పంచ తం నాభ్యవర్తంత విపరీతేన కర్మణా। వేదో ధర్మః క్షమా సత్యం శ్రీశ్చ నారాయణాశ్రయా
అయితే, వేదం, ధర్మం, సహనం, సత్యం, శ్రీ — ఇవన్నీ నారాయణునిపై ఆధారపడినవి — అతని చెంతకు రాలేదు, అతని పనులకు విరుద్ధంగా వ్యవహరించాయి.
స తేషామనుపస్థానాత్సక్రోధో దానవేశ్వరః। వైష్ణవం పదమన్విచ్ఛన్స గతో దేవతాయతః
అవి తన దగ్గరికి రాకపోవడంతో, దానవాధిపతి కోపంతో, వైష్ణవ పదాన్ని కోరుతూ, దేవతల నివాసానికి వెళ్లాడు.
స దదర్శ సుపర్ణస్థం శంఖచక్రగదాధరం। దానవానాం వినాశాయ భ్రామయంతం గదాం శుభాం
అక్కడ అతడు గరుడుపై కూర్చొని, శంఖం, చక్రం, గదా ధరించి, దానవులను నాశనం చేయడానికి పవిత్రమైన గదాను తిప్పుతున్న విష్ణువును చూశాడు.
సజలాంభోదసదృశం విద్యుత్సదృశవాససం। ఆరూఢం స్వర్ణపత్రాఢ్యం ఖేచరం కాశ్యపం ఖగం
మెఘంతో పోలిన వర్ణంతో, మెరుపు వలె వస్త్రాలు ధరించి, బంగారు రెక్కలతో కూడిన కశ్యపుని వంశానికి చెందిన ఆ పక్షిపై ఆకాశంలో సంచరిస్తున్నాడని చూశాడు.
దుష్టదైత్యవినాశాయ దృష్ట్వా ఖస్థమివస్థితం। దానవో విష్ణుమక్షోభ్యం బభాషే క్షుబ్ధమానసః
దుష్ట దానవులను నాశనం చేయడానికి ఆకాశంలో నిలబడి ఉన్న విష్ణువును చూసి, ఆ దానవుడు మనసు కలవరపడి, కదలని విష్ణువుతో మాట్లాడాడు.
అయం స రిపురస్మాకం పూర్వేషాం ప్రాణనాశనః। అర్ణవావాసినశ్చైవ మధోశ్చ కైటభస్య చ
ఇతడే మన శత్రువు, మన పూర్వీకుల ప్రాణాలను హరించినవాడు, సముద్రంలో నివసించినవాడిని, మధు, కైటభులను సంహరించినవాడు.
అయం స రిపురస్మాకమసమః కిల కథ్యతే। అనేకసంయుగేనేన దానవా బహవో హతాః
ఇతడే మన శత్రువు, అసమానుడని చెప్పబడుతున్నాడు. అనేక యుద్ధాల్లో అనేక దానవులను సంహరించాడు.
అయం స నిర్ఘృణో లోకే స్త్రీబాలనిరపత్త్రపః। యేన దానవనారీణాం సీమంతోద్వరణం కృతమ్
ఇతడే ఈ లోకంలో దయలేని వాడు, స్త్రీలు, పిల్లల ముందు కూడా సిగ్గు లేకుండా, దానవ స్త్రీల మధ్య సరిహద్దును, ఎంపికను చేసినవాడు.
అయం స విష్ణుర్దేవానాం వైకుంఠశ్చ దివౌకసామ్। అనంతో భోగినాం మధ్యే స్వయంభూశ్చ స్వయంభువః
ఇతడే దేవతలకు విష్ణువు, స్వర్గవాసులకు వైకుంఠుడు, పాములలో అనంతుడు, స్వయంభువులలో స్వయంభువు.
అయం స నాథో దేవానామస్మాభిర్విప్రకృష్యతే। అస్య క్రోధం సమాసాద్య హిరణ్యకశిపుర్హతః
ఇతడే దేవతల అధిపతి, మనం అపహాస్యం చేసినవాడు. ఇతని కోపానికి గురై, హిరణ్యకశిపుడు కూడా సంహరించబడ్డాడు.
అస్యచ్ఛాయాముపాశ్రిత్య దేవా మఖముఖే స్థితాః। ఆజ్యం మహర్షిభిర్దత్తమశ్నువంతి త్రిధా హుతమ్1.41.
