అపి తత్కాలయోగాత్మా ఇజ్యో యజ్ఞరథోఽవ్యయః। ఓషధీశః క్రియాయోనిరపాం యోనిరనుష్ణగుః
నువ్వే కాలసంధానానికి ప్రాణం, ఎప్పటికీ నశించని వాడివి, యజ్ఞానికి రథంలా, మొక్కలకు అధిపతివి, క్రియలకు మూలం, నీళ్లకు ఉత్పత్తి స్థానం, వేడి లేని వాడివి.
శీతాంశురమృతాధారశ్చపలః శ్వేతవాహనః। త్వం కాంతిః కాంతవపుషాం త్వం సోమః సోమపాయినామ్
నీవు చల్లని కిరణాలవాడివి, అమృతానికి ఆధారమైనవాడివి, వేగంగా పోయే వాడివి, తెల్లని వాహనం కలవాడివి. అందమైనవారికి నీవే కాంతి, సోమపానం చేసే వారికి నీవే సోముడు.
సౌమ్యస్త్వం సర్వభూతానాం తిమిరఘ్నస్త్వమృక్షరాట్। తద్గచ్ఛ త్వం మహాసేన వరుణేన వరూథినా
నీవు అన్ని జీవులకు మృదువైనవాడివి, చీకటిని తొలగించే వాడివి, నక్షత్రాలకు రాజువి. అందువల్ల, మహాసేనుడు, వరుణుడు మరియు వారి సేనలతో కలిసి వెళ్ళు.
శమయస్వాసురీం మాయాం యయా దహ్యామహే రణే। సోమ ఉవాచ। యన్మాం వదసి యుద్ధార్థం దేవరాజవరప్రద
యుద్ధంలో మమ్మల్ని కాల్చుతున్న అసుర మాయను నువ్వు శాంతింపజేయి.
ఏష వర్షామి శిశిరం దైత్యమాయాపకర్షణం। ఏతాన్మే శీతనిర్దగ్ధాన్పశ్యస్వ హిమవేష్టితాన్
సోముడు ఇలా అన్నాడు: దేవతల రాజా, వరప్రదా! యుద్ధం కోసం నన్ను నీవు ఆదేశించినది—
తథా హిమకరోత్సృష్టాః సపాశా హిమవృష్టయః। వేష్టయంతి చ తాన్దైత్యాన్వాయుర్మేఘగణానివ
ఇప్పుడు నేను చల్లని వానను కురిపిస్తున్నాను, దైత్యుల మాయను తొలగిస్తున్నాను. వీరిని చూడు, మంచుతో కాలిపోయి, మంచుతో కప్పబడి ఉన్నారు.
తౌ పాశశీతాంశుధరౌ వరుణేందూ మహాబలౌ। జఘ్నతుర్హిమపాతైశ్చ పాశపాతైశ్చ దానవాన్
అలా, చంద్రుడు విడిచిన మంచు వానలు, పాశాలతో కలిసి, దైత్యులను చుట్టుముట్టాయి. అవి గాలివీచిన మేఘాలను చుట్టినట్లుగా ఉన్నాయి.
ద్వావంబునాథౌ సమరే తౌ పాశహిమయోధినౌ। మృధే చేరతురంభోభిః క్షుబ్ధావివ మహార్ణవౌ
విపరీత బలమున్న వరుణుడు, చంద్రుడు, పాశాలు, చల్లని కిరణాలు చేత పట్టుకుని, దానవులను మంచు వానలతో, పాశాలతో సంహరించారు.
తాభ్యామాపూరితం సర్వం తద్దానవబలం మహత్। జగత్సంవర్త్తకాంభోదైః ప్రవర్షైరివ సంవృతం
ఆ ఇద్దరు జలాధిపతులు, మంచు పాశాలతో, యుద్ధంలో మహా తరంగాలతో సంచరించారు. వారు కలకలలాడే రెండు మహాసముద్రాల్లా కనిపించారు.
తావుద్యతావంబునాథౌ శశాంకవరుణావుభౌ। శమయామాసతుస్తాం తు మాయాం దైత్యేన్ద్రనిర్మితాం
వారిద్దరి చేత, దానవుల మహాసేన మొత్తం ముంచబడింది. అది లోకాన్ని నాశనం చేసే మేఘాల వర్షంతో కప్పబడినట్లయింది.
