యమః సర్వహరస్తేన మృత్యుప్రహరణో రణే। యామ్యామవస్థాం సంత్యజ్య భీతః స్వాం దిశమావిశత్
సర్వాలను హరించేవాడు అయిన యముడు, మృత్యు ఆయుధాలతో ఉన్నా, భయంతో తన దిక్కు చేరి, తన ప్రాంతాన్ని వదిలిపెట్టాడు.
సలోకపాలానుత్సార్య హృత్వా తేషాం చ కర్మ తత్। దిక్షు సర్వాసు దేహం స్వం చతుర్ధా విదధే తదా
లోకపాలులను తరిమివేసి, వారి పనులను స్వాధీనం చేసుకుని, తన శరీరాన్ని అన్ని దిక్కులలో నాలుగు భాగాలుగా విడగొట్టాడు.
స నక్షత్రపథం గత్వా దివ్యం స్వర్భానుదర్శితం। జహార లక్ష్మీం సోమస్య యచ్చాస్య విషయం మహత్
అతడు నక్షత్రాల మార్గాన్ని చేరి, స్వర్భానువు చూపిన ఆ దివ్య లోకాన్ని పొందాడు. అక్కడ సోముని ఐశ్వర్యాన్ని, అతని విస్తారమైన రాజ్యాన్ని కూడా దోచుకున్నాడు.
చాలయామాస దీప్తాంశుం ధర్మద్వారా సభాస్కరం। శాసనం చాస్య విషయం జహార దినకర్మ చ
అతడు ప్రకాశవంతమైన సూర్యుని, ధర్మ ద్వారాన్ని కలిగి ఉన్నవాడిని, అతని అధికారాన్ని, రాజ్యాన్ని, పగలు జరిగే పనిని కూడా తనవైపు తిప్పుకున్నాడు.
సోగ్నిం దేవముఖం జిత్వా చకారాత్మముఖాశ్రయం। వాయుం చ తరసా జిత్వా చకారాత్మవశానుగం
అతడు అగ్నిని, దేవతలకు ముఖమైనవాడిని జయించి, తన ఇష్టానికి లోను చేశాడు. అలాగే వాయువును బలంగా జయించి, తన ఆజ్ఞకు వశంగా మార్చాడు.
స సముద్రాత్సమానీయ సమస్తాః సరితో బలాత్। చకారాభిసుఖావీర్యా దేహభూతాశ్చ సింధవః
అతడు సముద్రం నుండి బలవంతంగా అన్ని నదులను తీసుకొచ్చి, శరీరాల మూలమైన సముద్రాలను తన సుఖానికి, శక్తికి అనుగుణంగా మార్చాడు.
అపః స్వవశగాః కృత్వా దివిజాయాశ్చ భూమిజాః। ఛాదయామాస జగతీం సుగుప్తాం ధరణీధరైః
ఆపైన ఆకాశజలాలను, భూమిలోని నీటిని తన వశంలో పెట్టి, పర్వతాలతో బాగా కాపాడబడిన భూమిని పూర్తిగా కప్పేశాడు.
స స్వయంభూరివాభాతి మహాభూతపతిర్మహాన్। సర్వలోకమయో దైత్యః సర్వలోకభయావహః
ఆ స్వయంభువు, మహాభూతాలకు అధిపతిగా, అన్ని లోకాలలో వ్యాపించి, అందరికీ భయాన్ని కలిగించే గొప్ప దానవుడిగా ప్రకాశించాడు.
స లోకపాలైకవపుశ్చంద్రసూర్యగ్రహాత్మవాన్। పావకానిలసంభూతో రరాజ యుధి దానవః
ఆ దానవుడు, లోకపాలులు, చంద్రుడు, సూర్యుడు, గ్రహాల రూపాలను ధరించి, అగ్ని, వాయువుల నుండి జన్మించి, యుద్ధంలో ప్రకాశించాడు.
పారమేష్ఠ్యే స్థితః స్థానే లోకానాం ప్రభవోపమే। తం తుష్టువుర్దైత్యగణా దేవా ఇవ పితామహం
బ్రహ్మ యొక్క పరమాసనంలో నిలబడి, లోకాల ఆది సమానుడై, దానవ గణాలు అతనిని దేవతలు పితామహుడిని పొగడినట్లు స్తుతించారు.
