జ్ఞాతుమస్యా వచః ప్రోచుః ప్రక్రమాత్ప్రకృతార్థకమ్। మునయ ఊచుః-। ద్వివిధన్తు సుఖం తావత్పుత్రి లోకే విభావ్యతే
ఆమె మాటల అర్థం తెలుసుకోవాలని, మునులు క్రమంగా, విషయానుసారం ఇలా అన్నారు — కుమార్తె! ఈ లోకంలో సుఖం రెండు విధాలుగా కనిపిస్తుంది.
శరీరస్యాస్య సంయోగశ్చేతసశ్చాపి నిర్వృతిః। ప్రకృత్యా తు స దిగ్వాసా భీమో భస్మాస్థిభూషణః
ఈ శరీరానికి కలిసిన ఆనందం, మనస్సుకు కలిగే సంతృప్తి — ఇవే సుఖాలు. కానీ ఆయన సహజంగా దిక్కులను వస్త్రముగా ధరించి, భయంకరుడై, బస్మం, ఎముకలతో అలంకరించుకున్నవాడు.
కపాలీ భిక్షుకో నగ్నో విరూపాక్షోఽస్థిరక్రియః। ప్రమత్తోన్మత్తకాకారో బీభత్సో కృతసంగ్రహః
ఆయన కపాలాన్ని ధరించినవాడు, భిక్షాటన చేసే వాడు, నగ్నుడు, వక్రమైన కళ్లవాడు, స్థిరతలేని క్రియలు చేసే వాడు, పిచ్చివాడిలా, మత్తులో ఉన్నవాడిలా కనిపించే వాడు, భయంకరుడు, అన్నిటినీ సేకరించినవాడు.
పత్యా న తేన చాస్త్యర్థో మూర్తానర్థేన కాంక్షితః। యది స్వస్య శరీరస్య సుఖమిచ్ఛసి శాశ్వతమ్
అలాంటి భర్తతో ఏ ప్రయోజనం లేదు, శరీరంలో కోరికతో ఉండే వారికి ఆయన అవసరం లేదు. నువ్వు నీ శరీరానికి శాశ్వతమైన సుఖం కోరుకుంటే —
తత్కథం తే మహాదేవాద్భూతభాజో జుగుప్సితాత్। స్రవన్నరవసాసాస్థికపాలకృతభూషణాత్
మహాదేవుడు భయంకరమైన వాటితో అలంకరించుకున్నాడు — రక్తం కారుతున్న మాంసం, ఎముకలు, కపాలాలతో. అలాంటి ఆయనను మీరు ఎలా తక్కువగా చూడగలరు?
శ్వసదుగ్రభుజంగేన్ద్రకృతభూషణభూషితాత్। శ్మశానవాసినో రౌద్రప్రమథానుగతాదపి
ఆయన భయంకరమైన పాము అలంకారంగా ధరించి, శ్మశానంలో నివసిస్తూ, భయానకమైన ప్రేతగణాలతో కూడి ఉంటాడు.
సురేన్ద్రమకుటవ్రాతనిఘృష్టచరణోఽరిహా। హరిరస్తి జగద్ధాతా శ్రీకాన్తోఽనన్తమూర్తిమాన్
శివుని పాదాలను దేవేంద్రుల మకుటాలు రుద్దుతుంటే, శత్రువులను సంహరించేవాడు, జగత్తును సృష్టించేవాడు, లక్ష్మీదేవి ప్రియుడు, అనేక రూపాలవాడు హరిదేవుడు.
జప్యో యజ్ఞభుజామస్తి తథేన్ద్రః పాకశాసనః। దేవతానాం నిధిశ్చాస్తి జ్వలనస్సర్వకామధుక్
యజ్ఞాలను స్వీకరించేవాడు, యజ్ఞఫలాన్ని అనుభవించేవాడు, పాకాసురుని సంహరించిన ఇంద్రుడు, దేవతలకు సంపదను ప్రసాదించే అగ్ని — వీరందరూ ఉన్నారు.
వాయురస్తి జగద్ధాతా యః ప్రాణస్సర్వదేహినామ్। తథా వైశ్రవణో రాజా సర్వార్థమహిమా ప్రభుః
ప్రపంచానికి ప్రాణమైన వాయుదేవుడు, అన్ని జీవులకు శ్వాసగా ఉన్నాడు. అలాగే, సర్వసంపదలకు అధిపతి అయిన వైశ్రవణుడు కూడా ఉన్నాడు.
ఏభ్య ఏకతమం కస్మాన్న త్వం సంప్రాప్తుమిచ్ఛసి। ఉతాన్యస్మాదిహ ప్రాప్యం సుఖం తే మనసే హితమ్
ఈ మహానుభావుల్లో ఒకరిని ఎందుకు కోరుకోరు? లేకపోతే, మీ మనసుకు నచ్చిన ఇంకేదైనా సుఖాన్ని ఇక్కడ పొందాలని ఆశిస్తున్నారా?