దేవతలు ఆ వృక్షపు నీడను ఆశ్రయించి, యజ్ఞమండపంలో నిలబడి, మహర్షులు మూడు సార్లు నైవేద్యంగా సమర్పించిన నెయ్యిని ఆనందంగా స్వీకరిస్తారు.
అయం స నిధనే హేతుః సర్వేషామమరద్విషామ్। అస్య చక్రప్రవిష్టాని కులాన్యస్మాకమాహవే
అమరుల శత్రువులందరికీ నాశనానికి ఇదే కారణం. మా శత్రువుల వంశాలు యుద్ధంలో ఈ చక్రంలో ప్రవేశించాయి.
అయం స కిల యుద్ధేషు సురార్థే త్యక్తజీవితః। స విభుస్తేజసా యుక్తం చక్రం క్షిపతి శత్రుషు
ఇతనే యుద్ధాల్లో దేవతల కోసం తన ప్రాణాన్ని త్యాగం చేసినవాడు. అతను మహాశక్తితో, తేజస్సుతో శత్రువులపై చక్రాన్ని విసురుతాడు.
అయం స కాలో దైత్యానాం కాలభూతే మయి స్థితే। అతిక్రాంతస్య కాలస్య ఫలం ప్రాప్స్యతి కేశవః
ఇతనే దైత్యులకు కాలంగా ఉన్నాడు. నేను కాలరూపంగా ఇక్కడ ఉన్నందువల్ల, నిర్ణీత సమయం గడిచిన తర్వాత కేశవుడు ఫలితాన్ని పొందతాడు.
దిష్ట్యేదానీం సమక్షం మే విష్ణురేష సమాగతః। నిష్పిష్టో బహునా సంఖ్యే మయ్యేవ ప్రణశిష్యతి
ఇప్పుడు నా కళ్లముందే విధి వల్ల ఈ విష్ణువు వచ్చాడు. యుద్ధంలో నేను అతన్ని నాశనం చేసి, ఇక్కడే అంతమొందిస్తాను.
యాస్యామ్యపచితిం దిష్ట్యా పూర్వేషామద్య సంయుగే। ఇమన్నారాయణం హత్వా దానవానాం భయావహమ్
ఈ రోజు యుద్ధంలో నా పూర్వీకులకు చేయవలసిన విధిని నెరవేర్చుతాను. ఈ నారాయణుడిని, దానవులకు భయంకరుడైన వాడిని, సంహరించి తీరుతాను.
క్షిప్రమేవ హనిష్యామి రణేఽమరగణానహమ్। జాత్యంతరగతోప్యేష బాధతే దానవాన్మృధే
చాలా త్వరలోనే యుద్ధంలో దేవతల గణాలను నేను సంహరిస్తాను. ఇతను ఏ జన్మలోనైనా, యుద్ధంలో దానవులను బాధించడమే చేస్తాడు.
ఏషోఽనంతః పురా భూత్వా పద్మనాభ ఇతి శ్రుతః। జఘానైకార్ణవే ఘోరే తావుభౌ మధుకైటభౌ
ఇతనే పురాతన కాలంలో అనంతుడు, పద్మనాభుడు అని పిలవబడినవాడు. భయంకరమైన సముద్రంలో మధు, కైటభులను సంహరించినవాడు ఇతనే.
ద్విధాభూతం వపుః కృత్వా సింహస్యార్ద్ధం నరస్య చ। పితరం మే జఘానైకో హిరణ్యకశిపుం పురా
సింహం, మనిషి రూపాల్లో అర్ధం అర్ధంగా విడగొట్టి, నా తండ్రి హిరణ్యకశిపును ఒక్కడే సంహరించినవాడు ఇతనే.
శుభం గర్భమధత్తైనమదితిర్దేవతారణిః। త్రీన్లోకానాజహారైకః క్రమమాణస్త్రిభిః క్రమైః
దేవతల తల్లి అదితి ఇతనిని శుభమైన గర్భంగా ధరించింది. ఇతనే మూడు అడుగులతో మూడు లోకాలను స్వాధీనం చేసుకున్నవాడు.
