యమస్తు దండముద్యమ్య కాలయుక్తం చ ముద్గరం। తస్థౌ సురగణానీకే దైత్యానాం చైవ దర్శయన్
యముడు తన దండాన్ని, కాలానికి తగిన ముసలిని ఎత్తిపట్టి, దేవతల సైన్యంలో నిలబడి, దైత్యులకు వాటిని చూపించాడు.
చతుర్భిః సాగరైర్యుక్తో లేలిహానైశ్చ పన్నగైః। శంఖముక్తాంగదధరో బిభ్రత్తోయమయం వపుః
నాలుగు సముద్రాలు, నాలుకలు చాపుతున్న పాములు, శంఖాలు, కంకణాలతో అలంకరించబడిన, నీటి వలె రూపాన్ని ధరించిన యముని వెంట వచ్చారు.
కాలపాశాన్సమావిధ్య హయైః శశికరోపమైః। వాయ్వీరితజలాకారైః కుర్వన్లీలాః సహస్రశః
కాలపాశాలను ఊపుతూ, చంద్రకిరణాల వలె గుర్రాలతో, వాయువు, అగ్ని, నీటి రూపాలతో వేలాది లీలలు చేశాడు.
పాండురోద్ధూతవసనః ప్రవాలరుచిరాంగదః। మణిశ్యామోత్తమవపుర్హారకేణార్చితోదరః
తెల్లని వస్త్రాలు ధరించి, పగడాల వలె మెరిసే కంకణాలతో అలంకరించబడి, నీలవర్ణమైన శరీరం, రత్నాల హారంతో మెరిసే నడుముతో ప్రకాశించాడు.
వరుణః పాశధృఙ్మధ్యే దేవానీకస్య తస్థివాన్। యుద్ధవేలామభిలషన్భిన్నవేల ఇవార్ణవః
వరుణుడు పాశాన్ని పట్టుకుని, దేవతల సైన్యంలో మధ్యలో నిలబడి, యుద్ధ సమయం కోసం తపిస్తూ, తీరం దాటి రావాలని ఆశించే సముద్రంలా కనిపించాడు.
యక్షరాక్షససైన్యేన గుహ్యకానాం గణైరపి। యుక్తశ్చ శంఖపద్మాభ్యాం నిధీనామధిపః ప్రభుః
యక్షులు, రాక్షసుల సైన్యం, గుహ్యకుల గణాలతో కలసి, శంఖం, పద్మం ధరించిన నిధుల అధిపతి, ప్రభావంతుడై అక్కడ ఉన్నాడు.
రాజరాజేశ్వరఃశ్రీమాన్గదాపాణిరదృశ్యత। విమానయోధీ ధనదో విమానే పుష్పకే స్థితః
రాజరాజేశ్వరుడు, గదను చేతబట్టి, మహిమాన్వితుడై యోధుల మధ్యలో పుష్పక విమానంలో నిలిచిన ధనదుడిని అందరూ చూశారు.
స రాజరాజః శుశుభే యక్షేశో నరవాహనః। పూర్వపక్షే సహస్రాక్షః పితృరాజశ్చ దక్షిణే
ఆ రాజరాజుడు, యక్షాధిపతి, మనుష్యులపై కూర్చొని ప్రకాశంగా వెలిగాడు. తూర్పు వైపున వేల కన్నులతో కూడిన ఇంద్రుడు, దక్షిణ దిశలో పితృదేవతల అధిపతి ఉన్నాడు.
వరుణః పశ్చిమే పక్ష ఉత్తరే నరవాహనః। చతుఃపక్షాశ్చ చత్త్వారో లోకపాలా మహాబలాః
పడమర వైపున వరుణుడు, ఉత్తర దిశలో మనుష్యవాహనుడు ఉన్నాడు. నాలుగు వైపులా మహాబలశాలులైన లోకపాలులు నిలిచారు.
ఆత్మదిక్షుచరంతశ్చతస్యదేవబలస్యతే। సూర్యః సప్తాశ్వయుక్తేన రథేనానిలగామినా
తన దిక్కులలో స్వేచ్ఛగా సంచరిస్తూ, దైవసేనతో కూడి, ఏడుగురి గుర్రాలు లాగే, గాలి వేగంతో పోయే రథంలో సూర్యుడు ప్రయాణించాడు.
