నిరాహారా శతం సాభూత్సమానాం తపసో నిధిః। తత ఉద్వేజితాః సర్వే ప్రాణినస్తపసోగ్నినా
ఆమె వంద సంవత్సరాలు ఆహారం లేకుండా ఉండి, తపస్సులో సమానంగా నిలిచింది. ఆ తపస్సు అగ్నితో అన్ని జీవులు కలవరపడ్డారు.
తతః సస్మార భగవాన్మునీన్సప్త శతక్రతుః। తే సమాగమ్య ముదితాః సర్వే సముదితాస్తథా1.43.
అప్పుడు శతక్రతువు అయిన ఇంద్రుడు, మహర్షులైన ఏడుగురిని స్మరించాడు. వారు అందరూ ఆనందంగా, ఉల్లాసంగా అక్కడికి చేరారు.
పూజితాస్తే మహేంద్రేణ పప్రచ్ఛుస్తత్ప్రయోజనమ్। కిమర్థం హి సురశ్రేష్ఠ సంస్మృతాస్తు వయం త్వయా
ఇంద్రుడు వారికి సత్కారం చేసి, వారు ఇలా అడిగారు: 'దేవతలలో శ్రేష్ఠుడవైన నీవు, మమ్మల్ని ఎందుకు స్మరించావు?'
శక్రః ప్రోవాచ శృణ్వంతు భగవంతః ప్రయోజనమ్। హిమాచలే తపో ఘోరం తప్యతే భూధరాత్మజా
శక్రుడు ఇలా అన్నాడు: 'భగవంతులారా, మీరు వినండి. హిమాచల పర్వతంపై శైలరాజు కుమార్తె ఘోరమైన తపస్సు చేస్తోంది.'
తస్యాభిమతయోగేన భవంతః కర్తుమర్హథ। తపః సమాపనం దేవ్యా జగదర్థే త్వరాన్వితాః
'ఆమె కోరిక మేరకు, మీరు త్వరగా జగత్తు కోసం ఆ తపస్సు పూర్తయ్యేలా చేయాలి.'
తథేత్యుక్త్వా తతః శైలం సిద్ధసంఘాతసేవితమ్। ఊచురాగమ్య మునయస్తామథో మధురాక్షరమ్
అవును అని చెప్పి, సిద్ధులు సమూహంతో కూడిన మునులు శైలాన్ని చేరుకుని, అక్కడకు వచ్చి మధురమైన మాటలతో ఆమెతో మాట్లాడారు.
పుత్రి కస్తే వ్యవసితః కామః కమలలోచనే। తానువాచ తతో దేవీ సాదరం గౌరవాన్మునీన్
కమలాకంటి కన్నుల కలదాయిని! నీకు ఏ ఆశయముందో చెప్పు, కుమార్తె. అప్పుడు ఆ దేవి, మునులకు గౌరవంగా, శ్రద్ధతో పలికింది.
దేవ్యువాచ-। తపస్యంతో మహాభాగాః ప్రోహ్య మౌనం భవాదృశాం। వందనాయ నియుక్తా ధీర్యాచయత్యవికల్పితమ్
దేవి ఇలా చెప్పింది — మహాభాగులైన మునులారా! మీరు తపస్సు చేస్తూ, మీకు తగిన మౌనాన్ని విడిచి, నిస్సందేహంగా నమస్కారానికి సిద్ధమయ్యారు.
సుప్రసన్నముఖా యూయం గృహీత్వాసనమాదితః। ఉపవిష్టాః శ్రమం ముక్త్వా తతః ప్రక్ష్యథ మామను
మీరు ఆనందంగా వెలిగిన ముఖాలతో ముందుగా ఆసనాలు స్వీకరించి, అలసటను దూరం చేసి కూర్చున్నారు. ఆ తర్వాత నన్ను ఒక్కొక్కరుగా ప్రశ్నించబోతున్నారు.
ఇత్యుక్తాస్తే తతశ్చక్రుస్తత్రాసనపరిగ్రహమ్। సా చ తాన్విధివత్పూర్వం పూజయిత్వా విధానతః
ఆమె ఇలా చెప్పిన వెంటనే వారు అక్కడ ఆసనాలు స్వీకరించారు. ఆ దేవి కూడా వారికి విధిగా ముందుగా పూజ చేసి, నియమానుసారం ఆరాధన జరిపింది.
