అస్యచ్ఛాయాముపాశ్రిత్య దేవా మఖముఖే స్థితాః। ఆజ్యం మహర్షిభిర్దత్తమశ్నువంతి త్రిధా హుతమ్1.41.
దేవతలు ఆ వృక్షపు నీడను ఆశ్రయించి, యజ్ఞమండపంలో నిలబడి, మహర్షులు మూడు సార్లు నైవేద్యంగా సమర్పించిన నెయ్యిని ఆనందంగా స్వీకరిస్తారు.
అయం స నిధనే హేతుః సర్వేషామమరద్విషామ్। అస్య చక్రప్రవిష్టాని కులాన్యస్మాకమాహవే
అమరుల శత్రువులందరికీ నాశనానికి ఇదే కారణం. మా శత్రువుల వంశాలు యుద్ధంలో ఈ చక్రంలో ప్రవేశించాయి.
అయం స కిల యుద్ధేషు సురార్థే త్యక్తజీవితః। స విభుస్తేజసా యుక్తం చక్రం క్షిపతి శత్రుషు
ఇతనే యుద్ధాల్లో దేవతల కోసం తన ప్రాణాన్ని త్యాగం చేసినవాడు. అతను మహాశక్తితో, తేజస్సుతో శత్రువులపై చక్రాన్ని విసురుతాడు.
అయం స కాలో దైత్యానాం కాలభూతే మయి స్థితే। అతిక్రాంతస్య కాలస్య ఫలం ప్రాప్స్యతి కేశవః
ఇతనే దైత్యులకు కాలంగా ఉన్నాడు. నేను కాలరూపంగా ఇక్కడ ఉన్నందువల్ల, నిర్ణీత సమయం గడిచిన తర్వాత కేశవుడు ఫలితాన్ని పొందతాడు.
దిష్ట్యేదానీం సమక్షం మే విష్ణురేష సమాగతః। నిష్పిష్టో బహునా సంఖ్యే మయ్యేవ ప్రణశిష్యతి
ఇప్పుడు నా కళ్లముందే విధి వల్ల ఈ విష్ణువు వచ్చాడు. యుద్ధంలో నేను అతన్ని నాశనం చేసి, ఇక్కడే అంతమొందిస్తాను.
యాస్యామ్యపచితిం దిష్ట్యా పూర్వేషామద్య సంయుగే। ఇమన్నారాయణం హత్వా దానవానాం భయావహమ్
ఈ రోజు యుద్ధంలో నా పూర్వీకులకు చేయవలసిన విధిని నెరవేర్చుతాను. ఈ నారాయణుడిని, దానవులకు భయంకరుడైన వాడిని, సంహరించి తీరుతాను.
క్షిప్రమేవ హనిష్యామి రణేఽమరగణానహమ్। జాత్యంతరగతోప్యేష బాధతే దానవాన్మృధే
చాలా త్వరలోనే యుద్ధంలో దేవతల గణాలను నేను సంహరిస్తాను. ఇతను ఏ జన్మలోనైనా, యుద్ధంలో దానవులను బాధించడమే చేస్తాడు.
ఏషోఽనంతః పురా భూత్వా పద్మనాభ ఇతి శ్రుతః। జఘానైకార్ణవే ఘోరే తావుభౌ మధుకైటభౌ
ఇతనే పురాతన కాలంలో అనంతుడు, పద్మనాభుడు అని పిలవబడినవాడు. భయంకరమైన సముద్రంలో మధు, కైటభులను సంహరించినవాడు ఇతనే.
ద్విధాభూతం వపుః కృత్వా సింహస్యార్ద్ధం నరస్య చ। పితరం మే జఘానైకో హిరణ్యకశిపుం పురా
సింహం, మనిషి రూపాల్లో అర్ధం అర్ధంగా విడగొట్టి, నా తండ్రి హిరణ్యకశిపును ఒక్కడే సంహరించినవాడు ఇతనే.
శుభం గర్భమధత్తైనమదితిర్దేవతారణిః। త్రీన్లోకానాజహారైకః క్రమమాణస్త్రిభిః క్రమైః
దేవతల తల్లి అదితి ఇతనిని శుభమైన గర్భంగా ధరించింది. ఇతనే మూడు అడుగులతో మూడు లోకాలను స్వాధీనం చేసుకున్నవాడు.
