త్రిదివారోహిభిర్జ్వాలైర్జృమ్భమాణో దిశో దశ। నిర్దహన్సర్వభూతాని వవృధే సోంతకోపమః1.41.
ఆ అగ్ని జ్వాలలు స్వర్గాన్ని తాకుతూ, పది దిశల్లో వ్యాపించి, అన్ని జీవులను కాల్చుతూ, అంతకోపం లాంటి అగ్నిగా పెరిగాడు.
ఏతస్మిన్నంతరే బ్రహ్మా మునిముర్వం సమాగతః। ఉవాచ వార్యతాం పుత్రో జగతస్త్వం దయాం కురు
అప్పుడే బ్రహ్మదేవుడు మునిగా వచ్చి ఉర్వను చూచి ఇలా అన్నాడు: 'లోక హితార్థం నీ కుమారుణ్ణి నియంత్రించు, దయ చూపు.'
అస్యాపత్పస్యతే విప్ర కరిష్యే సాహ్యముత్తమం। తథ్యమేతద్వచః పుత్ర శృణు త్వం వదతాం వర
'ఓ మునీశ్వరా! ఈ బిడ్డకు నేను ఉత్తమమైన సహాయం చేస్తాను. ఇది నిజమైన మాట, కుమారా! విను, నీవు గొప్పవాడివి.'
ఔర్వ ఉవాచ। ధన్యోస్మ్యనుగృహీతోస్మి యన్మే త్వం భగవన్శిశోః। మతిమేతాం దదాసీహ పరమాత్మన్హితాయ వై
ఔర్వుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఓ భగవంతుడా! మీరు నా బిడ్డ హితార్థంగా ఇక్కడ ఈ జ్ఞానాన్ని ఇచ్చినందుకు నేను ధన్యుడిని, అనుగ్రహితుడిని.'
ప్రభాతకాలే సంప్రాప్తే కాంక్షితవ్యే సమాగమే। భగవంస్తర్పితః పుత్రః కైర్హవ్యైః ప్రాప్స్యతే సుఖమ్
ప్రభాతకాలంలో కోరుకున్న సమ్మేళనం జరిగితే, భగవంతుడా! నా కుమారుడు ఏ హవిసులతో తృప్తి చెంది సుఖపడతాడు?
కుత్ర చాస్య నివాసః స్యాద్భోజనం తు కిమాత్మకమ్। విధాస్యతీహ భగవాన్వీర్యతుల్యం మహౌజసః
అతని నివాసం ఎక్కడ ఉంటుంది? అతని భోజనం ఎలా ఉంటుంది? భగవంతుడా! అతని మహాశక్తికి తగిన ఆహారాన్ని మీరు ఏర్పాటు చేస్తారు.
బ్రహ్మోవాచ। బడవాముఖే చ వసతిః సముద్రే వై భవిష్యతి। మమయోనిర్జలం విప్ర తచ్చామేయం వ్రజత్వయం
బ్రహ్మ దేవుడు ఇలా అన్నాడు: సముద్రంలో బడవాముఖంలో నివాసం ఏర్పడుతుంది. మునివరా! నా జననం నీటిలో నుండింది. ఈ అపారమైన నీరు నీతో కలిసి పోనివ్వు.
తత్రాఽయమాస్తే నియతం పిబన్వారిమయం హవిః। తద్వారివిస్తరం విప్ర విసృజామ్యాలయం చ తమ్
అక్కడ ఆ అగ్ని ఎప్పుడూ నీటిని హవిగా పానంచేస్తూ ఉంటాడు. అందుకే, మునివరా! ఈ విస్తృతమైన నీటిని, దాని నివాసాన్ని నేను విడిచిపెడుతున్నాను.
తతో యుగాంతే భూతానామేష చాహం చ పుత్రక। సహితో విచరిష్యావో నిష్పురాణకరావిహ
తరువాత యుగాంతంలో, ప్రియమైన వాడా! నేను, ఈ అగ్ని కూడా, ఇద్దరం కలసి ఇక్కడ పాతవన్నీ తొలగించి సంచరిస్తాము.
ఏషోగ్నిరంతకాలే తు సలిలాశీ మయా కృతః। దహనః సర్వభూతానాం సదేవాసురరక్షసామ్
ఈ అగ్ని అంత్యకాలంలో నీటిని త్రాగేందుకు నేను సృష్టించాను. దేవతలు, అసురులు, రాక్షసులతో సహా అన్ని జీవులను ఇది దహించేస్తుంది.
