దైత్యవ్యూహగతో భాతి సనీహార ఇవాంశుమాన్। వసుంధరాభస్తదను దశనౌష్ఠేక్షణాయుధః॥౧.౪౦.
దానవుల వ్యూహంలోకి ప్రవేశించి, పొగమంచుతో కూడిన సూర్యుడిలా మెరిసాడు; ఆ తరువాత వసుంధరుడు పది పళ్ళు, పెదవులు, కళ్ళు, ఆయుధాలతో ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
హసంస్తిష్ఠతి దైత్యానామ్మధ్యే క్రూర మహాగ్రహః। అన్యే హయగతాస్తత్ర మత్తేభేంద్రగతాః పరే॥౧.౪౦.
క్రూరుడు, మహాగ్రహంలా, దానవుల మధ్య నవ్వుతూ నిలిచాడు; అక్కడ కొందరు గుర్రాలపై, మరికొందరు మత్తులో ఉన్న ఏనుగులపై కూర్చున్నారు.
సింహవ్యాఘ్రగతాశ్చాన్యే వరాహర్క్షేషు చాపరే। కేచిత్ఖరోష్ట్రయాతారః కేచిత్తోయదవాహనాః॥౧.౪౦.
ఇంకొంత మంది సింహాలు, పులులపై, మరికొందరు పందులు, ఎలుగుబంట్లపై, ఇంకొందరు గాడిదలు, ఒంటెలపై, మరికొందరు నీటిలో ఉండే జంతువులపై ప్రయాణించారు.
పత్తయశ్చాపరే దైత్యా భీషణా వికృతాననాః। ఏకపాదాస్త్వపాదాశ్చ ననృతుర్యుద్ధకాంక్షిణః॥౧.౪౦.
ఇంకొంత మంది దానవులు భయంకరమైన, వికారమైన ముఖాలతో కాలినడకన వచ్చారు; కొందరికి ఒక్క కాలు, మరికొందరికి కాలే లేవు, అందరూ యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా నర్తించారు.
ఆస్ఫోటయంతో బహవః స్వనంతశ్చ తథాపరే। దృప్తశార్దూలనిర్ఘోషా నేదుర్దానవపుఙ్గవాః॥౧.౪౦.
చాలామంది చేతులను కొట్టారు, మరికొందరు గట్టిగా అరచారు; దానవుల నాయకులు గర్వంతో ఉన్న పులుల గర్జనలా గట్టిగా అరచారు.
తే గదాపరిఘైర్ఘోరైః శిలాముద్గరపాణయః। బాహుభిః పరిఘాకారైస్తర్జయంతి స్మ దేవతాః॥౧.౪౦.
వారు భయంకరమైన గదలు, ముష్టిపిండాలు, రాళ్లు పట్టుకొని, తమ చేతులు ఇనుప దండాల్లా చేసి దేవతలను బెదిరించారు.
ప్రాసైః ఖడ్గైశ్చ పాశైశ్చ తోమరాంకుశపట్టిశైః। చిక్రీడుస్తే శతఘ్నీభిః శతధారైశ్చ ముద్గరైః॥౧.౪౦.
వారు కత్తులు, కర్రలు, ఉయ్యాలలు, జావళి, అంకుశాలు, కొరడాలతో, శతఘ్నిలాంటి ఆయుధాలతో, వందల కత్తులు ఉన్న ముష్టిపిండాలతో ఆటలాడారు.
ఖడ్గశైలైశ్చ శైలైశ్చ పరిఘైశ్చోద్యతాయుధైః। యుక్తం బలాహకగణైః సర్వతః సంవృతం నభః॥౧.౪౦.
కత్తులు, రాళ్లు, ఇనుప దండాలు లాంటి ఆయుధాలతో సిద్ధంగా ఉండగా, ఆకాశం చుట్టూ మేఘ సమూహాలతో పూర్తిగా కప్పబడింది.
ఏవం తద్దానవం సైన్యం సర్వసత్వమదోత్కటమ్। దేవతాభిముఖం తస్థౌ మేఘానీకమివోదితమ్॥౧.౪౦.
