తిర్యగూర్ధ్వం చ గగనే వవృధుస్తస్య బాహవః। పర్వతాదివ నిష్క్రాంతాః పంచాస్యా ఇవ పన్నగాః
ఆకాశంలో అతని చేతులు పక్కలకు, పైకి పెరిగాయి. అవి పర్వతం నుంచి బయటపడిన ఐదు నోళ్ల పాముల్లా కనిపించాయి.
సోఽస్త్రజాలైర్బహువిధైర్ధనుర్భిః పరిఘైరపి। దివ్యమాకాశమావవ్రే పర్వతైరుచ్ఛ్రితైరివ
వివిధ రకాల ఆయుధాలు, ధనుస్సులు, గదలతో అతడు ఆకాశాన్ని ఎత్తైన పర్వతాల్లా కప్పేశాడు.
సోనిలోద్భూతవసనస్తస్థౌ సంగ్రామలాలసః। సంధ్యాతపగ్రస్తశిలః సాక్షాన్మేరురివాచలః
గాలిలో ఊగే వస్త్రాలు ధరించి, యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా, సంధ్యారశ్ములతో పర్వతపు శిలలు కాలిపోయిన మేరు పర్వతంలా నిలబడ్డాడు.
ఊరువేగప్రమథితైః శృంగశైలాగ్రపాదపైః। అపాతయద్దేవగణాన్వజ్రేణేవ మహాగిరీన్
తన తొడల బలంతో పర్వత శిఖరాలు, చెట్లు పీకి, వాటితో దేవతలను వజ్రాయుధంతో కొట్టినట్లుగా నేలకూల్చాడు.
బాహుభిశ్చ సనిస్త్రింశైశ్ఛిన్నభిన్నశిరోరుహాః। న శేకుశ్చలితుం దేవాః కాలనేమిహతా యుధి
తన ఖడ్గాలు పట్టిన చేతులతో కొట్టి, వారి శిరోజాలు, శరీరాలు కోసి, కాలనేమి చేతిలో దేవతలు యుద్ధంలో కదలలేక పోయారు.
ముష్టిభిర్నిహతాః కేచిత్కేచిచ్చ ద్విదలీకృతాః। యక్షగంధర్వపతగాః సమహోరగకిన్నరాః
కొంతమంది యక్షులు, గంధర్వులు, పక్షులు, నాగులు, కిన్నరులు అతని ముష్టులతో కొట్టబడి, మరికొందరు రెండు ముక్కలయ్యారు.
తేన విత్రాసితాః పేతుః సమరే కాలనేమినా। న శేకుర్యత్నవంతోపి యత్నం కర్తుం విచేతసః
కాలనేమి భయంతో వారు యుద్ధంలో పడిపోయారు. ఎంత ప్రయత్నించినా, మనస్సు మత్తవేసి, ఏమీ చేయలేకపోయారు.
తేన శక్రః సహస్రాక్షోఽస్పందితః శరబంధనైః। నిష్ప్రయత్నః కృతః సంఖ్యే చలితుం న శశాక హ
ఆయన చేతిలో ఇంద్రుడు బాణబంధనాలతో కట్టబడి, శక్తి లేని వాడై, యుద్ధంలో కదలలేకపోయాడు.
నిర్జలాంభోదసదృశో నిర్జలార్ణవసప్రభః। నిర్వ్యాపారః కృతస్తేన విపాశో వరుణో మృధే
వారు ణుడు, నీరు లేని మేఘంలా, తేమ లేని సముద్రంలా, యుద్ధంలో నిష్క్రియుడయ్యాడు.
రణే వైశ్రవణస్తేన పరీతః కాలరూపిణా। విలపన్లోకపాలేశస్త్యాజితో ధనదః క్రియాం
ధనదుడైన వైశ్రవణుడు, ఆ మరణ స్వరూపుడి చేత యుద్ధంలో చుట్టుముట్టబడి, విలపిస్తూ, లోకపాలుడిగా తన పనిని వదిలేశాడు.
