వవౌ ప్రవ్యథయన్దైత్యాన్ప్రతిలోమం సతోయదః। మారుతో దేవగంధర్వైర్విద్యాధరగణైః సహ
వర్షముతో కూడిన మేఘాలతో, ప్రవాహానికి విరుద్ధంగా వీచి, దైత్యులను కలవరపరిచాడు. మారు తనతో దేవతలు, గంధర్వులు, విద్యాధర గణాలతో కలిసి ఆడాడు.
చిక్రీడ రశ్మిభిశ్శుభ్రైర్నిర్ముక్తైరివ పన్నగైః। సృజంతః సర్పపతయస్తీవ్రం రోషమయం విషమ్
ప్రకాశవంతమైన కిరణాలతో, విడిపడిన పాముల్లా ఆడుతూ, పాముల అధిపతులు భయంకరమైన, కోపభరితమైన విషాన్ని విడుదల చేశారు.
శరభూతా విలగ్నాశ్చ చేరుర్వ్యాత్తాననా దివి। పర్వతాశ్చ శిలాశృంగైః శతశాఖైశ్చ పాదపైః
బాణాల రూపంలో ఉన్న ప్రాణులు పరస్పరం అతుక్కొని, ఆకాశంలో నోరు తెరిచి సంచరించాయి. పర్వతాలు శిలాశిఖరాలతో, వంద కొమ్మలతో చెట్లు కూడ వచ్చాయి.
ఉపతస్థుః సురగణాన్ప్రహర్తుం దానవం బలమ్। యః స దేవో హృషీకేశః పద్మనాభస్త్రివిక్రమః
దానవ సైన్యాన్ని ఎదుర్కొనటానికి దేవతా గణాలు సమీపించాయి. ఆ దేవుడు హృషీకేశుడు, పద్మనాభుడు, త్రివిక్రముడు.
యుగాంతే కృష్ణవర్త్మా చ విశ్వస్య జగతః ప్రభుః। సర్వయోనిః సమధుహా హవ్యభుక్క్రతుసంస్థితః
యుగాంతంలో విశ్వానికి అధిపతిగా, కృష్ణుని మార్గంగా, సమస్త ప్రాణుల మూలంగా, హవిస్సును స్వీకరించేవాడిగా, యజ్ఞంలో నిలిచినవాడిగా భగవంతుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
భూమ్యమ్బువ్యోమభూతాత్మా శ్యామః శాంతికరోరిహా। అవిఘ్నమమరాదీనాం చక్రే చక్రగదాధరః
భూమి, నీరు, ఆకాశం, భూతాల స్వరూపుడై, నీలవర్ణుడై, ఇక్కడ శాంతిని ప్రసాదించేవాడై, చక్రాయుధాన్ని, గదను ధరించినవాడైన ఆయన, అమరులకూ ఇతరులకూ అడ్డంకులు తొలగించాడు.
సవ్యేనాలభ్య మహతీం సర్వాయుధవినాశినీం। కరేణ కాలీం వపుషా శత్రుకాలప్రదాం గదాం
తన ఎడమ చేతిలో, అందరికీ అందని, అన్ని ఆయుధాలను నాశనం చేసే, శత్రువులకు అంతం తెచ్చే, కాళీ రూపమైన గొప్ప గదను పట్టుకున్నాడు.
శేషైర్భుజైః ప్రదీప్తాభైర్భుజగారిధ్వజః ప్రభుః। దధారాయుధజాలాని శార్ఙ్గాదీని మహాబలః
తన ఇతర జ్వలించే భుజాలతో, పాము జెండా ధరించిన ప్రభువైన మహాబలుడు, శారంగాది ఆయుధాల సమూహాన్ని పట్టుకున్నాడు.
స కశ్యపస్యాత్మభవం ద్విజం భుజగభోజనమ్। భుజగేంద్రేణ వదనే నివిష్టేన విరాజితమ్
కశ్యపుని ద్విజాతి కుమారుడైన, పాములకు ఆహారంగా నిర్ణయించబడినవాడిని, పాముల రాజు నోట్లో ఉంచి, ప్రకాశవంతంగా ధరించాడు.
అమృతారంభసంయుక్తం మందరాద్రిమివోచ్ఛితమ్। దేవాసురవిమర్దేషు బహుశో దృష్టవిక్రమమ్
అమృత జలాలతో కలసి, మందరాచలంలా పైకి లేచి, దేవాసుర యుద్ధాల్లో ఎన్నోసార్లు తన పరాక్రమాన్ని చూపినవాడిగా వెలిగాడు.