ఏవమేతత్తథా పుత్రి ప్రభావో లోకసమ్పదామ్। అస్మిన్దేహే పరే వాపి కల్యాణప్రాప్తయే తవ
అవును కుమార్తె, లోకసంపదకు ఇంతటి ప్రభావం ఉంది. ఈ శరీరంలోనైనా, మరొక జన్మలోనైనా, నీకు మేలు కలిగించేందుకు ఇది సాధ్యమే.
పితురేవాస్తి తే సర్వం సురేభ్యో యన్నివేదితమ్। వరస్య ప్రాప్తయే క్లేశస్స చాప్యత్రాఫలస్తరుః
నీవు దేవతల వద్ద కోరినది అన్నీ నీ తండ్రికే చెందింది. ఇక్కడ వరం కోసం చేసే కష్టం ఫలితం ఇవ్వదు.
ప్రాయేణ ప్రార్థితో హ్యర్థస్సమర్థో హ్యతిదుర్లభః। స్వస్థానవినియోగిత్వాత్పుత్రి తత్రాపి లభ్యతే
కోరిక ఎంతగా కోరినా, అది సాధించటం చాలా కష్టం. ఎందుకంటే అది తన స్థానంలోనే ఉంటుంది. అయినా, కొన్నిసార్లు అక్కడ కూడా దొరుకుతుంది కుమార్తె.
ఇత్యుక్తవత్సు కుపితా మునివర్యేషు శైలజా। ఉవాచ క్రోధరక్తాక్షీ విస్ఫురద్దశనచ్ఛదా
మహర్షులు ఇలా చెప్పిన తరువాత, పర్వత కుమార్తె కోపంతో కన్నులు ఎర్రగా చేసి, పళ్లను బిగిపట్టి, మాటలు పలికింది.
దేవ్యువాచ-। అసద్గ్రహస్య కా నీతిర్వ్యసనస్య క్వ యంత్రణా। విపరీతార్థబోద్ధారః సత్పథే కేన యోజితాః
దేవి ఇలా చెప్పింది — తప్పు గ్రహించినవాడికి నడవడిలో ఏముంటుంది? దురాచారికి నియమం ఏది? తప్పుగా అర్థం చేసుకునేవాళ్లను సత్పథంలోకి ఎవరు నడిపించగలరు?
ఏవం మాం విత్థ దుష్ప్రజ్ఞామస్థానాసద్గ్రహప్రియామ్। న మాం ప్రతివిచారోస్తి యదహంకారమానినీ
నన్ను తక్కువ జ్ఞానం కలదానిగా, అనవసరమైన విషయాలకు ఆసక్తి చూపే వాడిగా తెలుసుకోండి. నేను గర్వంతో, స్వేచ్ఛతో ఉండి, ఆలోచించటానికి కూడా శక్తి లేనివాడిని.
ప్రజాపతిసమాః సర్వే భవంతః సర్వదర్శినః। న నూనం విత్థ తం దేవం శాశ్వతం జగతః ప్రభుమ్
మీరు అందరూ ప్రజాపతిలా, అన్నీ చూసేవారు. అయినా, ఈ జగత్తుకు శాశ్వతమైన ప్రభువైన ఆ దేవుడిని మీరు నిజంగా తెలుసుకోలేరు.
అజమీశానమవ్యక్తమమేయమహిమోదయమ్। ఆస్తాం తత్కర్మసద్భావం సంబోధం తావదావృతమ్
ఆయన జన్మలేని వాడు, ప్రభువు, కనిపించని వాడు, అపారమైన మహిమ కలవాడు. ఆయన కార్యాల నిజ స్వరూపాన్ని ఇప్పుడే వదిలేయండి; ఆయనను తెలుసుకునే జ్ఞానం ఇంకా మరుగున పడింది.
విదుస్తం న హరి బ్రహ్మముఖా అపి సురేశ్వరాః। యత్తస్యవిభవం స్వోత్థం భువనేషు విజృంభితమ్
హరి, బ్రహ్మ, ఇతర దేవతాధిపతులు కూడా ఆయనను పూర్తిగా తెలుసుకోరు. ఆయన మహిమ ఎంత విస్తరించిందో వారికి తెలియదు.
ప్రకటం సర్వభూతానాం తదప్యథ న విత్థ కిం। కస్యైతద్గగనం మూర్తిః కస్యాగ్నిః కస్య మారుతః
ప్రపంచంలోని అందరికీ స్పష్టంగా కనిపించేది కూడా మీకు తెలియదు. ఈ ఆకాశం ఎవరిది? అగ్ని ఎవరిది? వాయువు ఎవరిది?