ఏవమస్త్వితి తం సోగ్నిః సంవృతజ్వాలమండలః। ప్రవివేశార్ణవముఖం నత్వోర్వం పితరం ప్రభుమ్
అలా కావాలని అగ్ని అంగీకరించి, తన జ్వాలల వలయాన్ని దాచుకొని, సముద్రపు ముఖంలోకి ప్రవేశించి, తండ్రి అయిన ప్రభువుకు నమస్కరించాడు.
ప్రతియాతస్తతో బ్రహ్మా తే చ సర్వే మహర్షయః। ఔర్వస్యాగ్నేః ప్రభావజ్ఞాః స్వాంస్వాం గతిముపాగతాః
ఆ తరువాత బ్రహ్మదేవుడు వెళ్లిపోయాడు. ఆ మహర్షులందరూ, ఔర్వుని అగ్నికి శక్తిని తెలుసుకుని, తమ తమ స్థలాలకు వెళ్లిపోయారు.
హిరణ్యకశిపుర్దృష్ట్వా తదా తన్మహదద్భుతమ్। ఉర్వం ప్రణతసర్వాంగో వాక్యమేతదువాచ హ
హిరణ్యకశిపుడు ఆ అద్భుతమైన ఘట్టాన్ని చూసి, తన శరీరమంతా వంచి ఔర్వునికి నమస్కరించి ఇలా అన్నాడు.
భగవన్నద్భుతమిదం సంవృత్తం లోకసాక్షికమ్। తపసా తే మునిశ్రేష్ఠ పరితుష్టః పితామహః
భగవంతుడా! ఈ అద్భుతం ప్రపంచం ముందే జరిగింది. నీ తపస్సుతో, మునిశ్రేష్ఠా! బ్రహ్మదేవుడు సంతోషించాడు.
అహం తు తవ పుత్రస్య తవ చైవ మహావ్రత। భృత్య ఇత్యవగంతవ్యః శ్లాఘ్యస్త్వమిహ కర్మణా
మహావ్రతుడా! నేను నీ కుమారుని, నిన్ను సేవకుడిగా భావించాలి. నీవు చేసిన కార్యానికి ఇక్కడ నీవు ప్రశంసనీయం.
తన్మాం పశ్య సమాపన్నం తవైవారాధనే రతమ్। యది సీదేన్మునిశ్రేష్ఠ తవై వస్యాత్పరాజయః
అందుకే, నిన్ను ఆరాధించడంలో నిమగ్నుడై ఉన్న నన్ను చూడు. మునిశ్రేష్ఠా! నేను ఎప్పుడైనా విఫలమైతే, అది నీ ఓటమిగా భావించు.
ఉర్వ ఉవాచ। ధన్యోస్మ్యనుగృహీతోస్మి యస్య తేఽహం గురుర్మతః। నాస్తి తే తపసానేన భయం చైవేహ సువ్రత
ఔర్వుడు ఇలా అన్నాడు: నన్ను గురువుగా భావించినందుకు నేను ధన్యుడిని, అనుగ్రహింపబడ్డవాడిని. నీ తపస్సు వల్ల ఇక్కడ నీకు ఎటువంటి భయం లేదు, సువ్రతుడా!
తామేవ మాయాం గృహ్ణీష్వ మమ పుత్రేణ నిర్మితామ్। నిరింధినామగ్నిమయీం దుఃస్పర్శాం పావకైరపి
నా కుమారుడు సృష్టించిన ఈ మాయను స్వీకరించు. ఇది అగ్నిలా, నాశనకారి, అగ్నికిరణాలకూ తాకలేని దుర్లభమైనది.
ఏషా తే స్వస్య వంశస్య వశగారి వినిగ్రహే। రక్షిష్యత్యాత్మపక్షం చ విపక్షం చ ప్రధక్ష్యతి
ఇది నీ వంశానికి వశంగా ఉంటుంది, నియంత్రణ కోసం. ఇది నీవారిని కాపాడుతుంది, శత్రువులను నాశనం చేస్తుంది.
వరుణ ఉవాచ। ఏషా దుర్విషహా మాయా దేవైరపి దురాసదా। ఔర్వేణ నిర్మితా పూర్వం పావకేనోర్వసూనునా
వరుణుడు ఇలా అన్నాడు: ఈ మాయను దేవతలకూ తట్టుకోలేరు, సమీపించలేరు. ఇది ఔర్వుడు, ఔర్వుని కుమారుడు, అగ్నితో కలిపి ముందుగా సృష్టించాడు.