మహేంద్రేణామృతస్యార్థే వజ్రేణ కృతలక్షణమ్। విచిత్రపత్రవసనం ధాతుమంతమివాచలమ్
మహేంద్రుడు అమృతానికి కోరికతో వజ్రాయుధంతో గుర్తు పెట్టిన, అద్భుతమైన పక్షి రెక్కలతో అలంకరించబడిన, ఖనిజ సంపదలతో నిండిన పర్వతంలా ఉన్నవాడిని.
స్ఫీతక్రోధావలంబేన శీతాంశుసమతేజసా। భోగిభోగావసక్తేన మణిరత్నేన భాస్వతా
పెరిగిన కోపాన్ని ఆధారంగా, చంద్రునితో సమానమైన తేజస్సుతో, పాము వలయాలకు అతికించిన మణిరత్నంతో ప్రకాశిస్తూ ఉన్నాడు.
పక్షాభ్యాం చారుపత్రాభ్యామావృతం దివి లీలయా। యుగాంతే సేంద్రచాపాభ్యాం తోయదాభ్యామివాంబరమ్
తన రెండు అందమైన పక్షాలతో ఆకాశాన్ని ఆటగా కప్పి, యుగాంతంలో ఇంద్రధనస్సులు, మేఘాలతో ఆకాశం కనిపించునట్లు వెలిగాడు.
నీలలోహితపీతాభిః పతాకాభిరలంకృతమ్। అరుణావరజం శ్రీమానారుహ్య సమరే ప్రభుః
నీలం, ఎరుపు, పసుపు రంగుల జెండాలతో అలంకరించబడి, అరుణుని తమ్ముడైన శ్రేష్ఠుడు యుద్ధంలో ప్రభువు ఎక్కాడు.
సువర్ణవర్ణవపుషం సుపర్ణం ఖేచరోత్తమమ్। తమన్వయుః సురగణా మునయశ్చ సమాహితాః
బంగారు వర్ణంతో, ఆకాశంలో ఉత్తముడైన సుపర్ణుని వెంట, దేవతలు, ఏకాగ్రతతో ఉన్న మునులు కూడా అనుసరించారు.
గీర్భిః పరమమంత్రాభిస్తుష్టువుశ్చ గదాధరమ్। తద్వైశ్రవణసంశ్లిష్టం వైవస్వతపురఃసరమ్
పరమ మంత్రాలతో తమ మాటలతో గదాధరుడిని స్తుతించారు. వైశ్రవణుడు చేరి, వైవస్వతుడు ముందుండగా ఆయనను మహిమాన్వితుడిగా కీర్తించారు.
వారిరాజపరిక్షిప్తం దేవరాజవిరాజితమ్। పవనాబద్ధనిర్ఘోషం సంప్రదీప్త హుతాశనమ్
నీటి రాజు చుట్టుముట్టి, దేవేంద్రుడు వెలిగిస్తూ, గాలి గర్జనతో నిండిన, హోమాగ్ని లా జ్వలించేవాడిగా ఉన్నాడు.
విష్ణోర్జిష్ణోః సహిష్ణోశ్చ భ్రాజిష్ణోస్తేజసావృతమ్। బలం బలవదుద్రిక్తే యుద్ధాయ సమవర్తత
విష్ణువు, జిష్ణువు, సహిష్ణువు, భ్రాజిష్ణువు తేజస్సుతో నిండిన, బలవంతమైన ఆ సైన్యం యుద్ధానికి సిద్ధమైంది.
స్వస్త్యస్తు దేవేభ్య ఇతి బృహస్పతిరభాషత। స్వస్త్యస్తు దైత్యేభ్య ఇతి ఉశనా వాక్యమాదదే
బృహస్పతి, 'దేవతలకు శుభం కలగాలి' అని పలికాడు. ఉశనుడు, 'దైత్యులకు శుభం కలగాలి' అని సమాధానం ఇచ్చాడు.
తాభ్యాం బలాభ్యాం సంజజ్ఞే తుములో విగ్రహస్తథా। సురాణామసురాణాం చ పరస్పరజయైషిణామ్
ఆ రెండు బలాల వల్ల, పరస్పర విజయం కోసం తపిస్తున్న దేవతలు, అసురుల మధ్య ఘోరమైన యుద్ధం మొదలైంది.