శ్రియా జాజ్వల్యమానేన దీప్యమానైశ్చ రశ్మిభిః। ఉదయాస్తమయౌ చక్రే మేరుపర్యన్తగామినా
అద్భుతమైన కాంతితో, ప్రకాశవంతమైన కిరణాలతో, సూర్యుడు ఉదయము నుండి అస్తమయము వరకు, మేరు పర్వతాంతం వరకు తన ప్రయాణాన్ని సాగించాడు.
త్రిదివ ద్వారచక్రేణ తపసా లోకమవ్యయమ్। సహస్రరశ్మియుక్తేన భ్రాజమానేన తేజసా
త్రిదివ లోకపు ద్వారాన్ని చక్రముగా ధరించి, తపస్సుతో అవినాశి లోకాన్ని వ్యాపించి, వెయ్యి కిరణాలతో ప్రకాశిస్తూ వెలిగాడు.
చచార మధ్యే దేవానాం ద్వాదశాత్మా దివాకరః। సోమః శ్వేతహయో భాతి స్యందనే శీతరశ్మిమాన్
దేవతల మధ్యలో, ద్వాదశ రూపాలుతో కూడిన దివాకరుడు సంచరించాడు. శ్వేతవాహనులపై కూర్చున్న సోముడు, చల్లని కిరణాలతో తన రథంలో ప్రకాశించాడు.
హిమతోయప్రపూర్ణాభిర్భాభిరాహ్లాదయఞ్జగత్। తమృక్షయోగానుగతం శిశిరాంశుం ద్విజేశ్వరమ్
హిమజలంతో నిండిన కాంతులతో జగత్తును ఆనందింపజేస్తూ, శిశిర కిరణాలతో కూడిన, ద్విజేశ్వరుడు నక్షత్ర సంయోగాలను అనుసరిస్తూ ప్రయాణించాడు.
శశచ్ఛాయాంకితతనుం నైశస్య తమసః క్షయమ్। జ్యోతిషామీశ్వరం వ్యోమ్ని రసదం ప్రభుమవ్యయమ్
చందమామపై శశి ఛాయ కనిపిస్తూ, రాత్రి చీకటిని తొలగించి, ఆకాశంలో జ్యోతిర్మయుడై, రసాన్ని ప్రసాదించే అవినాశి ప్రభువుగా వెలిగాడు.
ఓషధీనాం పవిత్రాణాం నిధానమమృతస్య చ। జగతః పరమం భాగం సౌమ్యం సర్వమయం రసమ్
పవిత్రమైన ఔషధాలకు, అమృతానికి నిలయంగా, జగత్తుకు పరమ భాగంగా, మృదువైన, సర్వవ్యాపకమైన రసరూపుడుగా ఉన్నాడు.
దదృశుర్దానవాః సోమం హిమప్రహరణం స్థితమ్। యః ప్రాణః సర్వభూతానాం పంచధా భిద్యతే నృషు
దానవులు సోముని, హిమాయుధంతో నిలిచినవాడిని చూశారు. ఆయనే సమస్త భూతాలకు ప్రాణంగా, మనుష్యులలో ఐదు విధాలుగా విభజింపబడతాడు.
సప్తస్కంధగతో లోకాంస్త్రీన్దధార చకార చ। యమాహురగ్నికర్త్తారం సర్వప్రభవమీశ్వరమ్
ఏడు శాఖలతో లోకాలను ధరిస్తూ, సృష్టిస్తూ, అగ్ని కర్తగా, సమస్తానికి మూలమైన ఈశ్వరుడని పిలుస్తారు.
సప్తస్వరగతా యస్య యోనిర్గీర్భిరుదీర్యతే। యం వదంతి చలం భూతం యం వదంత్యశరీరిణమ్
యావనికి మూలం ఏడు స్వరాలలో ఉందని, ఆయనను చలించే జీవిగా, శరీరం లేనివాడిగా కూడా అంటారు.
యమాహురాకాశగమం శీఘ్రగం శబ్దయోనిజమ్। స వాయుః సర్వభూతాయురుద్ధతః స్వేన తేజసా
ఆయన ఆకాశంలో సంచరిస్తాడని, వేగంగా పోతాడని, శబ్దములో జన్మించినవాడని చెబుతారు. ఆయనే వాయువు, సమస్త భూతాలకు ప్రాణంగా, తన తేజస్సుతో మహిమాన్వితుడై ఉన్నాడు.