భూయస్త్విదానీం సంప్రాప్తే సంగ్రామే తారకామయే। మయా సహ సమాగమ్య స దేవో వినశిష్యతి
ఇప్పుడు తిరిగి తారకామయ యుద్ధ సమయం వచ్చినప్పుడు, ఆ దేవుడు నన్ను ఎదుర్కొని నాశనం అవుతాడు.
ఏవముక్త్వా బహువిధం క్షిప్రం నారాయణం రణే। వాగ్భిరప్రతిరూపాభిర్యుద్ధమేవాభ్యరోచయత్
ఇలా అనేక విధాలుగా చెప్పి, వెంటనే నారాయణుడిని యుద్ధానికి ఆహ్వానిస్తూ, కఠినమైన, అనుచితమైన మాటలు పలికాడు.
క్షిప్యమాణోఽసురేంద్రేణ న చుకోప గదాధరః। క్షమాబలేన మహతా సస్మితం చేదమబ్రవీత్
అసురేంద్రుడు ప్రేరేపించినా, గదాధారి కోపపడలేదు. అతను గొప్ప సహనంతో చిరునవ్వుతో ఇలా అన్నాడు.
అల్పం దర్పబలం దైత్య స్థిరమక్రోధజం బలమ్। హతస్త్వం దర్పజైర్దోషైర్హిత్వా యో భాషసే క్షమామ్
నీ బలం అహంకారంతో పుట్టిన చిన్నదే, దైత్యా. నిజమైన బలం స్థిరంగా, కోపం లేకుండా ఉంటుంది. అహంకారంతో వచ్చిన దోషాల వల్ల నీవు నాశనం అవుతున్నావు, అయినా సహనాన్ని గురించి మాట్లాడుతున్నావు.
అధమస్త్వం మమ మతో ధిగేతత్తవ వాగ్బలమ్। కే తత్ర పురుషాః సంతి యత్ర గర్జంతి యోషితః
నీవు నా దృష్టిలో నీచుడు. నీ గొప్ప మాటలకు నింద. మహిళలు గర్జించే చోట పురుషులు ఎక్కడుంటారు?
అహం త్వాం దైత్య పశ్యామి పూర్వేషాం మార్గగామినమ్। ప్రజాపతిం కృతం సేతుం త్యక్త్వా కః స్వస్తిమాన్భవేత్
దైత్యా! నీవు నీ పూర్వీకుల మార్గాన్ని అనుసరిస్తున్నావని నేను చూస్తున్నాను. ప్రజాపతి నిర్మించిన వంతెనను వదిలి ఎవరు శుభంగా ఉండగలరు?
అద్య త్వాం నాశయిష్యామి దేవవ్యాపారఘాతకమ్। స్వేషు స్వేషు చ స్థానేషు స్థాపయిష్యామి దేవతాః
ఈ రోజు నేను దేవతల కార్యాలను ధ్వంసం చేసిన నిన్ను నాశనం చేస్తాను. దేవతలను వారి వారి స్థానాల్లో తిరిగి స్థాపిస్తాను.
ఏవం బ్రువతి వాక్యం తు మృధే శ్రీవత్సధారిణి। జహాస దానవః క్రోధాద్ధస్తాంశ్చక్రేణ సాయుధాన్
శ్రీవత్సముద్రికను ధరించినవాడు యుద్ధంలో ఇలా మాట్లాడగా, దానవుడు కోపంతో నవ్వి, ఆయుధాలతో కూడిన చేతులను చక్రంతో పైకి ఎత్తాడు.
స బాహుశతముద్యమ్య సర్వాయుధగణాన్రణే। క్రోధాద్విగుణరక్తాక్షో విష్ణోర్వక్షస్య పాతయత్
అతడు వంద చేతులు, అన్ని ఆయుధాలతో యుద్ధంలో పైకి ఎత్తి, కోపంతో రెట్టింపు ఎర్రగా మారిన కళ్లతో, వాటిని విష్ణువు ఛాతిపై విసిరాడు.
దానవాశ్చాపి సమరే మయతారపురోగమాః। ఉద్యతాయుధనిస్త్రింశా విష్ణుమభ్యద్రవన్రణే
అప్పుడు మయుడు, తారుడు ముందుండి, ఆయుధాలు, ఖడ్గాలు ఎత్తుకుని, మిగతా దానవులు కూడా యుద్ధంలో విష్ణువును దాడికి పరుగెత్తారు.