శీతాంశుజాలనిర్దగ్ధాః పాశైశ్చాస్కందితా రణే। న శేకుశ్చలితుం దైత్యా విశిరస్కా ఇవాద్రయః
చంద్రుడు, వరుణుడు అనే ఆ ఇద్దరు జలాధిపతులు, దైత్యేంద్రుడు సృష్టించిన మాయను పూర్తిగా అదుపులోకి తెచ్చారు.
శీతాంశు నిహతాస్తే తు దైత్యాస్సర్వే నిపాతితాః। హిమప్లావిత సర్వాంగానిరూష్మాణ ఇవాగ్నయః
చంద్రుని కిరణాలతో కాలిపోయి, పాశాలతో బలహీనపడిన దైత్యులు యుద్ధంలో కదలలేకపోయారు. అవి శిఖరాలు లేని పర్వతాల్లా అయిపోయారు.
తేషాం తు దివి దైత్యానాం నిపతంతి శుభాని వై। విమానాని విచిత్రాణి నిపతంత్యుత్పతంతి చ
చంద్రుని ప్రభావంతో, ఆ దైత్యులు మంచుతో కప్పబడి, వేడి లేని అగ్నిలా, ఆకాశంలో నుండి కింద పడిపోయారు. వారి విమానాలు కూడా అక్కడక్కడా కూలిపోతూ, మళ్లీ పైకి లేచాయి.
తాన్పాశహస్తగ్రథితాన్ఛాదితాన్శీతరశ్మిభిః। మయో దదర్శ మాయావీ దానవాన్దివి దానవః
ఆ దైత్యులు పాశాలతో బంధించబడి, చల్లని చంద్రకాంతిలో కమ్మబడినవారిని, మాయలో నిపుణుడైన మయుడు ఆకాశంలో చూశాడు.
సశైలజాలాం వితతాం ఖడ్గపట్టసహాసినీమ్। పాదపోత్కరకూటస్థాం కందరాకీర్ణకాననాం
అతడు గొప్ప మాయను సృష్టించాడు. ఆ మాయలో పర్వతాలు, ఖడ్గాలు, కత్తులు అలంకరించబడి, పర్వత శిఖరాలపై నిలిచి, గుహలు, అడవులతో నిండిపోయి ఉంది.
సింహవ్యాఘ్రగణాకీర్ణాం నదద్భిర్దేవయూథపైః। ఈహామృగగణాకీర్ణాం పవనాఘూర్ణితద్ద్రుమామ్
ఆ మాయలో సింహాలు, పులులు గుంపులుగా తిరుగుతూ, దేవతల గుంపులు గర్జిస్తూ, అడవి జంతువులతో నిండిపోయి, గాలిలో చెట్లు ఊగిపోతున్నాయి.
నిర్మితాం స్వేన పుత్రేణ కూజంతీం దివికామగాం। ప్రథితాం పార్వతీం మాయాం ససృజే స సమంతతః
దేవతలకు ఇష్టమైన, ప్రతిధ్వనించే, పరవతీ అనే ప్రసిద్ధ మాయను తన కుమారుడితో మయుడు సృష్టించి, అన్ని వైపులా వ్యాపింపజేశాడు.
సాసిశబ్దైశ్శిలావర్షైః సంపతద్భిశ్చ పాదపైః। జఘాన దేవసంఘాంస్తే దానవానభ్యజీవయత్
ఆమె ఖడ్గాల శబ్దాలతో, రాళ్ళ వర్షంతో, పడిపోతున్న చెట్లతో దేవతల గుంపులను కొట్టింది. దానవులను మళ్లీ ప్రాణం పోసింది.
నైశాకరీ వారుణీ చ మాయే అంతర్హితే తదా। అభవద్ఘోరసంచారా పృథివీ పర్వతైరివ
ఆ సమయంలో చంద్రుని, వరుణుని మాయలు అంతరించిపోయాయి. భూమి పర్వతాలతో నిండినట్టు భయంకరంగా మారింది.
న చారుద్ధో ద్రుమగణైర్దేవో దృశ్యత కశ్చన। తదపధ్వస్తధనుషం భగ్నప్రహరణావిలమ్
చెట్ల గుంపులతో చుట్టుముట్టబడి, అక్కడ ఒక్క దేవుడూ కనిపించలేదు. వారి విల్లు విరిగిపోయి, ఆయుధాలు ధ్వంసమై, వారు అలజడిగా ఉన్నారు.