వవౌ ప్రవ్యథయన్దైత్యాన్ప్రతిలోమం సతోయదః। మారుతో దేవగంధర్వైర్విద్యాధరగణైః సహ
వర్షముతో కూడిన మేఘాలతో, ప్రవాహానికి విరుద్ధంగా వీచి, దైత్యులను కలవరపరిచాడు. మారు తనతో దేవతలు, గంధర్వులు, విద్యాధర గణాలతో కలిసి ఆడాడు.
చిక్రీడ రశ్మిభిశ్శుభ్రైర్నిర్ముక్తైరివ పన్నగైః। సృజంతః సర్పపతయస్తీవ్రం రోషమయం విషమ్
ప్రకాశవంతమైన కిరణాలతో, విడిపడిన పాముల్లా ఆడుతూ, పాముల అధిపతులు భయంకరమైన, కోపభరితమైన విషాన్ని విడుదల చేశారు.
శరభూతా విలగ్నాశ్చ చేరుర్వ్యాత్తాననా దివి। పర్వతాశ్చ శిలాశృంగైః శతశాఖైశ్చ పాదపైః
బాణాల రూపంలో ఉన్న ప్రాణులు పరస్పరం అతుక్కొని, ఆకాశంలో నోరు తెరిచి సంచరించాయి. పర్వతాలు శిలాశిఖరాలతో, వంద కొమ్మలతో చెట్లు కూడ వచ్చాయి.
ఉపతస్థుః సురగణాన్ప్రహర్తుం దానవం బలమ్। యః స దేవో హృషీకేశః పద్మనాభస్త్రివిక్రమః
దానవ సైన్యాన్ని ఎదుర్కొనటానికి దేవతా గణాలు సమీపించాయి. ఆ దేవుడు హృషీకేశుడు, పద్మనాభుడు, త్రివిక్రముడు.
యుగాంతే కృష్ణవర్త్మా చ విశ్వస్య జగతః ప్రభుః। సర్వయోనిః సమధుహా హవ్యభుక్క్రతుసంస్థితః
యుగాంతంలో విశ్వానికి అధిపతిగా, కృష్ణుని మార్గంగా, సమస్త ప్రాణుల మూలంగా, హవిస్సును స్వీకరించేవాడిగా, యజ్ఞంలో నిలిచినవాడిగా భగవంతుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
భూమ్యమ్బువ్యోమభూతాత్మా శ్యామః శాంతికరోరిహా। అవిఘ్నమమరాదీనాం చక్రే చక్రగదాధరః
భూమి, నీరు, ఆకాశం, భూతాల స్వరూపుడై, నీలవర్ణుడై, ఇక్కడ శాంతిని ప్రసాదించేవాడై, చక్రాయుధాన్ని, గదను ధరించినవాడైన ఆయన, అమరులకూ ఇతరులకూ అడ్డంకులు తొలగించాడు.
సవ్యేనాలభ్య మహతీం సర్వాయుధవినాశినీం। కరేణ కాలీం వపుషా శత్రుకాలప్రదాం గదాం
తన ఎడమ చేతిలో, అందరికీ అందని, అన్ని ఆయుధాలను నాశనం చేసే, శత్రువులకు అంతం తెచ్చే, కాళీ రూపమైన గొప్ప గదను పట్టుకున్నాడు.
శేషైర్భుజైః ప్రదీప్తాభైర్భుజగారిధ్వజః ప్రభుః। దధారాయుధజాలాని శార్ఙ్గాదీని మహాబలః
తన ఇతర జ్వలించే భుజాలతో, పాము జెండా ధరించిన ప్రభువైన మహాబలుడు, శారంగాది ఆయుధాల సమూహాన్ని పట్టుకున్నాడు.
స కశ్యపస్యాత్మభవం ద్విజం భుజగభోజనమ్। భుజగేంద్రేణ వదనే నివిష్టేన విరాజితమ్
కశ్యపుని ద్విజాతి కుమారుడైన, పాములకు ఆహారంగా నిర్ణయించబడినవాడిని, పాముల రాజు నోట్లో ఉంచి, ప్రకాశవంతంగా ధరించాడు.
అమృతారంభసంయుక్తం మందరాద్రిమివోచ్ఛితమ్। దేవాసురవిమర్దేషు బహుశో దృష్టవిక్రమమ్
అమృత జలాలతో కలసి, మందరాచలంలా పైకి లేచి, దేవాసుర యుద్ధాల్లో ఎన్నోసార్లు తన పరాక్రమాన్ని చూపినవాడిగా వెలిగాడు.