కస్య భూః కస్య వరుణః కశ్చంద్రార్కవిలోచనః। కస్యార్చయంతి లోకేషు లింగం భక్త్యా సురాసురాః
ఈ భూమి ఎవరిది? వరుణుడు ఎవరిది? చంద్రుడు, సూర్యుడు ఎవరి కన్నులు? లోకాలలో దేవతలు, దానవులు భక్తితో పూజించే లింగం ఎవరిది?
యచ్చ బ్రహ్మేశ్వరా దేవా విష్ణ్విన్ద్రాద్యా మహర్షయః। ప్రభావం ప్రభవం వాపి తేషామపి న విత్థ కిం
బ్రహ్మ, ఈశ్వరుడు, విష్ణువు, ఇంద్రుడు, మహర్షులు — వీరి శక్తి, ఉత్పత్తి ఏది మీకు తెలుసా?
అదితేః కశ్యపాజ్జాతా దేవా నారాయణాదయః। మరీచేః కశ్యపః పుత్రో హ్యదితిర్దక్షపుత్రికా
అదితి, కశ్యపుల నుంచి నారాయణుడు మొదలైన దేవతలు పుట్టారు. మరీచి కుమారుడు కశ్యపుడు, అదితి దక్షుడు కుమార్తె.
మరీచిశ్చాపి దక్షశ్చ పుత్రౌ తౌ బ్రహ్మణః కిల। బ్రహ్మా హిరణ్మయాదండాదేవ సిద్ధవిభూతికః
మరీచి, దక్షుడు ఇద్దరూ బ్రహ్మకు కుమారులు అని చెబుతారు. బ్రహ్మ స్వయంగా, సిద్ధశక్తులతో కూడినవాడై, బంగారు గుడ్డలో నుంచి పుట్టాడు.
కస్య ప్రాదురభూద్ధ్యానాత్ప్రాకృతః ప్రాకృతాంశకః। అథ నారాయణేనైవ స్వకీయేచ్ఛా సమాశ్రయాత్
ఎవరెవరి ధ్యానం వల్ల ఆ ఆదిపురుషుడు, ప్రకృతిలో భాగమైనవాడు, ప్రబలంగా ప్రత్యక్షమయ్యాడు? ఆ తర్వాత నారాయణుని స్వేచ్ఛతో, ఆయన ఆశ్రయంతోనే అది జరిగింది.
తత్ప్రేరితః ప్రయాత్వేష జన్మ నారాయణాత్మకమ్। సాపి కర్మణ ఏవోక్తా ప్రేరణావివశాత్మనామ్
ఆ ప్రేరణతో, ఆయన నారాయణుని స్వరూపంగా జన్మించడానికి ముందుకు వెళ్లాడు. అది కూడా కర్మవశాన, తమను తాము నడిపించుకోలేని వారి పరిస్థితిలా జరుగుతుందని చెబుతారు.
యథోన్మాదాది దుష్టస్య మతిరేవ హి సాభవేత్। ఇష్టానేవ పదార్థాన్వై విపరీతాన్హి మన్యతే
ఎలా ఒకడు ఉన్మాదం వంటివాటితో బాధపడితే, అతని మనస్సు తప్పుదోవ పట్టినట్లవుతుందో, అలాగే మనిషి ఇష్టమైనవాటిని అనిష్టంగా, అనిష్టమైనవాటిని ఇష్టంగా భావిస్తాడు.
లోకస్య వ్యవహారేషు దృష్టేషు హసతే సదా। ధర్మాధర్మఫలప్రాప్తౌ విష్ణుమేవ నిబోధత
ప్రపంచంలో జరిగే విషయాల్లో, చూసిన వాటిని ఎప్పుడూ నవ్వుతుంటాడు. కానీ ధర్మాధర్మ ఫలితాల విషయానికి వస్తే, విష్ణువు ఒక్కరే కారణమని తెలుసుకో.
విదధ్వమిత్థం మునయోఽసకృచ్చ మే గిరం గిరీశశ్రుతిభూమిసన్నిధౌ। ఉత్కృష్టకేదార ఇవావనీతలే సుబీజముష్టిం సుఫలాయ కర్షకాః
ఇలా, మునులు నా మాటలను పర్వతాధిపతి సమక్షంలో ఎన్నోసార్లు చెప్పారు. రైతులు మంచి విత్తనాన్ని సస్యశ్యామలమైన పొలంలో వేసి, మంచి పంట కోసినట్లు.
తే తాం శ్రుత్వా హి తాం రమ్యాం ప్రక్రమాత్ప్రక్రమక్రియామ్। వాచంవాచాం పతిప్రఖ్యాః ప్రోచుశ్చస్మితసుందరాః
ఆ మధురమైన, సుసంపన్నమైన మాటలు విని, తమ భర్తలవలె ప్రకాశించే ఆ స్త్రీలు, అందమైన చిరునవ్వులతో మాట్లాడారు.