ఉవాచాదిత్యసంకాశాన్మునీన్సప్తౠషీన్శనైః। త్యక్త్వా వ్రతాత్మకం మౌనం నత్వా చ విధివన్మునీన్
ఆమె సూర్యుడిలా ప్రకాశించే సప్తర్షులైన మునులకు మౌనవ్రతాన్ని విడిచి, విధిగా నమస్కరించి, మెల్లగా మాట్లాడింది.
భగవంతోపి మౌనాంతే తస్యాః సప్తర్షయోప్యథ। గౌరవాధారతాం ప్రాప్తాం పప్రచ్ఛుస్తాం పునస్తథా
మౌనం ముగిసిన తర్వాత, ఆ గౌరవప్రదమైన సప్తర్షులు, ఆమెను గౌరవంతో చూసి, మళ్లీ అదే విధంగా ప్రశ్నించారు.
సాపి గౌరవగర్భేణ మనసా చారుహాసినీ। మునీన్సర్వాంస్తథాలోక్య ప్రోవాచ ప్రోహ్య వాగ్యమమ్
ఆమె గౌరవభావంతో, అందమైన నవ్వుతో, అందరు మునులను చూసి, మౌనాన్ని విడిచి మాట్లాడింది.
భగవంతో విజానీథ ప్రాణినాం మనసేప్సితమ్। శరీరాదిభిరత్యర్థం కదర్థ్యం తే హి దేహినః
భగవంతులారా! మీరు ప్రాణుల మనసులోని కోరికలు తెలుసు. అయినా, శరీరం మొదలైన వాటి వల్ల జీవులు చాలా బాధపడుతున్నారు.
కేచిత్తు నిపుణాస్తత్ర ఘటంతే వివిధోద్యమైః। ఉపాయైర్దుర్లభాన్భావాన్ప్రాప్నువంతి హ్యతంద్రితాః
కొంతమంది మాత్రం వివిధ ప్రయత్నాలతో, అపారమైన శ్రమతో, దుర్లభమైన ఫలితాలను సాధించేందుకు నిత్యం కృషి చేస్తారు.
అపరే తు పరిచ్ఛిద్య నానాకారానుపక్రమాన్। దేహాంతరార్థం సారంభమాశ్రయంతి హి తద్వ్రతమ్
ఇంకొంతమంది, అనేక రూపాలు, మార్గాలను గ్రహించి, మరొక శరీరం కోసం ఉత్సాహంగా వ్రతాలను ఆచరిస్తారు.
మమత్వాకాశసంభూతకుసుమస్రగ్విభూషితమ్। వింధ్యశృంగం స్ప్రష్టుకామో హస్తః ప్రసరతే ముహుః
అహంకారపు ఆకాశంలో పూసిన పుష్పమాలతో అలంకరించిన చేయి, వింధ్య పర్వత శిఖరాన్ని తాకాలని మళ్లీ మళ్లీ ప్రయత్నిస్తుంది.
అహం కిల భవం దేవం పతిం ప్రాప్తుం సముద్యతా। ప్రకృత్యైవ దురారాధ్యం తపస్యంతం చ సంప్రతి
దేవా! నేను నిన్ను నా భర్తగా పొందాలని సంకల్పించాను. సహజంగా నీకు తృప్తి కలిగించడం చాలా కష్టం. పైగా, నువ్విప్పుడు తపస్సులో ఉన్నావు.
సురాసురైరనిర్ణీతం పరమార్థక్రియాశ్రయం। సాంప్రతం చాపి నిర్దగ్ధో మదనో వీతరాగిణా
దేవతలు, దానవులు కూడా తేల్చుకోలేని పరమార్థం ఆయనలో ఉంది. ఇప్పుడు కామదేవుడిని కూడా ఆయన, విరక్తుడై, దహించేశాడు.
కథమారాధయేదీశం మాదృశీ తాదృశం శివమ్। ఇత్యుక్తా మునయస్తే తు స్థిరతాం మనసస్తతః
నాకు లాంటి వాడెవరు, అలాంటి శివుడిని ఎలా ఆరాధించగలదు? అని ఆమె అడిగింది. మునులు తమ మనస్సును స్థిరపరిచారు.
జ్ఞాతుమస్యా వచః ప్రోచుః ప్రక్రమాత్ప్రకృతార్థకమ్। మునయ ఊచుః-। ద్వివిధన్తు సుఖం తావత్పుత్రి లోకే విభావ్యతే
ఆమె మాటల అర్థం తెలుసుకోవాలని, మునులు క్రమంగా, విషయానుసారం ఇలా అన్నారు — కుమార్తె! ఈ లోకంలో సుఖం రెండు విధాలుగా కనిపిస్తుంది.