పంచ తం నాభ్యవర్తంత విపరీతేన కర్మణా। వేదో ధర్మః క్షమా సత్యం శ్రీశ్చ నారాయణాశ్రయా
అయితే, వేదం, ధర్మం, సహనం, సత్యం, శ్రీ — ఇవన్నీ నారాయణునిపై ఆధారపడినవి — అతని చెంతకు రాలేదు, అతని పనులకు విరుద్ధంగా వ్యవహరించాయి.
స తేషామనుపస్థానాత్సక్రోధో దానవేశ్వరః। వైష్ణవం పదమన్విచ్ఛన్స గతో దేవతాయతః
అవి తన దగ్గరికి రాకపోవడంతో, దానవాధిపతి కోపంతో, వైష్ణవ పదాన్ని కోరుతూ, దేవతల నివాసానికి వెళ్లాడు.
స దదర్శ సుపర్ణస్థం శంఖచక్రగదాధరం। దానవానాం వినాశాయ భ్రామయంతం గదాం శుభాం
అక్కడ అతడు గరుడుపై కూర్చొని, శంఖం, చక్రం, గదా ధరించి, దానవులను నాశనం చేయడానికి పవిత్రమైన గదాను తిప్పుతున్న విష్ణువును చూశాడు.
సజలాంభోదసదృశం విద్యుత్సదృశవాససం। ఆరూఢం స్వర్ణపత్రాఢ్యం ఖేచరం కాశ్యపం ఖగం
మెఘంతో పోలిన వర్ణంతో, మెరుపు వలె వస్త్రాలు ధరించి, బంగారు రెక్కలతో కూడిన కశ్యపుని వంశానికి చెందిన ఆ పక్షిపై ఆకాశంలో సంచరిస్తున్నాడని చూశాడు.
దుష్టదైత్యవినాశాయ దృష్ట్వా ఖస్థమివస్థితం। దానవో విష్ణుమక్షోభ్యం బభాషే క్షుబ్ధమానసః
దుష్ట దానవులను నాశనం చేయడానికి ఆకాశంలో నిలబడి ఉన్న విష్ణువును చూసి, ఆ దానవుడు మనసు కలవరపడి, కదలని విష్ణువుతో మాట్లాడాడు.
అయం స రిపురస్మాకం పూర్వేషాం ప్రాణనాశనః। అర్ణవావాసినశ్చైవ మధోశ్చ కైటభస్య చ
ఇతడే మన శత్రువు, మన పూర్వీకుల ప్రాణాలను హరించినవాడు, సముద్రంలో నివసించినవాడిని, మధు, కైటభులను సంహరించినవాడు.
అయం స రిపురస్మాకమసమః కిల కథ్యతే। అనేకసంయుగేనేన దానవా బహవో హతాః
ఇతడే మన శత్రువు, అసమానుడని చెప్పబడుతున్నాడు. అనేక యుద్ధాల్లో అనేక దానవులను సంహరించాడు.
అయం స నిర్ఘృణో లోకే స్త్రీబాలనిరపత్త్రపః। యేన దానవనారీణాం సీమంతోద్వరణం కృతమ్
ఇతడే ఈ లోకంలో దయలేని వాడు, స్త్రీలు, పిల్లల ముందు కూడా సిగ్గు లేకుండా, దానవ స్త్రీల మధ్య సరిహద్దును, ఎంపికను చేసినవాడు.
అయం స విష్ణుర్దేవానాం వైకుంఠశ్చ దివౌకసామ్। అనంతో భోగినాం మధ్యే స్వయంభూశ్చ స్వయంభువః
ఇతడే దేవతలకు విష్ణువు, స్వర్గవాసులకు వైకుంఠుడు, పాములలో అనంతుడు, స్వయంభువులలో స్వయంభువు.
అయం స నాథో దేవానామస్మాభిర్విప్రకృష్యతే। అస్య క్రోధం సమాసాద్య హిరణ్యకశిపుర్హతః
ఇతడే దేవతల అధిపతి, మనం అపహాస్యం చేసినవాడు. ఇతని కోపానికి గురై, హిరణ్యకశిపుడు కూడా సంహరించబడ్డాడు.