భూయస్త్విదానీం సంప్రాప్తే సంగ్రామే తారకామయే। మయా సహ సమాగమ్య స దేవో వినశిష్యతి
ఇప్పుడు తిరిగి తారకామయ యుద్ధ సమయం వచ్చినప్పుడు, ఆ దేవుడు నన్ను ఎదుర్కొని నాశనం అవుతాడు.
ఏవముక్త్వా బహువిధం క్షిప్రం నారాయణం రణే। వాగ్భిరప్రతిరూపాభిర్యుద్ధమేవాభ్యరోచయత్
ఇలా అనేక విధాలుగా చెప్పి, వెంటనే నారాయణుడిని యుద్ధానికి ఆహ్వానిస్తూ, కఠినమైన, అనుచితమైన మాటలు పలికాడు.
క్షిప్యమాణోఽసురేంద్రేణ న చుకోప గదాధరః। క్షమాబలేన మహతా సస్మితం చేదమబ్రవీత్
అసురేంద్రుడు ప్రేరేపించినా, గదాధారి కోపపడలేదు. అతను గొప్ప సహనంతో చిరునవ్వుతో ఇలా అన్నాడు.
అల్పం దర్పబలం దైత్య స్థిరమక్రోధజం బలమ్। హతస్త్వం దర్పజైర్దోషైర్హిత్వా యో భాషసే క్షమామ్
నీ బలం అహంకారంతో పుట్టిన చిన్నదే, దైత్యా. నిజమైన బలం స్థిరంగా, కోపం లేకుండా ఉంటుంది. అహంకారంతో వచ్చిన దోషాల వల్ల నీవు నాశనం అవుతున్నావు, అయినా సహనాన్ని గురించి మాట్లాడుతున్నావు.
అధమస్త్వం మమ మతో ధిగేతత్తవ వాగ్బలమ్। కే తత్ర పురుషాః సంతి యత్ర గర్జంతి యోషితః
నీవు నా దృష్టిలో నీచుడు. నీ గొప్ప మాటలకు నింద. మహిళలు గర్జించే చోట పురుషులు ఎక్కడుంటారు?
అహం త్వాం దైత్య పశ్యామి పూర్వేషాం మార్గగామినమ్। ప్రజాపతిం కృతం సేతుం త్యక్త్వా కః స్వస్తిమాన్భవేత్
దైత్యా! నీవు నీ పూర్వీకుల మార్గాన్ని అనుసరిస్తున్నావని నేను చూస్తున్నాను. ప్రజాపతి నిర్మించిన వంతెనను వదిలి ఎవరు శుభంగా ఉండగలరు?
అద్య త్వాం నాశయిష్యామి దేవవ్యాపారఘాతకమ్। స్వేషు స్వేషు చ స్థానేషు స్థాపయిష్యామి దేవతాః
ఈ రోజు నేను దేవతల కార్యాలను ధ్వంసం చేసిన నిన్ను నాశనం చేస్తాను. దేవతలను వారి వారి స్థానాల్లో తిరిగి స్థాపిస్తాను.
ఏవం బ్రువతి వాక్యం తు మృధే శ్రీవత్సధారిణి। జహాస దానవః క్రోధాద్ధస్తాంశ్చక్రేణ సాయుధాన్
శ్రీవత్సముద్రికను ధరించినవాడు యుద్ధంలో ఇలా మాట్లాడగా, దానవుడు కోపంతో నవ్వి, ఆయుధాలతో కూడిన చేతులను చక్రంతో పైకి ఎత్తాడు.
స బాహుశతముద్యమ్య సర్వాయుధగణాన్రణే। క్రోధాద్విగుణరక్తాక్షో విష్ణోర్వక్షస్య పాతయత్
అతడు వంద చేతులు, అన్ని ఆయుధాలతో యుద్ధంలో పైకి ఎత్తి, కోపంతో రెట్టింపు ఎర్రగా మారిన కళ్లతో, వాటిని విష్ణువు ఛాతిపై విసిరాడు.
దానవాశ్చాపి సమరే మయతారపురోగమాః। ఉద్యతాయుధనిస్త్రింశా విష్ణుమభ్యద్రవన్రణే
అప్పుడు మయుడు, తారుడు ముందుండి, ఆయుధాలు, ఖడ్గాలు ఎత్తుకుని, మిగతా దానవులు కూడా యుద్ధంలో విష్ణువును దాడికి పరుగెత్తారు.