మహేంద్రేణామృతస్యార్థే వజ్రేణ కృతలక్షణమ్। విచిత్రపత్రవసనం ధాతుమంతమివాచలమ్
మహేంద్రుడు అమృతానికి కోరికతో వజ్రాయుధంతో గుర్తు పెట్టిన, అద్భుతమైన పక్షి రెక్కలతో అలంకరించబడిన, ఖనిజ సంపదలతో నిండిన పర్వతంలా ఉన్నవాడిని.
స్ఫీతక్రోధావలంబేన శీతాంశుసమతేజసా। భోగిభోగావసక్తేన మణిరత్నేన భాస్వతా
పెరిగిన కోపాన్ని ఆధారంగా, చంద్రునితో సమానమైన తేజస్సుతో, పాము వలయాలకు అతికించిన మణిరత్నంతో ప్రకాశిస్తూ ఉన్నాడు.
పక్షాభ్యాం చారుపత్రాభ్యామావృతం దివి లీలయా। యుగాంతే సేంద్రచాపాభ్యాం తోయదాభ్యామివాంబరమ్
తన రెండు అందమైన పక్షాలతో ఆకాశాన్ని ఆటగా కప్పి, యుగాంతంలో ఇంద్రధనస్సులు, మేఘాలతో ఆకాశం కనిపించునట్లు వెలిగాడు.
నీలలోహితపీతాభిః పతాకాభిరలంకృతమ్। అరుణావరజం శ్రీమానారుహ్య సమరే ప్రభుః
నీలం, ఎరుపు, పసుపు రంగుల జెండాలతో అలంకరించబడి, అరుణుని తమ్ముడైన శ్రేష్ఠుడు యుద్ధంలో ప్రభువు ఎక్కాడు.
సువర్ణవర్ణవపుషం సుపర్ణం ఖేచరోత్తమమ్। తమన్వయుః సురగణా మునయశ్చ సమాహితాః
బంగారు వర్ణంతో, ఆకాశంలో ఉత్తముడైన సుపర్ణుని వెంట, దేవతలు, ఏకాగ్రతతో ఉన్న మునులు కూడా అనుసరించారు.
గీర్భిః పరమమంత్రాభిస్తుష్టువుశ్చ గదాధరమ్। తద్వైశ్రవణసంశ్లిష్టం వైవస్వతపురఃసరమ్
పరమ మంత్రాలతో తమ మాటలతో గదాధరుడిని స్తుతించారు. వైశ్రవణుడు చేరి, వైవస్వతుడు ముందుండగా ఆయనను మహిమాన్వితుడిగా కీర్తించారు.
వారిరాజపరిక్షిప్తం దేవరాజవిరాజితమ్। పవనాబద్ధనిర్ఘోషం సంప్రదీప్త హుతాశనమ్
నీటి రాజు చుట్టుముట్టి, దేవేంద్రుడు వెలిగిస్తూ, గాలి గర్జనతో నిండిన, హోమాగ్ని లా జ్వలించేవాడిగా ఉన్నాడు.
విష్ణోర్జిష్ణోః సహిష్ణోశ్చ భ్రాజిష్ణోస్తేజసావృతమ్। బలం బలవదుద్రిక్తే యుద్ధాయ సమవర్తత
విష్ణువు, జిష్ణువు, సహిష్ణువు, భ్రాజిష్ణువు తేజస్సుతో నిండిన, బలవంతమైన ఆ సైన్యం యుద్ధానికి సిద్ధమైంది.
స్వస్త్యస్తు దేవేభ్య ఇతి బృహస్పతిరభాషత। స్వస్త్యస్తు దైత్యేభ్య ఇతి ఉశనా వాక్యమాదదే
బృహస్పతి, 'దేవతలకు శుభం కలగాలి' అని పలికాడు. ఉశనుడు, 'దైత్యులకు శుభం కలగాలి' అని సమాధానం ఇచ్చాడు.
తాభ్యాం బలాభ్యాం సంజజ్ఞే తుములో విగ్రహస్తథా। సురాణామసురాణాం చ పరస్పరజయైషిణామ్
ఆ రెండు బలాల వల్ల, పరస్పర విజయం కోసం తపిస్తున్న దేవతలు, అసురుల మధ్య ఘోరమైన యుద్ధం మొదలైంది.