యమః సర్వహరస్తేన మృత్యుప్రహరణో రణే। యామ్యామవస్థాం సంత్యజ్య భీతః స్వాం దిశమావిశత్
సర్వాలను హరించేవాడు అయిన యముడు, మృత్యు ఆయుధాలతో ఉన్నా, భయంతో తన దిక్కు చేరి, తన ప్రాంతాన్ని వదిలిపెట్టాడు.
సలోకపాలానుత్సార్య హృత్వా తేషాం చ కర్మ తత్। దిక్షు సర్వాసు దేహం స్వం చతుర్ధా విదధే తదా
లోకపాలులను తరిమివేసి, వారి పనులను స్వాధీనం చేసుకుని, తన శరీరాన్ని అన్ని దిక్కులలో నాలుగు భాగాలుగా విడగొట్టాడు.
స నక్షత్రపథం గత్వా దివ్యం స్వర్భానుదర్శితం। జహార లక్ష్మీం సోమస్య యచ్చాస్య విషయం మహత్
అతడు నక్షత్రాల మార్గాన్ని చేరి, స్వర్భానువు చూపిన ఆ దివ్య లోకాన్ని పొందాడు. అక్కడ సోముని ఐశ్వర్యాన్ని, అతని విస్తారమైన రాజ్యాన్ని కూడా దోచుకున్నాడు.
చాలయామాస దీప్తాంశుం ధర్మద్వారా సభాస్కరం। శాసనం చాస్య విషయం జహార దినకర్మ చ
అతడు ప్రకాశవంతమైన సూర్యుని, ధర్మ ద్వారాన్ని కలిగి ఉన్నవాడిని, అతని అధికారాన్ని, రాజ్యాన్ని, పగలు జరిగే పనిని కూడా తనవైపు తిప్పుకున్నాడు.
సోగ్నిం దేవముఖం జిత్వా చకారాత్మముఖాశ్రయం। వాయుం చ తరసా జిత్వా చకారాత్మవశానుగం
అతడు అగ్నిని, దేవతలకు ముఖమైనవాడిని జయించి, తన ఇష్టానికి లోను చేశాడు. అలాగే వాయువును బలంగా జయించి, తన ఆజ్ఞకు వశంగా మార్చాడు.
స సముద్రాత్సమానీయ సమస్తాః సరితో బలాత్। చకారాభిసుఖావీర్యా దేహభూతాశ్చ సింధవః
అతడు సముద్రం నుండి బలవంతంగా అన్ని నదులను తీసుకొచ్చి, శరీరాల మూలమైన సముద్రాలను తన సుఖానికి, శక్తికి అనుగుణంగా మార్చాడు.
అపః స్వవశగాః కృత్వా దివిజాయాశ్చ భూమిజాః। ఛాదయామాస జగతీం సుగుప్తాం ధరణీధరైః
ఆపైన ఆకాశజలాలను, భూమిలోని నీటిని తన వశంలో పెట్టి, పర్వతాలతో బాగా కాపాడబడిన భూమిని పూర్తిగా కప్పేశాడు.
స స్వయంభూరివాభాతి మహాభూతపతిర్మహాన్। సర్వలోకమయో దైత్యః సర్వలోకభయావహః
ఆ స్వయంభువు, మహాభూతాలకు అధిపతిగా, అన్ని లోకాలలో వ్యాపించి, అందరికీ భయాన్ని కలిగించే గొప్ప దానవుడిగా ప్రకాశించాడు.
స లోకపాలైకవపుశ్చంద్రసూర్యగ్రహాత్మవాన్। పావకానిలసంభూతో రరాజ యుధి దానవః
ఆ దానవుడు, లోకపాలులు, చంద్రుడు, సూర్యుడు, గ్రహాల రూపాలను ధరించి, అగ్ని, వాయువుల నుండి జన్మించి, యుద్ధంలో ప్రకాశించాడు.
పారమేష్ఠ్యే స్థితః స్థానే లోకానాం ప్రభవోపమే। తం తుష్టువుర్దైత్యగణా దేవా ఇవ పితామహం
బ్రహ్మ యొక్క పరమాసనంలో నిలబడి, లోకాల ఆది సమానుడై, దానవ గణాలు అతనిని దేవతలు పితామహుడిని పొగడినట్లు స్తుతించారు.