నిష్ప్రయత్నం సురానీకం వర్జయిత్వా గదాధరం। స హి యుద్ధగతః శ్రీమానీశో న స్మ వ్యకంపత1.41.
గదా ధరించినవాడిని తప్పించి, దేవతల సైన్యం యుద్ధంలో శక్తి లేని వారిలా అయింది. ఎందుకంటే, ఆ మహిమ కలిగిన ప్రభువు యుద్ధంలో ఒడిదుడుకులు చూపలేదు.
సహిష్ణుత్వాజ్జగత్స్వామీ న చుక్రోధ గదాధరః। కాలజ్ఞః కాలమేఘాభః సమీక్షన్కాలమాహవే
ప్రపంచానికి అధిపతి అయిన గదాధారి సహనంతో కోపపడలేదు. సమయం తెలిసినవాడు, మేఘంలా ముదురు వర్ణంతో, యుద్ధంలో సమయాన్ని గమనించాడు.
దేవాసురవిమర్దం చ ద్రష్టుకామస్తదా హరిః। తతో భగవతాదిష్టౌ రణే పావకమారుతౌ
దేవతలు, దానవుల పోరును చూడాలని హరి కోరాడు. అందుకే, భగవంతుని ఆజ్ఞతో అగ్ని, వాయువులను యుద్ధంలో పంపించాడు.
చోదితౌ విష్ణువాక్యేన తతో మాయాం వ్యకర్షతాం। తాభ్యాముద్భ్రాంతవేగాభ్యాం ప్రబుద్ధాభ్యాం మహాహవే
విష్ణువు మాటతో ప్రేరేపించబడి, అగ్ని, వాయువు ఇద్దరూ గొప్ప ఉత్సాహంతో, ఆ మాయను యుద్ధంలో తొలగించారు.
దగ్ధా సా పార్వతీ మాయా భస్మీభూతా ననాశ హ। సోనిలోనలసంయుక్తస్సోనలశ్చానిలాకులః
ఆ పరవతీ మాయ అగ్నిలో కాలిపోయి, బూడిదై, అంతమైంది. అగ్ని వాయువుతో కలసి, వాయువు అగ్నితో నిండిపోయింది.
దైత్యసేనాం దదహతుర్యుగాంతేష్వివ మూర్చ్ఛితౌ। వాయుః ప్రజవితస్తత్ర పశ్చాదగ్నిశ్చ మారుతాత్
యుగాంతంలోలా, వారు మూర్చితులై దైత్య సైన్యాన్ని కాల్చేశారు. అక్కడ వాయువు ముందుగా పోయి, తరువాత అగ్ని వాయువును అనుసరించింది.
చేరతుర్దానవానీకే క్రీడంతావనలానిలౌ। భస్మీభూతేషు భూతేషు ప్రపతత్సూత్పతత్సు చ
అగ్ని, వాయువు దైత్య సైన్యంలో సంచరిస్తూ, ఆడుకుంటూ, పడిపోతున్నవారినీ, పైకి లేస్తున్నవారినీ బూడిదగా మార్చారు.
దానవానాం విమానేషు నిపతత్సు సమంతతః। వాతస్కంధాపవిద్ధేషు కృతకర్మణి పావకే
దైత్యుల విమానాలు గాలి బలంతో చెల్లాచెదురుగా పడిపోతుండగా, అగ్ని తన పని ముగించింది.
మాయావధే ప్రవృత్తే తు స్తూయమానే గదాధరే। నిష్ప్రయత్నేషు దైత్యేషు త్రైలోక్యే ముక్తబంధనే
మాయ నాశనం జరుగుతుండగా, గదాధారి స్తుతించబడుతూ, దైత్యులు శక్తి లేని వారై, మూడు లోకాలు బంధనాల నుంచి విముక్తమయ్యాయి.
ప్రహృష్టేషు చ దేవేషు సాధుసాధ్వితి జల్పిషు। జయే దశశతాక్షస్య దైత్యానాం చ పరాజయే
దేవతలు ఆనందంతో 'బాగుంది, బాగుంది' అని పలుకుతూ, వేయి కళ్లవాడి విజయాన్ని, దైత్యుల పరాజయాన్ని సంతోషంగా చూశారు.