ఉవాచ దానవశ్రేష్ఠో యుక్తియుక్తమిదం వచః। తారక ఉవాచ। శృణుధ్వమసురాః సర్వే వాక్యం మమ మహాబలాః
దానవులలో శ్రేష్ఠుడైన తారకుడు, యుక్తిగా ఇలా అన్నాడు: "ఓ మహాబలశాలి అసురులారా! నా మాట వినండి."
వంశక్షయకరా దేవాః సర్వేషామేవ దానవాః। అస్మాకం జాతిధర్మేణ విరూఢం వైరమక్షయమ్
దేవతలు మన వంశాన్ని నాశనం చేసే వారు. మన జన్మధర్మం వల్ల వారితో మన శత్రుత్వం పెరిగి, ఎప్పటికీ తగ్గదు.
వయం తపశ్చరిష్యామః సురాణాం నిగ్రహాయ తు। స్వబాహుబలమాశ్రిత్య సర్వ ఏవ న సంశయః
మనమంతా దేవతలను జయించేందుకు తపస్సు చేయాలి. మన చేతుల బలాన్ని నమ్ముకుని, అందరం సందేహం లేకుండా దీన్ని ఆచరిద్దాం.
తచ్ఛ్రుత్వా సంమతం కృత్వా పారియాత్రం యయౌ గిరిం। నిరాహారః పంచతపాః పత్రభుగ్వారిభోజనః
అందరూ అంగీకరించి, తారకుడు ఆహారం లేకుండా, ఐదు విధాల తపస్సు చేస్తూ, ఆకులు నీళ్లు మాత్రమే తింటూ, పరియాత్ర పర్వతానికి వెళ్లాడు.
శతంశతం సమానాం తు తపాంస్యేతాన్యథాకరోత్। ఏవం తు కర్శితే దేహే తపోరాశిత్వమాగతే
వందలాది సంవత్సరాలు తపస్సు చేస్తూ, శరీరం బలహీనమైపోయినప్పుడు, అతనికి తపస్సు ఫలం సిద్ధించింది.
బ్రహ్మాగత్యాహ దైత్యేంద్రం వరం వరయ సువ్రత। స వవ్రే సర్వభూతేభ్యో న మే మృత్యుర్భవేదితి
బ్రహ్మదేవుడు వచ్చి, "ఓ దైత్యాధిపతీ! వరం కోరుకో" అన్నాడు. దానికి తారకుడు, "ఏ ప్రాణికీ నేను చావకూడదు" అని కోరాడు.
తమువాచ తతో బ్రహ్మా దేహినాం మరణం ధ్రువమ్। యతస్తతోపి వరయ మృత్యుం యస్మాన్న శంకసే
అప్పుడు బ్రహ్మదేవుడు, "ప్రాణులందరికీ మరణం తప్పదు. అందువల్ల నువ్వు భయపడని వాడి చేతిలో మరణాన్ని కోరుకో" అన్నాడు.
తతః సంచింత్య దైత్యేంద్రః శిశోర్వై సప్తవాసరాత్। వవ్రే మహాసురో మృత్యుం మోహితో హ్యవలేపతః
అప్పుడు తారకుడు కొంత ఆలోచించి, అహంకారంతో మోసపోయి, "ఏడు రోజుల వయస్సున్న శిశువు చేతిలోనే నాకు మరణం కలగాలి" అని కోరాడు.
జగామోమిత్యుదాహృత్య బ్రహ్మా దైత్యో నిజం గృహమ్। అథాహ మంత్రిణస్తూర్ణం బలం మే సంప్రయుజ్యతామ్
బ్రహ్మదేవుడు "అలా జరగనీ" అని చెప్పి వెళ్లిపోయాడు. తారకుడు తన ఇంటికి చేరి, వెంటనే మంత్రులకు, "నా సైన్యాన్ని సిద్ధం చేయండి" అని ఆజ్ఞాపించాడు.
యది వో మత్ప్రియం కార్యం నిగ్రాహ్యాః సురసత్తమాః। నిగృహీతేషు మే ప్రీతిర్జాయతే చాతులాఽసురాః
"మీరు నన్ను సంతోషపెట్టాలనుకుంటే, ప్రధాన దేవతలను జయించాలి. వారు ఓడితే నాకు అపారమైన ఆనందం కలుగుతుంది, అసురులారా!"