పంచ తం నాభ్యవర్తంత విపరీతేన కర్మణా। వేదో ధర్మః క్షమా సత్యం శ్రీశ్చ నారాయణాశ్రయా
అయితే, వేదం, ధర్మం, సహనం, సత్యం, శ్రీ — ఇవన్నీ నారాయణునిపై ఆధారపడినవి — అతని చెంతకు రాలేదు, అతని పనులకు విరుద్ధంగా వ్యవహరించాయి.
స తేషామనుపస్థానాత్సక్రోధో దానవేశ్వరః। వైష్ణవం పదమన్విచ్ఛన్స గతో దేవతాయతః
అవి తన దగ్గరికి రాకపోవడంతో, దానవాధిపతి కోపంతో, వైష్ణవ పదాన్ని కోరుతూ, దేవతల నివాసానికి వెళ్లాడు.
స దదర్శ సుపర్ణస్థం శంఖచక్రగదాధరం। దానవానాం వినాశాయ భ్రామయంతం గదాం శుభాం
అక్కడ అతడు గరుడుపై కూర్చొని, శంఖం, చక్రం, గదా ధరించి, దానవులను నాశనం చేయడానికి పవిత్రమైన గదాను తిప్పుతున్న విష్ణువును చూశాడు.
సజలాంభోదసదృశం విద్యుత్సదృశవాససం। ఆరూఢం స్వర్ణపత్రాఢ్యం ఖేచరం కాశ్యపం ఖగం
మెఘంతో పోలిన వర్ణంతో, మెరుపు వలె వస్త్రాలు ధరించి, బంగారు రెక్కలతో కూడిన కశ్యపుని వంశానికి చెందిన ఆ పక్షిపై ఆకాశంలో సంచరిస్తున్నాడని చూశాడు.
దుష్టదైత్యవినాశాయ దృష్ట్వా ఖస్థమివస్థితం। దానవో విష్ణుమక్షోభ్యం బభాషే క్షుబ్ధమానసః
దుష్ట దానవులను నాశనం చేయడానికి ఆకాశంలో నిలబడి ఉన్న విష్ణువును చూసి, ఆ దానవుడు మనసు కలవరపడి, కదలని విష్ణువుతో మాట్లాడాడు.
అయం స రిపురస్మాకం పూర్వేషాం ప్రాణనాశనః। అర్ణవావాసినశ్చైవ మధోశ్చ కైటభస్య చ
ఇతడే మన శత్రువు, మన పూర్వీకుల ప్రాణాలను హరించినవాడు, సముద్రంలో నివసించినవాడిని, మధు, కైటభులను సంహరించినవాడు.
అయం స రిపురస్మాకమసమః కిల కథ్యతే। అనేకసంయుగేనేన దానవా బహవో హతాః
ఇతడే మన శత్రువు, అసమానుడని చెప్పబడుతున్నాడు. అనేక యుద్ధాల్లో అనేక దానవులను సంహరించాడు.
అయం స నిర్ఘృణో లోకే స్త్రీబాలనిరపత్త్రపః। యేన దానవనారీణాం సీమంతోద్వరణం కృతమ్
ఇతడే ఈ లోకంలో దయలేని వాడు, స్త్రీలు, పిల్లల ముందు కూడా సిగ్గు లేకుండా, దానవ స్త్రీల మధ్య సరిహద్దును, ఎంపికను చేసినవాడు.
అయం స విష్ణుర్దేవానాం వైకుంఠశ్చ దివౌకసామ్। అనంతో భోగినాం మధ్యే స్వయంభూశ్చ స్వయంభువః
ఇతడే దేవతలకు విష్ణువు, స్వర్గవాసులకు వైకుంఠుడు, పాములలో అనంతుడు, స్వయంభువులలో స్వయంభువు.
అయం స నాథో దేవానామస్మాభిర్విప్రకృష్యతే। అస్య క్రోధం సమాసాద్య హిరణ్యకశిపుర్హతః
ఇతడే దేవతల అధిపతి, మనం అపహాస్యం చేసినవాడు. ఇతని కోపానికి గురై, హిరణ్యకశిపుడు కూడా సంహరించబడ్డాడు.