సమేయివాన్సురేంద్రేణ పరిష్వక్తో భ్రమన్రణే। కాలనేమిర్బభౌ దైత్యః సవిష్ణురివ మందరః
కాళనేమి అనే దైత్యుడు యుద్ధభూమిలో ఇంద్రుడిని కలిసాడు. యుద్ధంలో తిరుగుతూ అతన్ని ఆలింగనం చేశాడు. ఆ దైత్యుడు విష్ణువు మందరపర్వతాన్ని పట్టుకున్నట్టు ప్రకాశించాడు.
అథ వివ్యథిరే దేవాః సర్వే శక్రపురోగమాః। కాలనేమినమాయాంతం దృష్ట్వా కాలమివాపరమ్
అప్పుడు శక్రుడు ముందుండి అన్ని దేవతలు కాళనేమి వస్తున్నాడని చూసి, మరొక కాలమూర్తి వస్తున్నట్టు భయంతో వణికిపోయారు.
దానవాననుపిప్రీషుః కాలనేమిర్మహాసురః। వ్యవర్ధత మహాతేజాస్తపాంతే జలదో యథా
అతిపెద్ద రాక్షసుడైన కాళనేమి, మిగతా దానవులను ఆనందపరిచాడు. అతని మహాశక్తి వేసవికాలం చివరలో పెరిగే మేఘంలా పెరిగింది.
తం త్రైలోక్యాంతరగతం దృష్ట్వా తే దానవేశ్వరాః। ఉత్తస్థురపరిశ్రాంతాః పీత్వేవామృతముత్తమమ్
అతడు మూడు లోకాలలో ప్రవేశిస్తున్నాడని చూసి, దానవాధిపతులు ఉత్తమ అమృతాన్ని తాగినట్టు అలసట లేకుండా లేచి నిలబడ్డారు.
తే వీతభయసంత్రాసా మయతారపురోగమాః। తారకామయసంగ్రామే సతతం జితకాశినః
మయుడు, తారుడు మొదలైనవారు ముందుండగా, వారు భయం లేకుండా, దేవతలపై యుద్ధంలో ఎప్పుడూ విజయం సాధిస్తూ ఉన్నారు.
రేజురాయోధనగతా దానవా యుద్ధకాంక్షిణః। మంత్రమభ్యసతాం తేషాం వ్యూహం చ పరిధావతామ్
యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా ఉన్న దానవులు యుద్ధరంగంలోకి ప్రవేశించి, మంత్రాలు జపిస్తూ, తమ సైన్యాలను వేగంగా అమర్చారు.
ప్రేక్షతాం చాభవత్ప్రీతిర్దానవం కాలనేమినమ్। యే తు తత్ర మయస్యాసన్ముఖ్యా యుద్ధపురస్సరాః
అక్కడ మయునికి ప్రధానులు, యుద్ధంలో ముందు ఉండేవారు, కాళనేమిని చూస్తూ ఆనందంతో నిండిపోయారు.
తే తు సర్వే భయం త్యక్త్వా హృష్టా యోద్ధుముపస్థితాః। మయస్తారో వరాహశ్చ హయగ్రీవశ్చ దానవః
వారు అందరూ భయాన్ని వదిలేసి, ఆనందంగా యుద్ధానికి వచ్చారు. మయుడు, తారుడు, వరాహుడు, హయగ్రీవుడు అనే దానవుడు కూడా వచ్చాడు.
విప్రచిత్తిసుతః శ్వేతః ఖరలంబావుభావపి। అరిష్టో బలిపుత్రశ్చ కిశోరాఖ్యస్తథైవ చ
విప్రచిత్తి కుమారుడు శ్వేతుడు, ఖరలుడు, లంబా, బలి కుమారుడు అరిష్టుడు, అలాగే కిశోరుడు కూడా ఉన్నారు.
సుర్భానుశ్చామరప్రఖ్యశ్చక్రయోధీ మహాసురః। ఏతేఽస్త్రవేదినః సర్వే సర్వే తపసి సుస్థితాః
సుర్భాను, రాజదండంలా కీర్తిగాంచినవాడు, మహాసురుడైన చక్రయోధుడు— వీరందరూ ఆయుధ విద్యలో నిపుణులు, తపస్సులో స్థిరంగా ఉన్నవారు.
