మేదోస్థిమజ్జరుధిరైః సిక్తం దానవసంభవైః। అద్వితీయం ప్రహరణం క్షురపర్యంతమండలమ్
దానవుల నుండి వచ్చిన మజ్జ, ఎముక, కొవ్వు, రక్తంతో తడిసిన, అపూర్వమైన, కత్తిలాంటి అంచుతో వలయాకారంగా ఉన్న ఆ ఆయుధం—
స్రగ్దామమాలానిచితం కామగం కామరూపిణం। స్వయం స్వయంభువా సృష్టం భయదం సర్వవిద్విషామ్
పుష్పమాలలు, హారాలతో అలంకరించబడి, కావలసిన రూపాన్ని ధరించేవారికి ఆకాంక్షనీయంగా, స్వయంభువుడు సృష్టించినదిగా, శత్రువులకు భయాన్ని కలిగించేలా ఉంది.
దధార రోషేణావిష్టం నిత్యమాహవదర్పితం। క్షేపణాద్యస్య ముహ్యంతి లోకాః సస్థాణుజంగమాః
ఆయన కోపంతో ఆ ఆయుధాన్ని పట్టుకుని, ఎప్పుడూ యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉండేవాడు. దాన్ని విసిరినప్పుడు, స్థావరజంగమమయిన ప్రాణులు అన్నీ మోహించిపోతాయి.
క్రవ్యాదాని చ భూతాని తృప్తిం యాంతి మహామృధే। తమప్రతిమకర్మాణం సమానం సూర్యవర్చసా
మహాయుద్ధంలో మాంసాహార జీవులు సంతృప్తి పొందాయి. అపూర్వమైన కార్యాలు చేసే ఆయన, సూర్యుడి తేజస్సుతో సమానంగా మెరిసాడు.
చక్రముద్యమ్య సమరే కోపదీప్తో గదాధరః। ప్రణష్టం దానవం తేజః కుర్వాణం స్వేన తేజసా
యుద్ధంలో చక్రాన్ని పైకి ఎత్తి, కోపంతో మండుతూ, గదను ధరించినవాడు తన తేజంతో దానవుని తేజస్సును తగ్గించాడు.
చిచ్ఛేద బాహూంస్తేనైవ సమరే కాలనేమినః। తచ్చ వక్త్రశతం ఘోరం సాగ్నిచూర్ణాట్టహాసి వై
అదే చక్రంతో యుద్ధంలో కాలనేమి చేతులను నరికేశాడు. అగ్నిలా మెరిసే, వంద ముఖాలతో ఉన్న భయంకరమైన ఆ తల—
తస్య దైత్యస్య చక్రేణ ప్రమమాథ బలాద్ధరిః। సచ్ఛిన్నబాహుర్విశిరానప్రాకంపత దానవః
ఆ దానవుడిని హరి తన చక్రంతో బలవంతంగా కొట్టి పడగొట్టాడు. అతని చేయి తెగిపోయింది, తల కూడా కోసిపడింది. ఆ దానవుడు వణికిపోయాడు.
కబంధావస్థితః సంఖ్యే విశాఖఇవ పాదపః। తంవితత్య మహాపక్షౌ వాయోః కృత్వా సమం జవమ్
ఆ యుద్ధంలో అతడు తలరహిత శరీరంగా, మెరుపు తగిలిన చెట్టు లాగా నిలిచిపోయాడు. ఆ సమయంలో గరుత్మంతుడు తన పెద్ద రెక్కలు విస్తరించి, గాలికి సమానమైన వేగంతో పరిగెత్తాడు.
ఉరసా తాడయామాస గరుడః కాలనేమినం। స తస్య దేహోభిముఖో విబాహుః ఖాత్పరిభ్రమన్
గరుత్మంతుడు కాలనేమిని ఛాతీపై బలంగా కొట్టాడు. ఆ దానవుడు చేతులు ఊపుకుంటూ, తన శరీరాన్ని ఎదురుగా పెట్టుకుని ఆకాశంలో తిరిగాడు.