తస్మింస్తు వ్యథితే దైత్యే నిర్వీర్యైషా న సంశయః। శాపో హ్యస్యాః పురా దత్తః సృష్టా యేనైవ తేజసా
ఆ దైత్యుడు బాధపడినప్పుడు, ఈ మాయ బలహీనమవుతుంది, సందేహం లేదు. ఇదే తేజస్సుతో ముందుగా శాపం కూడా ఇవ్వబడింది.
యద్యేషా ప్రతిహంతవ్యా కర్తవ్యో భగవాన్సుఖీ। దీయతాం మే సఖో శక్ర తోయయోనిర్నిశాకరః
ఈ మాయను ఎదుర్కోవాల్సి వస్తే, భగవంతుడు సంతోషంగా ఉండాలి. సఖా! ఇంద్రుడిని, నీటి మూలాన్ని, చంద్రుడిని నాకు ఇవ్వు.
తేనాహం సహసం గమ్య యాదోభిశ్చ సమావృతః। మాయామేతాం హనిష్యామి త్వత్ప్రసాదాన్న సంశయః
అవి లభిస్తే, నేను యాదవులతో కలిసి త్వరగా వెళ్ళి, నీ అనుగ్రహంతో ఈ మాయను నాశనం చేస్తాను, ఎలాంటి సందేహం లేదు.
ఏవమస్త్వితిసంహృష్టః శక్రస్త్రిదశవర్ధనః। సందిదేశాగ్రతః సోమం యుద్ధాయ శిశిరాయుధమ్
అలా కావాలని ఇంద్రుడు, దేవతలకు శక్తిని పెంచేవాడు, ఆనందంతో సోముని ముందుకు యుద్ధానికి పంపాడు, చల్లని ఆయుధాన్ని ధరించిన వాడిని.
గచ్ఛ సోమ సహాయన్త్వం కురు పాశధరస్య వై। అసురాణాం వినాశాయ జయార్థం త్రిదివౌకసామ్
సోమా, నువ్వు వెళ్లి పాశధారి వాడు అయిన వరుణునికి తోడుగా ఉండు. అసురులను నాశనం చేసి, దేవతలకు విజయాన్ని కలిగించు.
త్వం మతః ప్రతివీర్యశ్చ జ్యోతిషామపి చేశ్వరః। త్వన్మయాన్సర్వలోకేషు రసాన్వేదవిదో విదుః
నీవు బలంలో సమానుడవు, వెలుగులకూ అధిపతివి. వేదాలు తెలిసినవారు, అన్ని లోకాలలోని రసాలు నీవే అని తెలుసు.
త్వయా సమో న లోకేస్మిన్విద్యతే శిశిరాయుధః। క్షయవృద్ధీతవావ్యక్తేసాగరేచైవచాంబరే
ఓ శిశిర కిరణాల స్వామీ! ఈ లోకంలో నీవంటే సమానుడు లేరు. అవ్యక్తమైన waxing, waning, సముద్రంలో, ఆకాశంలో — ఎక్కడైనా నీవే ప్రబలుడు.
ప్రవర్తయస్యహోరాత్రాత్కాలం సంమోహయన్జగత్। లోకచ్ఛాయామయం లక్ష్మ తవాంకః శశవిగ్రహః
నువ్వు పగలు, రాత్రి ద్వారా కాలాన్ని నడిపిస్తూ, లోకాన్ని మాయలో ముంచుతావు. నీ శరీరంపై ఉన్న చంద్రబింబం లోకాల నీడతో ఏర్పడింది.
న విదుః సోమ తే మాయాం యే చ నక్షత్రయోనయః। త్వమాదిత్యపథాదూర్ధ్వం జ్యోతిషాం చోపరిస్థితః
నక్షత్రాలకు జనకులైనవారు కూడా నీ మాయను తెలుసుకోరు, సోమా. నువ్వు ఆదిత్యుని మార్గానికి పైన, వెలుగులన్నిటికంటే ఎత్తుగా ఉన్నవాడివి.
తమః ప్రోత్సార్య సహసా భాసయస్యఖిలం జగత్। శీతభానుర్హిమతనుర్జ్యోతిషామధిపః శశీ
నువ్వు చీకటిని ఒక్కసారిగా తొలగించి, మొత్తం లోకాన్ని ప్రకాశింపజేస్తావు. చల్లని కిరణాలవాడివి, మంచు శరీరమున్నవాడివి, వెలుగుల అధిపతివి, చంద్రుడవు.