దానవాః కృతినో జగ్ముః కాలనేమినముద్ధతమ్। తే గదాభిస్సుగుర్వీభిశ్చక్రైరథపరశ్వధైః
అంతా యుద్ధ నైపుణ్యం కలిగిన దానవులు, ఉగ్రుడైన కాళనేమివైపు బరువైన గదలు, చక్రాలు, పరశువులు, ముష్టిప్రహారాలు పట్టుకుని ముందుకు వెళ్లారు.
కాలకల్పైశ్చ ముసలైః క్షేపణీయైశ్చ ముద్గరైః। అశ్మభిశ్చాస్త్రసదృశైస్తథా శైలైశ్చ దారుణైః
కాలదండంలా ఉన్న మొసళ్ళు, విసిరే ముద్గరాలు, రాళ్లను ఆయుధాల్లా, భయంకరమైన కొండలను కూడా తీసుకుని వచ్చారు.
పట్టిశైర్భిండిపాలైశ్చ పరిఘైశ్చోత్తమాయసైః। ఘాతినీభిశ్చ గుర్వీభిః శతఘ్నీభిస్తథైవ చ
పట్టిశాలు, బిండి పాళ్లు, ఉత్తమ ఇనుప దండాలు, ఘాతకమైన బరువైన ఆయుధాలు, అలాగే శతఘ్నులు కూడా ఉన్నాయి.
యుగైర్యంత్రైశ్చ నిర్ముక్తైర్లాంగలైరుగ్రతాడితైః। దోర్భిరాయతమానైశ్చ పాశైశ్చ పరిఘాదిభిః
యుక్తులు, యంత్రాలు విసిరే ఆయుధాలు, ఉగ్రంగా కొట్టే లాంగళాలు, పొడవైన చేతులు, పాశాలు, ఇనుప దండాలు కూడా ఉన్నాయి.
భుజంగవక్త్రైర్లేలిహానైర్విసర్పద్భిశ్చ సాయకైః। వజ్రైః ప్రహరణీయైశ్చ దీప్యమానైశ్చ తోమరైః
పాముల నోళ్ళలా లాలించుతూ పరిగెత్తే బాణాలు, వజ్రాయుధాలు, జ్వలించే తోమరాలు ఆయుధాలుగా ఉన్నాయి.
వికోశైరసిభిస్తీక్ష్ణైః శూలైశ్చ శితనిర్మలైః। దైత్యైః సందీప్యమానైశ్చ ప్రగృహీతశరాసనైః
తీవ్రమైన, పదునైన ఖడ్గాలు, నిర్మలమైన శూలాలు, బాణాలు పట్టుకుని దైత్యులు అగ్నిలా ప్రకాశించారు.
తతః పురస్కృత్య తదా కాలనేమినమాహవే। సా దీప్తశస్త్రప్రవరా దైత్యానాం రురుచే చమూః
ఆ సమయంలో కాలనేమి ముందుండగా, అగ్నిలా మెరుస్తున్న ఆయుధాలతో అలంకరించబడిన దైత్య సైన్యం యుద్ధరంగంలో ప్రకాశంగా కనిపించింది.
యైర్నిమీలితసర్వాంగా వనాలీవాంబుదాగమే। దేవతానామపి చమూర్ముముదే శక్రపాలితా
వర్షకాలంలో అడవి ఎలా ఆనందిస్తుందో, అలాగే శక్రుడు రక్షిస్తున్న దేవతల సైన్యమూ, శత్రువుల చేతులన్నీ మూసుకున్నప్పుడు, హర్షంతో ఉల్లాసించింది.
ఉపేతా శిశిరోష్ణాభ్యాం తేజోభ్యాం చంద్రసూర్యయోః। వాయువేగవతీ సౌమ్యా తారాగణపతాకినీ
ఆ సైన్యం చంద్రుని చల్లదనమూ, సూర్యుని వేడిమీ కలిగి, గాలివేగంతో పరుగెత్తుతూ, మృదువుగా, నక్షత్రాల జెండాలు ఎగురవేస్తూ ముందుకు సాగింది.
తోయదా బద్ధవసనా గ్రహనక్షత్రహాసినీ। యమేంద్రధనదైర్గుప్తా వరుణేన చ ధీమతా
ఆ సైన్యం మేఘాలను వస్త్రాలుగా ధరించి, గ్రహ నక్షత్రాల వెలుగుతో మెరిసిపోతూ, యముడు, ఇంద్రుడు, కుబేరుడు, చతురుడైన వరుణుడు వీరిచే రక్షించబడింది.