నిపపాత దివం త్యక్త్వా క్షోభయన్ధరణీతలమ్। తస్మిన్నిపతితే దైత్యే దేవాః సర్షిగణాస్తథా
ఆ దానవుడు ఆకాశాన్ని వదిలి భూమిపై పడిపోయాడు. భూమి కంపించిపోయింది. ఆ దానవుడు పడిపోతుండగా, దేవతలు, ఋషులు కూడా—
సాధుసాధ్వితి వైకుంఠం సమేతాః ప్రత్యపూజయన్। అపరే యే తు దైత్యా వై యుద్ధే దృష్టపరాక్రమాః
అందరూ కూడి 'బాగుంది, బాగుంది!' అని వైకుంఠుని స్తుతించారు. యుద్ధంలో పరాక్రమాన్ని చూసిన మిగతా దానవులు మాత్రం—
తే సర్వే బాహుభిర్వ్యాప్తా న శేకుశ్చలితుం రణే। కాంశ్చిత్కేశేషు జగ్రాహ కాంశ్చిత్కంఠేష్వపీడయత్
వారంతా చేతులు కలిపి, యుద్ధరంగంలో కదలలేకపోయారు. కొందరు ఒకరినొకరు జుట్టు పట్టుకున్నారు, మరికొందరు గొంతు పిసికారు.
చకర్త కస్యచిద్వక్త్రం మధ్యే గృహ్ణాత్తథాపరమ్। తే గదాచక్రనిర్దగ్ధా గతసత్వా గతాసవః
వారిలో ఒకరికి ముఖాన్ని కోసాడు, ఇంకొకరిని మధ్యలో పట్టుకున్నాడు. గద, చక్రాల తాకిడికి వారు కాలిపోయి, బలహీనంగా, ప్రాణాలు విడిచారు.
గగనాద్భ్రష్టసర్వాంగా నిపేతుర్ధరణీతలే। తేషు సర్వేషు దైత్యేషు హతేషు పురుషోత్తమః
వారి శరీరాలు ఆకాశం నుంచి కింద పడిపోయి భూమిని తాకాయి. ఆ దానవులందరూ చనిపోయినప్పుడు, పరమపురుషుడు—
శక్రప్రియం తతః కృత్వా కృతకర్మగదాధరః। తస్మిన్విమర్దే సంవృత్తే సంగ్రామే తారకామయే
ఇంద్రునికి ఇష్టమైన కార్యాన్ని పూర్తిచేసి, తన గదను చేతబట్టి, ఆ తారకాసురునితో జరిగిన ఘోరమైన యుద్ధంలో—
తం చ దేశం జగామాశు బ్రహ్మా లోకపితామహః। సర్వైర్బ్రహ్మర్షిభిః సార్ద్ధం గంధర్వాప్సరసాంగణైః
అప్పుడు బ్రహ్మ, లోకాల పితామహుడు, బ్రహ్మర్షులతో పాటు గంధర్వులు, అప్సరసల సమూహాలతో ఆ ప్రదేశానికి వేగంగా వచ్చాడు.
దేవదేవం హరిం దేవః పూజయన్వాక్యమబ్రవీత్। కృతం దేవ మహత్కర్మ సురాణాం శల్యముద్ధృతమ్
దేవతల దేవుడు హరిని బ్రహ్మ ఆరాధిస్తూ ఇలా అన్నాడు: 'దేవా, గొప్ప కార్యం జరిగింది. దేవతలకు బాధ కలిగించిన శత్రువు తొలగిపోయాడు.'
నిధనేన చ దైత్యానాం వయం చ పరితోషితాః। యోఽయం త్వయా హతో విష్ణో కాలనేమిర్మహాసురః
'దానవులు నశించడంతో మేమందరం సంతోషించాము. నీవు సంహరించిన ఈ కాలనేమి మహాసురుడు—'
త్వామేతస్య ౠతే హ్యస్మిన్శాస్తా కశ్చిన్న విద్యతే। ఏష దేవాన్పరిభవన్లోకాంశ్చ సచరాచరాన్
'ఈ లోకంలో నిన్ను తప్ప మరొకరు అతన్ని జయించలేరు. ఇతడు దేవతలను, చరాచర జగత్తును అవమానించాడు.'
ౠషీణాం కదనం కృత్వా మామపి ప్రతిగర్జతి। తదనేన త్వదీయేన పరితుష్టోస్మి కర్మణా
'ఋషులను సంహరించి, నన్ను కూడా ఎదిరించాడు. నీ ఈ కార్యానికి నేను ఎంతో సంతోషిస్తున్నాను.'
యదయం కాలకల్పస్తే కాలనేమిర్నిపాతితః। తదాగచ్ఛస్వ భద్రం తే గచ్ఛామ దివముత్తమామ్1.41.