అలా ఆ దానవుల సైన్యం, అన్ని జీవుల గర్వంతో ఉప్పొంగి, దేవతలను ఎదుర్కొంటూ, ఆకాశంలో మేఘాల సమూహంలా నిలిచింది.
రేజే చ తద్దైత్యసహస్రగాఢం వాయ్వగ్నిశైలాంబుదతోయకల్పమ్। బలం బలౌఘాకులమభ్యుదీర్ణం యుయుత్సయోన్మత్తమివా బభాసే॥౧.౪౦.
ఆ దైత్యుల సైన్యం, వేలాది మంది తో సాంద్రంగా, గాలి, అగ్ని, కొండలు, మేఘాలు, నీళ్ళ వలె ప్రకాశిస్తూ, బలంతో ఉప్పొంగి, యుద్ధానికి ఉన్మత్తంగా కనిపించింది.
శ్రుతస్తే దైత్యసైన్యస్య విస్తారః కురునందన। సురాణామపి సైన్యస్య విస్తరం వైష్ణవం శృణు॥౧.౪౦.
ఓ కురువంశజా! దైత్యుల సైన్యం ఎంత విస్తారంగా ఉందో నీవు విన్నావు. ఇప్పుడు దేవతల వైష్ణవ సైన్యం గురించి విను.
పులస్త్య ఉవాచ। ఆదిత్యా వసవో రుద్రా అశ్వినౌ చ మహాబలౌ। సబలాః సానుగాశ్చైవ సంనహ్యన్త యథాక్రమమ్
పులస్త్యుడు ఇలా చెప్పాడు: ఆదిత్యులు, వసువులు, రుద్రులు, మహాబలశాలులు అయిన అశ్వినులు, తమ అనుచరులతో, తమ తమ బలాలతో, క్రమంగా యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యారు.
పురుహూతశ్చ పురతో లోకపాలః సహస్రదృక్। గ్రామణీః సర్వదేవానామారురోహ వరద్విపమ్
అందులో ముందుగా, సహస్ర నేత్రుడు, లోకపాలుడు, అందరి దేవతల నాయకుడు అయిన పురుహూతుడు, తన గొప్ప ఏనుగుపై ఎక్కాడు.
సవ్యే చాస్య రథః పార్శ్వే పక్షిప్రవరకేతనః। సురారుచక్రచరణో హైమచ్ఛత్రపరిష్కృతః
అతని ఎడమవైపు, పక్షిరాజు జండాతో, సూర్యుని వంటి చక్రాలతో, బంగారు గొడుగులతో అలంకరించబడిన రథం మెరిసింది.
దేవగంధర్వయక్షౌఘైరనుయాతః సహస్రశః। దీప్తిమద్భిశ్చ స్వర్గస్థైర్బ్రహ్మర్షిభిరభిష్టుతః
వెయ్యల సంఖ్యలో దేవతలు, గంధర్వులు, యక్షుల సమూహాలు అతని వెంట వచ్చాయి. స్వర్గంలో వెలుగొందే వారు, బ్రహ్మర్షులు అతన్ని స్తుతించారు.
వజ్రవిస్ఫారితోద్భూతైర్విద్యుదింద్రాయుధప్రభైః। యుక్తం బలాహకగణైః పర్వతైరివ కామగైః
వజ్రాయుధంతో ఏర్పడిన మేఘాలు, మెరుపులు, ఇంద్రాయుధాల కాంతితో ప్రకాశిస్తూ, కోరిక తీరే కొండల వలె మేఘాల సమూహాలతో ఆ రథం జత చేయబడింది.
యమారూఢః స భగవాన్పర్యేతి సకలం జగత్। హవిర్దానేషు గాయంతి విప్రా మఖముఖేస్థితాః
ఆ భగవంతుడు ఆ రథంపై ఎక్కి, మొత్తం లోకాన్ని చుట్టాడు. యజ్ఞాలలో, బ్రాహ్మణులు ముందున నిలబడి, ఆయనను గానం చేస్తారు.
స్వర్గసంగ్రామయాతేషు దేవతూర్యనినాదిషు। సేంద్రం తముపనృత్యంతి శతశో హ్యప్సరోగణాః
స్వర్గ యుద్ధంలో దేవతూర్యాలు మోగుతుండగా, వందలాది అప్సరసలు, ఇంద్రుని ముందు నాట్యం చేస్తారు.