సా ప్రదీప్తాగ్నిపవనా నారాయణపరాయణా। సాసముద్రౌఘసదృశీ దీప్యమానా మహాచమూః1.41.
ఆ మహాసైన్యం అగ్ని, వాయువుల తేజంతో దహించుతూ, నారాయణుని భక్తిగా, సముద్రాల ప్రవాహంలా ఉప్పొంగుతూ ప్రకాశించింది.
రరాజాస్త్రవతీ భీమా యక్షగంధర్వశాలినీ। తయోశ్చమ్వోస్తదానీం తు బభూవ స సమాగమః
ఆ భయంకరమైన, ఆయుధాలతో అలంకరించబడిన, యక్షులు గంధర్వులతో కూడిన సైన్యం, అప్పటికి మరో సైన్యాన్ని ఎదుర్కొంది.
ద్యావాపృథివ్యోస్సంయోగో యథా స్యాద్యుగపర్యయే। తద్యుద్ధమభవద్ఘోరం దేవదానవసంకులం
యుగాంతంలో భూమి ఆకాశాలు కలిసిపోతున్నట్టు, ఆ యుద్ధం దేవతలు, దానవులతో నిండిపోయి, భయంకరంగా మారింది.
క్షమాపరాక్రమపరం సదర్పవినయస్యదం। నిశ్చక్రముర్బలాభ్యాం తు భీమాభ్యాం చ సురాఽసురాః
ధైర్యం, పరాక్రమం కలిగి, గర్వాన్ని, అహంకారాన్ని నశింపజేసేలా, భయంకరమైన శక్తితో దేవతలు, అసురులు యుద్ధానికి ముందుకు వచ్చారు.
పూర్వాపరాభ్యాం సంరబ్ధాః సాగరాభ్యామివాంబుదాః। తాభ్యాం బలాభ్యాం సంహృష్టాశ్చేరుస్తే దేవదానవాః
పూర్వ, పశ్చిమ సముద్రాల వలన మేఘాలు ఎలా ఉల్లాసంగా కదులుతాయో, అలాగే తమ బలంతో ఉత్సాహంగా దేవతలు, దానవులు ముందుకు సాగారు.
వనాభ్యాం పార్వతీయాభ్యాం పుష్పితాభ్యాం యథా నగాః। సమాజఘ్నుస్తథా భేరీః శంఖాన్దధ్మురనేకశః
పర్వతాల్లో అడవుల్లో చెట్లు పుష్పించునట్లు, వారు ఎన్నో సార్లు బేరీలు మోగించారు, శంఖాలు ఊదారు.
బ్రహ్మాండం చ భువం చైవ దిశశ్చ సమపూరయన్। జ్యాఘాతతలనిర్ఘోష ధనుషాం కూజితాని చ
వారు బ్రహ్మాండాన్ని, భూమిని, దిక్కులను ధ్వనితో నింపారు—వీలుల తాడులు మోగిన శబ్దం, విల్లు ఊదిన అరుపులతో.
దుందుభీనాం చ నిర్హ్రాదో దైత్యమంతర్దధుః స్వనమ్। తేఽన్యోన్యమభిసంపేతుర్యాతయంతః పరస్పరమ్
డుండుభి మ్రోగిన శబ్దం దైత్యుల స్వరాన్ని మింగేసింది; వారు ఒకరిపై ఒకరు దాడి చేస్తూ పరస్పరం ఎదురెదురుగా పరిగెత్తారు.
బభంజుర్బాహుభిర్బాహు యుద్ధమన్యే యుయుత్సవః। దేవానామశనీర్ఘోరాః పరిఘాంశ్చోత్తమాయుధాన్
కొంతమంది చేతులతో చేతులు విరిచారు, సమీప యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా; దేవతలు భయంకరమైన వజ్రాలు, గొప్ప గదలు విసిరారు.
నిస్త్రింశాన్ససృజుః సంఖ్యే గదాగుర్వీశ్చ దానవాః। గదానిపాతైర్భగ్నాంగా బాణైశ్చ శకలీకృతాః
దానవులు యుద్ధంలో కత్తులు, బరువైన గదలు విసిరారు; గదల దెబ్బలకు శరీరాలు విరిగిపోయాయి, బాణాలతో ముక్కలు అయ్యాయి.