తారకస్య వచః శ్రుత్వా గ్రసనో నామ దానవః। సేనానీర్దైత్యరాజస్య సజ్జం చక్రే బలం చ తత్
తారకుని మాటలు విని, గ్రసనుడు అనే దానవుడు, దైత్యరాజు సైన్యాధిపతి, సైన్యాన్ని సిద్ధం చేశాడు.
ఆహత్య భేరీం గంభీరాం దైత్యానాహూయ సత్వరః। దశకోటీశ్వరా దైత్యా దైత్యానాం చండవిక్రమాః
గంభీరమైన బేరి మోగించి, దానవులను త్వరగా పిలిపించాడు. పది కోట్ల దైత్యాధిపతులు, భయంకరమైన వీరులు అక్కడ చేరారు.
తేషామగ్రేసరో జంభః కుజంభోనంతరోఽసురః। మహిషః కుంజరో మేఘః కాలనేమిర్నిమిస్తథా
వారిలో ముందుగా జంభుడు, తరువాత కుజాంభుడు, మహిషుడు, కుంజరుడు, మేఘుడు, కాలనేమి, నిమి కూడా ఉన్నారు.
మంథనో జంభకః శుమ్భో దైత్యేంద్రా దశనాయకాః। అన్యే చ శతశస్తత్ర పృథివీతులనక్షమాః
మంథనుడు, జంభకుడు, శుంభుడు, పది మంది దైత్యాధిపతులు, ఇంకా వందలాది భూమంతటి విస్తారమైన దైత్యులు అక్కడ చేరారు.
గరుడానాం సహస్రేణ చక్రాష్టకవిభూషితః। సకూబరపరీవారశ్చతుర్యోజనవిస్తృతః
ఎనిమిది చక్రాలతో అలంకరించబడిన అతని రథాన్ని, చేతిలో గదలు పట్టుకున్న అనుచరులతో కూడి, నాలుగు యోజనాల వెడల్పుతో, వెయ్యి గరుడులు లాగిపోతుండగా అలంకరించారు.
స్యందనస్తారకస్యాసీత్వ్యాఘ్రసింహఖరార్వభిః। యుక్తా రథాస్తు గ్రసన జంభకౌ జంభకుంభినాం
తారుని రథాన్ని పులులు, సింహాలు, గాడిదలు, ఒంటెలు లతో జోడించారు. గ్రసనుడు, జంభకుడు వారి రథాలను జంభకుంభి ఏనుగులు లాగించాయి.
మేఘస్య ద్వీపిభిర్యుక్తః కూష్మాండైః కాలనేమినః। పర్వతాభశ్చతుర్దంష్ట్రో నిమేశ్చైవ మహాగజః
మేఘుని రథాన్ని ద్వీపాలలో ఉండే జంతువులు, కూష్మాండ రాక్షసులు లాగాయి. కాలనేమి రథాన్ని నాలుగు దంతాలున్న, కొండలా ఉన్న ఏనుగులు లాగాయి. నిమేషుని రథాన్ని గొప్ప ఏనుగు లాగింది.
శతహస్తతురంగస్థో మంథనో నామ దైత్యరాట్। జంభకస్తూష్ట్రమారూఢో గిరీంద్రాభం మహాబలః
మంథనుడు అనే మహాబలశాలి దైత్యరాజు, వంద చేతులున్న గుర్రంపై ఎక్కాడు. జంభకుడు, కొండలాంటి రూపంతో, గొప్ప బలంతో ఒంటెపై ఎక్కాడు.
శుంభో మేషం సమారూఢోఽన్యేప్యేవం చిత్రవాహనాః। ప్రచండాశ్చిత్రవర్మాణః కుండలోష్ణీషభూషితాః
శుంభుడు మేకపై ఎక్కాడు. మిగతావారు కూడా విచిత్రమైన వాహనాలపై ఉన్నారు. వారు భయంకరులు, రకరకాల కవచాలతో, కుండలాలు, తలపాగాలతో అలంకరించబడ్డారు.
తద్బలం దైత్యసింహస్య భీమరూపం వ్యజాయత। ప్రమత్తమత్తమాతంగతురంగరథసంకులమ్
ఆ దైత్యసింహుని సైన్యం భయంకరమైన రూపంలో కనిపించింది. మత్తులో ఉన్న ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలతో అది నిండిపోయింది.