దానవా దైవతైః సార్ద్ధం నానాప్రహరణోద్యమాః। సమీయుర్యుధ్యమానా వై పర్వతా ఇవ పర్వతైః1.41.
దానవులు, దేవతలతో కలిసి, అనేక ఆయుధాలతో సిద్ధమై, పర్వతాలు పర్వతాలతో ఢీకొన్నట్లుగా యుద్ధానికి వచ్చారు.
తత్సురాసురసంయుక్తం యుద్ధమత్యద్భుతం బభౌ। ధర్మాధర్మసమాయుక్తం దర్పేణ వినయేన చ
దేవతలు, అసురులు కలసి చేసిన ఆ అద్భుతమైన యుద్ధం, ధర్మాధర్మాలు, గర్వ వినయాలు కలిసి ప్రకాశించింది.
తతో హయైః ప్రజవితైర్వారణైశ్చ ప్రచోదితైః। ఉత్పతద్భిశ్చ గగనే సాసిహస్తైః సమంతతః
ఆ సమయంలో వేగంగా పరుగెత్తే గుర్రాలు, ప్రేరేపించిన ఏనుగులు, చేతుల్లో కత్తులతో ఆకాశంలోకి ఎగిరిపోతూ చుట్టూ చుట్టూ నడిచారు.
క్షిప్యమాణైశ్చ ముసలైః సంపతద్భిశ్చ సాయకైః। చాపైర్విస్ఫార్యమాణైశ్చ పాత్యమానైః సుదారుణైః
అప్పుడు గదలు విసిరారు, బాణాలు ఎగిరిపోతున్నాయి, విల్లు లాగుతూ భయంకరమైన ఆయుధాలు జారిపడుతున్నాయి.
తద్యుద్ధమభవద్ఘోరం దేవదానవసంకులమ్। జగతస్త్రాసజననం యుగసంవర్తకోపమమ్
ఆ యుద్ధం దేవతలు, దానవులతో నిండిపోయి, భూమి మీద భయాన్ని కలిగిస్తూ, యుగాంత కాలంలో సంహారం జరిగేలా భయంకరంగా మారింది.
స్వహస్తముక్తైః పరిఘైర్ముద్గరైశ్చైవ పర్వతైః। దానవాస్సమరే జఘ్నుర్దేవానింద్రపురోగమాన్
దానవులు తమ చేతుల నుంచి ఇనుప గదలు, ముద్గరాలు, కొండలు విసిరి, ఇంద్రుడు ముందుండే దేవతలను యుద్ధంలో గాయపరిచారు.
తే వధ్యమానా బలిభిర్దానవైర్జితకాశిభిః। విషణ్ణవదనా దేవా జగ్మురార్తిం పరాం మృధే
బలవంతమైన దానవులు వారిని కొట్టి పడగొట్టగా, దేవతలు ముఖాలు వాడిపోయి, యుద్ధంలో తీవ్రమైన బాధకు లోనయ్యారు.
తే చాస్త్రశూలమథితాః పరిఘైర్భిన్నమస్తకాః। భిన్నోరస్కా దితిసుతైః స్రవద్రక్తా రణే బహు
ఆయుధాలు, శూలాలు చేతిలో పడి, గదలతో తలలు పగిలి, దితి కుమారులు వారి ఛాతీలు పగలగొట్టి, దేవతలు యుద్ధభూమిలో విరివిగా రక్తం కార్చారు.
సూదితాః శరజాలైశ్చ నిర్యత్నాశ్చ శరైః కృతాః। ప్రవిష్టా దానవీం మాయాం న శేకుస్తే విచేష్టితమ్
బాణవర్షాలతో చంపబడి, ఆయుధాలతో అశక్తులై, దానవుల మాయలో చిక్కుకుని, వారు కదలలేక, ఏమీ చేయలేకపోయారు.
ఉత్తంభితమివాభాతి నిష్ప్రాణ సదృశాకృతి। బలం సురాణామసురైర్నిష్ప్రయత్నాయుధం కృతమ్
దానవులు దేవతల సైన్యాన్ని ప్రాణం లేని, ఆయుధాలు లేని స్థితిలోకి మార్చేసి, అది ప్రాణం లేని రూపాల్లా నిలబడినట్లు కనిపించింది.