స తాడ్యమానోఽతిబలైర్దైత్యైః సర్వాయుధోద్యతైః। న చచాల తతో యుద్ధే కంప్యమాన ఇవాచలః
బలవంతమైన దైత్యులు అన్నిరకాల ఆయుధాలతో దాడి చేసినా, ఆయన యుద్ధంలో కొంచెం కూడా కదలకుండా, కదిలించినా కదలని పర్వతంలా నిలిచాడు.
సంయుక్తశ్చ సుపర్ణేన కాలనేమిర్మహాసురః। సర్వప్రాణేన మహతీం గదాముద్యమ్య బాహుభిః
అప్పుడు మహాశక్తిమంతుడైన కాలనేమి, సుపర్ణుడితో కలిసి, తన బలాన్ని మొత్తం కూడగట్టి, గొప్ప గదను చేతులతో పైకి ఎత్తాడు.
ఘోరాం జ్వలంతీం ముముచే సంరబ్ధో గరుడోపరి। కర్మణా తేన దైత్యస్య విష్ణుర్విస్మయమాగమత్
అతడు భయంకరంగా మండుతున్న ఆ గదను కోపంతో గరుడునిపైకి విసిరాడు. దానవుని ఆ చర్యను చూసి విష్ణువు ఆశ్చర్యపోయాడు.
తదా తేన సుపర్ణస్య పాతితా మూర్ధ్ని సా గదా। సుపర్ణం వ్యథితం దృష్ట్వా క్షతం చ వపురాత్మనః
ఆ గద సుపర్ణుడు విసిరినదే కావడంతో, అది అతని తలపై పడింది. సుపర్ణుడు బాధపడుతూ, తన శరీరం గాయపడినదాన్ని చూసి—
క్రోధసంరక్తనయనో వైకుంఠశ్చక్రమాదదే। వ్యవర్ద్ధత చ వేగేన సుపర్ణేన సమం విభుః
వైకుంఠుడు కోపంతో కళ్లకు ఎర్రదనం వచ్చి, చక్రాన్ని ఎత్తుకున్నాడు. సుపర్ణుడితో కలిసి ఆయన వేగాన్ని పెంచాడు.
భుజాశ్చాస్య వ్యవర్ధంత వ్యాప్తవంతో దిశో దశ। విదిశశ్చైవ ఖం చాపి గాం చైవ ప్రతిపూరయన్
ఆయన చేతులు పెరిగి, పది దిశలను వ్యాపించి, మధ్య దిశలు, ఆకాశం, భూమిని కూడా నింపాయి.
వవృధే స పునర్లోకాన్క్రాంతుకామ ఇవౌజసా। తం జయాయ సురేంద్రాణాం వర్ద్ధమానం నభస్తలే
ఆయన బలంతో మరింత పెరిగి, లోకాలను దాటి వెళ్లాలనుకున్నట్టు కనిపించాడు. దేవేంద్రుల విజయానికి, ఆకాశంలో ఆయన పెరుగుతున్నప్పుడు—
ౠషయః సహ గంధర్వాస్తుష్టువుర్మధుసూదనమ్। సద్యాం కిరీటేన లిఖన్శిరసా భాస్వరేణ చ
ఋషులు, గంధర్వులతో కలిసి, మధుసూదనుడిని స్తుతించారు. ఆయన తలపై ప్రకాశించే కిరీటంతో ఆకాశాన్ని రాసినట్టుగా కనిపించాడు.
పద్భ్యామాక్రమ్యవసుధాం దిశః ప్రచ్ఛాద్య బాహుభిః। సహస్రకరతుల్యాభం సహస్రారమరిక్షయమ్
తన పాదాలతో భూమిని నొక్కి, చేతులతో దిశలను కప్పి, వంద చేతులు, వంద కళ్ళతో ఉన్నవాడిలా, శత్రువులకు అజేయుడిగా కనిపించాడు.
దీప్తాగ్నిసదృశం ఘోరందర్శనేన సుదర్శనమ్। సువర్ణరేణుపర్యంతం వజ్రనాభం భయావహం
సుదర్శన చక్రం అగ్నిలా మండుతూ, భయంకరంగా, బంగారు ధూళితో కప్పబడి, వజ్రంలాంటి మధ్య భాగంతో, భయాన్ని కలిగించేలా మెరిసింది.