దానవా దైవతైః సార్ద్ధం నానాప్రహరణోద్యమాః। సమీయుర్యుధ్యమానా వై పర్వతా ఇవ పర్వతైః1.41.
దానవులు, దేవతలతో కలిసి, అనేక ఆయుధాలతో సిద్ధమై, పర్వతాలు పర్వతాలతో ఢీకొన్నట్లుగా యుద్ధానికి వచ్చారు.
తత్సురాసురసంయుక్తం యుద్ధమత్యద్భుతం బభౌ। ధర్మాధర్మసమాయుక్తం దర్పేణ వినయేన చ
దేవతలు, అసురులు కలసి చేసిన ఆ అద్భుతమైన యుద్ధం, ధర్మాధర్మాలు, గర్వ వినయాలు కలిసి ప్రకాశించింది.
తతో హయైః ప్రజవితైర్వారణైశ్చ ప్రచోదితైః। ఉత్పతద్భిశ్చ గగనే సాసిహస్తైః సమంతతః
ఆ సమయంలో వేగంగా పరుగెత్తే గుర్రాలు, ప్రేరేపించిన ఏనుగులు, చేతుల్లో కత్తులతో ఆకాశంలోకి ఎగిరిపోతూ చుట్టూ చుట్టూ నడిచారు.
క్షిప్యమాణైశ్చ ముసలైః సంపతద్భిశ్చ సాయకైః। చాపైర్విస్ఫార్యమాణైశ్చ పాత్యమానైః సుదారుణైః
అప్పుడు గదలు విసిరారు, బాణాలు ఎగిరిపోతున్నాయి, విల్లు లాగుతూ భయంకరమైన ఆయుధాలు జారిపడుతున్నాయి.
తద్యుద్ధమభవద్ఘోరం దేవదానవసంకులమ్। జగతస్త్రాసజననం యుగసంవర్తకోపమమ్
ఆ యుద్ధం దేవతలు, దానవులతో నిండిపోయి, భూమి మీద భయాన్ని కలిగిస్తూ, యుగాంత కాలంలో సంహారం జరిగేలా భయంకరంగా మారింది.
స్వహస్తముక్తైః పరిఘైర్ముద్గరైశ్చైవ పర్వతైః। దానవాస్సమరే జఘ్నుర్దేవానింద్రపురోగమాన్
దానవులు తమ చేతుల నుంచి ఇనుప గదలు, ముద్గరాలు, కొండలు విసిరి, ఇంద్రుడు ముందుండే దేవతలను యుద్ధంలో గాయపరిచారు.
తే వధ్యమానా బలిభిర్దానవైర్జితకాశిభిః। విషణ్ణవదనా దేవా జగ్మురార్తిం పరాం మృధే
బలవంతమైన దానవులు వారిని కొట్టి పడగొట్టగా, దేవతలు ముఖాలు వాడిపోయి, యుద్ధంలో తీవ్రమైన బాధకు లోనయ్యారు.
తే చాస్త్రశూలమథితాః పరిఘైర్భిన్నమస్తకాః। భిన్నోరస్కా దితిసుతైః స్రవద్రక్తా రణే బహు
ఆయుధాలు, శూలాలు చేతిలో పడి, గదలతో తలలు పగిలి, దితి కుమారులు వారి ఛాతీలు పగలగొట్టి, దేవతలు యుద్ధభూమిలో విరివిగా రక్తం కార్చారు.
సూదితాః శరజాలైశ్చ నిర్యత్నాశ్చ శరైః కృతాః। ప్రవిష్టా దానవీం మాయాం న శేకుస్తే విచేష్టితమ్
బాణవర్షాలతో చంపబడి, ఆయుధాలతో అశక్తులై, దానవుల మాయలో చిక్కుకుని, వారు కదలలేక, ఏమీ చేయలేకపోయారు.
ఉత్తంభితమివాభాతి నిష్ప్రాణ సదృశాకృతి। బలం సురాణామసురైర్నిష్ప్రయత్నాయుధం కృతమ్
దానవులు దేవతల సైన్యాన్ని ప్రాణం లేని, ఆయుధాలు లేని స్థితిలోకి మార్చేసి, అది ప్రాణం లేని రూపాల్లా నిలబడినట్లు కనిపించింది.