అస్యచ్ఛాయాముపాశ్రిత్య దేవా మఖముఖే స్థితాః। ఆజ్యం మహర్షిభిర్దత్తమశ్నువంతి త్రిధా హుతమ్1.41.
దేవతలు ఆ వృక్షపు నీడను ఆశ్రయించి, యజ్ఞమండపంలో నిలబడి, మహర్షులు మూడు సార్లు నైవేద్యంగా సమర్పించిన నెయ్యిని ఆనందంగా స్వీకరిస్తారు.
అయం స నిధనే హేతుః సర్వేషామమరద్విషామ్। అస్య చక్రప్రవిష్టాని కులాన్యస్మాకమాహవే
అమరుల శత్రువులందరికీ నాశనానికి ఇదే కారణం. మా శత్రువుల వంశాలు యుద్ధంలో ఈ చక్రంలో ప్రవేశించాయి.
అయం స కిల యుద్ధేషు సురార్థే త్యక్తజీవితః। స విభుస్తేజసా యుక్తం చక్రం క్షిపతి శత్రుషు
ఇతనే యుద్ధాల్లో దేవతల కోసం తన ప్రాణాన్ని త్యాగం చేసినవాడు. అతను మహాశక్తితో, తేజస్సుతో శత్రువులపై చక్రాన్ని విసురుతాడు.
అయం స కాలో దైత్యానాం కాలభూతే మయి స్థితే। అతిక్రాంతస్య కాలస్య ఫలం ప్రాప్స్యతి కేశవః
ఇతనే దైత్యులకు కాలంగా ఉన్నాడు. నేను కాలరూపంగా ఇక్కడ ఉన్నందువల్ల, నిర్ణీత సమయం గడిచిన తర్వాత కేశవుడు ఫలితాన్ని పొందతాడు.
దిష్ట్యేదానీం సమక్షం మే విష్ణురేష సమాగతః। నిష్పిష్టో బహునా సంఖ్యే మయ్యేవ ప్రణశిష్యతి
ఇప్పుడు నా కళ్లముందే విధి వల్ల ఈ విష్ణువు వచ్చాడు. యుద్ధంలో నేను అతన్ని నాశనం చేసి, ఇక్కడే అంతమొందిస్తాను.
యాస్యామ్యపచితిం దిష్ట్యా పూర్వేషామద్య సంయుగే। ఇమన్నారాయణం హత్వా దానవానాం భయావహమ్
ఈ రోజు యుద్ధంలో నా పూర్వీకులకు చేయవలసిన విధిని నెరవేర్చుతాను. ఈ నారాయణుడిని, దానవులకు భయంకరుడైన వాడిని, సంహరించి తీరుతాను.
క్షిప్రమేవ హనిష్యామి రణేఽమరగణానహమ్। జాత్యంతరగతోప్యేష బాధతే దానవాన్మృధే
చాలా త్వరలోనే యుద్ధంలో దేవతల గణాలను నేను సంహరిస్తాను. ఇతను ఏ జన్మలోనైనా, యుద్ధంలో దానవులను బాధించడమే చేస్తాడు.
ఏషోఽనంతః పురా భూత్వా పద్మనాభ ఇతి శ్రుతః। జఘానైకార్ణవే ఘోరే తావుభౌ మధుకైటభౌ
ఇతనే పురాతన కాలంలో అనంతుడు, పద్మనాభుడు అని పిలవబడినవాడు. భయంకరమైన సముద్రంలో మధు, కైటభులను సంహరించినవాడు ఇతనే.
ద్విధాభూతం వపుః కృత్వా సింహస్యార్ద్ధం నరస్య చ। పితరం మే జఘానైకో హిరణ్యకశిపుం పురా
సింహం, మనిషి రూపాల్లో అర్ధం అర్ధంగా విడగొట్టి, నా తండ్రి హిరణ్యకశిపును ఒక్కడే సంహరించినవాడు ఇతనే.
శుభం గర్భమధత్తైనమదితిర్దేవతారణిః। త్రీన్లోకానాజహారైకః క్రమమాణస్త్రిభిః క్రమైః
దేవతల తల్లి అదితి ఇతనిని శుభమైన గర్భంగా ధరించింది. ఇతనే మూడు అడుగులతో మూడు లోకాలను స్వాధీనం చేసుకున్నవాడు.