దైత్యచాపచ్యుతాన్ఘోరాంశ్ఛిత్వా వజ్రేణ తాన్శరాన్। శక్రో దైత్యబలం ఘోరం వివేశ బహులోచనః
దైత్యుల విల్లుల నుంచి వచ్చిన భయంకరమైన బాణాలను వజ్రాయుధంతో కోసి, అనేక కన్నులతో ఉన్న శక్రుడు ఆ దైత్యుల ఘోర సైన్యంలోకి ప్రవేశించాడు.
స దైత్యప్రముఖాన్సర్వాన్హత్వా దైత్యబలం మహత్। తామసేనాస్త్రజాలేన తమోభూతమథాకరోత్
అతడు దైత్యుల నాయకులతో సహా వారిని సంహరించి, ఆ మహా దైత్య సైన్యాన్ని తామసాస్త్రాల వలతో చుట్టిపట్టి చీకటిగా మార్చేశాడు.
తేఽన్యోన్యం నాన్వబుధ్యంత దైత్యానాం వాహనాని చ। ఘోరేణ తమసావిష్టాః పురుహూతస్య తేజసా
పురుహూతుని తేజంతో ఏర్పడిన భయంకరమైన చీకటిలో చిక్కుకుని, వారు ఒకరినొకరు, దైత్యుల వాహనాలను కూడా గుర్తించలేకపోయారు.
మాయాపాశైర్విముక్తాస్తు యత్నవంతః సురోత్తమాః। శిరాంసి దైత్యసంఘానాం తమోభూతాన్యపాతయన్
మాయా బంధాల నుంచి విముక్తులై, ఉత్తమ దేవతలు శ్రమపడి, చీకటిలో మునిగిపోయిన దైత్య గుంపుల తలలను పడగొట్టారు.
అపధ్వస్తా విసంజ్ఞాశ్చ తమసా నీలవర్చసా। పేతుస్తే దానవాస్సద్యశ్ఛిన్నపక్షా ఇవాద్రయః
ఆ నీలవర్ణమైన చీకటిలో తలకిందులై, స్మృతి కోల్పోయిన దానవులు, రెక్కలు కోసిన పర్వతాల్లా ఒక్కసారిగా కూలిపోయారు.
తత్రాభిభూతదైత్యైంద్రమంధకారమివాంతరం। దానవం దేహసదనం తమోభూతమివాభవత్
అక్కడ దైత్యులు ఓడిపోయిన తర్వాత, దానవుల నివాసం లోపలి చీకటిలా మారి, వారి శరీరాలే చీకటిగా కనిపించాయి.
తథాఽసృజన్మహామాయాం మయస్తాం తామసీం దహన్। యుగాంతోద్యోతజననీం సృష్టా మౌర్వేణ వహ్నినా
అప్పుడు మాయుడు మహా మాయను సృష్టించాడు. ఆ మాయ తామస స్వభావంతో, మౌర్వి అగ్నితో ఏర్పడి, యుగాంతంలో వెలుగు తెచ్చేలా ఉంది.
స దదాహ చ తాం శాక్రీం మాయా మయవికల్పితా। దైత్యాశ్చాదిత్యవపుషా సద్య ఉత్తస్థురాహవే
అతడు శక్రుడు సృష్టించిన మాయను, మాయుడు రూపొందించినదాన్ని కాల్చేశాడు. దానవులు సూర్యుని రూపాన్ని ధరించి యుద్ధంలో వెంటనే పైకి వచ్చారు.
మాయాం మౌర్వీం సమాసాద్య దహ్యమానా దివౌకసః। భేజిరే చంద్రవిషయం శీతాంశుసలిలహ్రదమ్
మౌర్వి మాయ తగిలి, కాలిపోతున్న దేవతలు, చంద్రమండలానికి పారిపోయి, చల్లని చంద్రుని నీటి సరస్సులోకి చేరారు.
తే దహ్యమానా ఔర్వేణ వహ్నినా నష్టచేతసః। శశంసుర్వజ్రిణం దేవాః సంతప్తాః శరణైషిణః
ఔర్వ అగ్నిలో కాలిపోతూ, మనస్సు కోల్పోయిన దేవతలు, వేగంగా శరణు కోరుతూ, వజ్రాయుధాన్ని ధరించినవాడిని ఆశ్రయించామని తెలియజేశారు.