'ఇప్పుడు కాలనేమి అనే శత్రువు సంహరించబడి, నీకు మంగళం కలగాలి. మనం ఉత్తమమైన స్వర్గానికి వెళ్ళుదాం.'
బ్రహ్మర్షయస్త్వాం తత్రస్థాః ప్రతీక్షంతే సదో గతాః। కం చాహం తవ దాస్యామి వరం వరభృతాం వర
'అక్కడ ఉన్న బ్రహ్మర్షులు నీ రాక కోసం ఎదురు చూస్తున్నారు. వరాలందించే వారిలో నీవు శ్రేష్ఠుడవు కాబట్టి, నేను నీకు ఒక వరం ఇస్తాను.'
స్వస్థానస్థేషు దేవేషు తేషాం చ వరదో భవాన్। నిర్యాతమేతత్త్రైలోక్యం స్ఫీతం నిహతకంటకమ్
'దేవతలు తమ స్థానాల్లో స్థిరంగా ఉండగా, వారికి నీవు వరదాతవు. ఇప్పుడు ఈ మూడు లోకాలు కష్టాల నుంచి విముక్తమై, సంపన్నంగా ఉండాలి.'
అస్మిన్నేవ మృధే విష్ణో శక్రాయ సుమహాత్మనే। ఏవముక్తో భగవతా బ్రహ్మణా హరిరవ్యయః
'ఈ యుద్ధంలో, ఓ విష్ణూ, మహాత్ముడైన ఇంద్రునికోసం—' ఇలా భగవంతుడైన బ్రహ్మ చెప్పగా, అవినాశి అయిన హరి సమాధానం ఇచ్చాడు.
దేవాన్శక్రముఖాన్సర్వానువాచ శుభయా గిరా। విష్ణురువాచ। శ్రూయతాం త్రిదశాస్సర్వే యావంతోఽత్ర సమాగతాః
విష్ణువు శక్రుని ముందుగా ఉంచుకొని, అక్కడ కూడిన అన్ని దేవతలతో మధురమైన మాటలతో ఇలా అన్నాడు: 'ఇక్కడ ఉన్న అందరూ దేవతలు వినండి.'
సుపర్ణసహితైస్తత్ర పురస్కృత్య పురందరం। అస్మాభిః సమరే సర్వైః కాలనేమిముఖా హతాః
అక్కడ సుపర్ణుడు మరియు ఇతరులతో కలిసి, పురందరుని ముందుగా ఉంచుకొని, మనమంతా కలిసి యుద్ధంలో కాలనేమి మరియు అతని అనుచరులను సంహరించాము.
దానవా విక్రమోపేతాః శక్రాదపి మహత్తరాః। అస్మిన్మహతి సంగ్రామే ద్వావేవ తు వినిస్సృతౌ
ఆ దానవులు గొప్ప పరాక్రమంతో, శక్రునికంటే కూడ ఎక్కువ శక్తివంతులై, ఈ మహా సంగ్రామంలో ఇద్దరే బయటపడ్డారు.
విరోచనస్తు దైతేయః స్వర్భానుశ్చ మహాబలః। స్వాం దిశం భజతాం శక్రో దిశం వరుణ ఏవ చ
దైత్యుడైన విరోచనుడు, మహాబలుడు అయిన స్వర్భాను తమ తమ దిక్కులకు వెళ్లారు; అలాగే శక్రుడు, వరుణుడు కూడా తమ దిక్కులను ఆశ్రయించారు.
యామ్యాం యమః పాలయతాముత్తరాం చ ధనాధిపః। ౠక్షైః సహ సదా యోగం గచ్ఛతాం చంద్రమాస్తథా
దక్షిణ దిక్కును యముడు రక్షించాలి, ఉత్తర దిక్కును ధనాధిపతి రక్షించాలి; చంద్రుడు ఋక్షులతో కలిసి ఎప్పుడూ సంయోగాన్ని కోరుతూ ప్రయాణించాలి.
అయమృతుముఖం సూర్యో భజతామయనైః సహ। ఆజ్యభాగాః ప్రవర్తంతాం సదస్యైరభిపూజితాః
సూర్యుడు ఋతువులతో పాటు, అయనాలతో కలిసి తన దారిలో సాగాలి; clarified butter తో చేసే హోమాలు సభలో గౌరవంతో ప్రారంభించాలి.