ప్రతస్థేఽమరయుద్ధాయ బహుపత్తిపతాకికమ్। ఏతస్మిన్నంతరే వాయుర్దేవదూతోఽసురాలయే
అది అమరులతో యుద్ధానికి బయలుదేరింది. అనేక pěదాళ్లు, జెండాలతో కూడి ఉంది. ఆ సమయంలో వాయువు అనే దేవదూత, అసురుల ఇంట్లోకి ప్రవేశించాడు.
దృష్ట్వా తద్దానవబలం జగామేంద్రస్య శంసితుం। స గత్వా తు సభాం దివ్యాం మహేంద్రస్య మహాత్మనః
ఆ దానవ సైన్యాన్ని చూసి, వాయువు ఇంద్రునికి తెలియజేయడానికి వెళ్లాడు. ఆయన, మహాత్ముడైన మహేంద్రుని దివ్య సభలోకి చేరాడు.
శశంస మధ్యే దేవానాం తత్కార్యం సముపస్థితమ్। తచ్ఛ్రుత్వా దేవరాజస్తు నిమీలితవిలోచనః
అక్కడ దేవతల మధ్య ఆ విషయం చెప్పాడు. అది విని దేవేంద్రుడు కన్నులు మూశాడు.
బృహస్పతిమువాచేదం వాక్యం కాలే మహాభుజః। ఇంద్ర ఉవాచ। సంప్రాప్నోతి విమర్దోయం దేవానాం దానవైః సహ
అప్పుడు మహాబాహువు అయిన ఇంద్రుడు బ్రహస్పతిని చూస్తూ ఇలా అన్నాడు: 'ఇప్పుడు దేవతలు, దానవుల మధ్య ఘర్షణ సమీపిస్తోంది.'
కార్యం కిమత్ర తద్బ్రూహి నీత్యుపాయోపబృంహితమ్। ఏతచ్ఛ్రుత్వా తు వచనం మహేంద్రస్య గిరాం పతిః
'ఈ విషయంలో ఏమి చేయాలి? నీవు ధర్మబద్ధంగా, నైపుణ్యంతో చెప్పు.' అని మహేంద్రుని మాటలు విని,
ఇత్యువాచ మహాభాగో బృహస్పతిరుదారధీః। బృహస్పతిరువాచ। సామపూర్వా శ్రుతా నీతిశ్చతురంగా పతాకినీ
బ్రహస్పతి మహాపండితుడు ఇలా అన్నాడు: 'సామం మొదలైన నైతి విధానాలు వినిపించబడ్డాయి. నాలుగు రకాల సైన్యంతో, జెండాలతో కూడినది.'
జిగీషతాం సురశ్రేష్ఠ స్థితిరేషా సనాతనీ। సామభేదస్తథా దానం దండశ్చాంగచతుష్టయమ్
'విజయం కోరేవారికి ఇది శాశ్వతమైన విధానం, ఓ దేవతలలో శ్రేష్ఠుడా! సామం, భేదం, దానం, దండం — ఇవే నాలుగు మార్గాలు.'
న సాంత్వగోచరే లుబ్ధానభేద్యాస్త్వేకధర్మిణః। న దానమత్త్ర సంసిద్ధ్యై ప్రసహ్యైవాపహారిణామ్
'కానీ, లోభులు, ఒకే లక్ష్యంతో ఉన్నవారికి సామం, భేదం పనికిరావు. బలవంతంగా తీసుకునేవారికి దానం ఫలించదు.'
ఏకోభ్యుపాయో దండోఽత్ర భవతాం యది రోచతే। ఏవముక్తః సహస్రాక్ష ఏవమేతదువాచ హ
'ఈ సందర్భంలో మీకు నచ్చితే దండమే ఒకే మార్గం.' అని బ్రహస్పతి చెప్పగా, సహస్రాక్షుడు ఇలా అన్నాడు.
కర్త్తవ్యతాం చ సంచింత్య ప్రోవాచామరసంసది। ఇంద్ర ఉవాచ। అవధానేన మే వాచం శృణుధ్వం నాకవాసినః
ఏం చేయాలో ఆలోచించి, అమరుల సభలో ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు: 'స్వర్గంలో నివసించేవారూ, నా మాటను జాగ్రత్తగా వినండి.'