శరీరస్యాస్య సంయోగశ్చేతసశ్చాపి నిర్వృతిః। ప్రకృత్యా తు స దిగ్వాసా భీమో భస్మాస్థిభూషణః
ఈ శరీరానికి కలిసిన ఆనందం, మనస్సుకు కలిగే సంతృప్తి — ఇవే సుఖాలు. కానీ ఆయన సహజంగా దిక్కులను వస్త్రముగా ధరించి, భయంకరుడై, బస్మం, ఎముకలతో అలంకరించుకున్నవాడు.
కపాలీ భిక్షుకో నగ్నో విరూపాక్షోఽస్థిరక్రియః। ప్రమత్తోన్మత్తకాకారో బీభత్సో కృతసంగ్రహః
ఆయన కపాలాన్ని ధరించినవాడు, భిక్షాటన చేసే వాడు, నగ్నుడు, వక్రమైన కళ్లవాడు, స్థిరతలేని క్రియలు చేసే వాడు, పిచ్చివాడిలా, మత్తులో ఉన్నవాడిలా కనిపించే వాడు, భయంకరుడు, అన్నిటినీ సేకరించినవాడు.
పత్యా న తేన చాస్త్యర్థో మూర్తానర్థేన కాంక్షితః। యది స్వస్య శరీరస్య సుఖమిచ్ఛసి శాశ్వతమ్
అలాంటి భర్తతో ఏ ప్రయోజనం లేదు, శరీరంలో కోరికతో ఉండే వారికి ఆయన అవసరం లేదు. నువ్వు నీ శరీరానికి శాశ్వతమైన సుఖం కోరుకుంటే —
తత్కథం తే మహాదేవాద్భూతభాజో జుగుప్సితాత్। స్రవన్నరవసాసాస్థికపాలకృతభూషణాత్
మహాదేవుడు భయంకరమైన వాటితో అలంకరించుకున్నాడు — రక్తం కారుతున్న మాంసం, ఎముకలు, కపాలాలతో. అలాంటి ఆయనను మీరు ఎలా తక్కువగా చూడగలరు?
శ్వసదుగ్రభుజంగేన్ద్రకృతభూషణభూషితాత్। శ్మశానవాసినో రౌద్రప్రమథానుగతాదపి
ఆయన భయంకరమైన పాము అలంకారంగా ధరించి, శ్మశానంలో నివసిస్తూ, భయానకమైన ప్రేతగణాలతో కూడి ఉంటాడు.
సురేన్ద్రమకుటవ్రాతనిఘృష్టచరణోఽరిహా। హరిరస్తి జగద్ధాతా శ్రీకాన్తోఽనన్తమూర్తిమాన్
శివుని పాదాలను దేవేంద్రుల మకుటాలు రుద్దుతుంటే, శత్రువులను సంహరించేవాడు, జగత్తును సృష్టించేవాడు, లక్ష్మీదేవి ప్రియుడు, అనేక రూపాలవాడు హరిదేవుడు.
జప్యో యజ్ఞభుజామస్తి తథేన్ద్రః పాకశాసనః। దేవతానాం నిధిశ్చాస్తి జ్వలనస్సర్వకామధుక్
యజ్ఞాలను స్వీకరించేవాడు, యజ్ఞఫలాన్ని అనుభవించేవాడు, పాకాసురుని సంహరించిన ఇంద్రుడు, దేవతలకు సంపదను ప్రసాదించే అగ్ని — వీరందరూ ఉన్నారు.
వాయురస్తి జగద్ధాతా యః ప్రాణస్సర్వదేహినామ్। తథా వైశ్రవణో రాజా సర్వార్థమహిమా ప్రభుః
ప్రపంచానికి ప్రాణమైన వాయుదేవుడు, అన్ని జీవులకు శ్వాసగా ఉన్నాడు. అలాగే, సర్వసంపదలకు అధిపతి అయిన వైశ్రవణుడు కూడా ఉన్నాడు.
ఏభ్య ఏకతమం కస్మాన్న త్వం సంప్రాప్తుమిచ్ఛసి। ఉతాన్యస్మాదిహ ప్రాప్యం సుఖం తే మనసే హితమ్
ఈ మహానుభావుల్లో ఒకరిని ఎందుకు కోరుకోరు? లేకపోతే, మీ మనసుకు నచ్చిన ఇంకేదైనా సుఖాన్ని ఇక్కడ పొందాలని ఆశిస్తున్నారా?