపరీతకః
ఆయన ఐశ్వర్యానికి మొదలు, అంతం లేదు. నేను ఆయనను ఆశ్రయించాను. ఆయన సమంగా చూస్తాడు, నిశ్చయంగా ఉంటాడు, కాలక్రమంలో ఎవరికీ విరుద్ధంగా ఉండడు.
ఏవం నిశమ్య తే వాచం దేవ్యా మునివరాస్తదా। ఆనందాశ్రుపరీతాక్షాః సస్వజుస్తాం తపస్వినీం
దేవి మాటలు విని, మునిశ్రేష్ఠులు ఆనందంతో కన్నీళ్లు పెట్టుకుని, ఆ తపస్సు చేసే బాలికను ఆలింగనం చేసుకున్నారు.