కేతునా నాగరాజేన రాజమానో యథా రవిః। యుక్తో హయసహస్రేణ మనోమారుతరంహసా
నాగరాజు జండాతో, సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ, మనస్సు, గాలిలా వేగంగా పరుగెత్తే వెయ్యి గుర్రాలతో ఆ రథం కట్టబడింది.
సమ్యగ్రథవరో భాతి యుక్తో మాతలినా తదా। కృత్స్నః పరివృతో మేరుర్భాస్కరస్యేవ తేజసా
మాతలి ఆ రథాన్ని సరిగ్గా కట్టగా, అది మెరుపుగా మెరిసింది. అది చుట్టూ సూర్యుని తేజస్సుతో మెరిసే మెరుపు మేరు పర్వతంలా కనిపించింది.
యమస్తు దండముద్యమ్య కాలయుక్తం చ ముద్గరం। తస్థౌ సురగణానీకే దైత్యానాం చైవ దర్శయన్
యముడు తన దండాన్ని, కాలానికి తగిన ముసలిని ఎత్తిపట్టి, దేవతల సైన్యంలో నిలబడి, దైత్యులకు వాటిని చూపించాడు.
చతుర్భిః సాగరైర్యుక్తో లేలిహానైశ్చ పన్నగైః। శంఖముక్తాంగదధరో బిభ్రత్తోయమయం వపుః
నాలుగు సముద్రాలు, నాలుకలు చాపుతున్న పాములు, శంఖాలు, కంకణాలతో అలంకరించబడిన, నీటి వలె రూపాన్ని ధరించిన యముని వెంట వచ్చారు.
కాలపాశాన్సమావిధ్య హయైః శశికరోపమైః। వాయ్వీరితజలాకారైః కుర్వన్లీలాః సహస్రశః
కాలపాశాలను ఊపుతూ, చంద్రకిరణాల వలె గుర్రాలతో, వాయువు, అగ్ని, నీటి రూపాలతో వేలాది లీలలు చేశాడు.
పాండురోద్ధూతవసనః ప్రవాలరుచిరాంగదః। మణిశ్యామోత్తమవపుర్హారకేణార్చితోదరః
తెల్లని వస్త్రాలు ధరించి, పగడాల వలె మెరిసే కంకణాలతో అలంకరించబడి, నీలవర్ణమైన శరీరం, రత్నాల హారంతో మెరిసే నడుముతో ప్రకాశించాడు.
వరుణః పాశధృఙ్మధ్యే దేవానీకస్య తస్థివాన్। యుద్ధవేలామభిలషన్భిన్నవేల ఇవార్ణవః
వరుణుడు పాశాన్ని పట్టుకుని, దేవతల సైన్యంలో మధ్యలో నిలబడి, యుద్ధ సమయం కోసం తపిస్తూ, తీరం దాటి రావాలని ఆశించే సముద్రంలా కనిపించాడు.
యక్షరాక్షససైన్యేన గుహ్యకానాం గణైరపి। యుక్తశ్చ శంఖపద్మాభ్యాం నిధీనామధిపః ప్రభుః
యక్షులు, రాక్షసుల సైన్యం, గుహ్యకుల గణాలతో కలసి, శంఖం, పద్మం ధరించిన నిధుల అధిపతి, ప్రభావంతుడై అక్కడ ఉన్నాడు.
రాజరాజేశ్వరఃశ్రీమాన్గదాపాణిరదృశ్యత। విమానయోధీ ధనదో విమానే పుష్పకే స్థితః
రాజరాజేశ్వరుడు, గదను చేతబట్టి, మహిమాన్వితుడై యోధుల మధ్యలో పుష్పక విమానంలో నిలిచిన ధనదుడిని అందరూ చూశారు.
స రాజరాజః శుశుభే యక్షేశో నరవాహనః। పూర్వపక్షే సహస్రాక్షః పితృరాజశ్చ దక్షిణే
ఆ రాజరాజుడు, యక్షాధిపతి, మనుష్యులపై కూర్చొని ప్రకాశంగా వెలిగాడు. తూర్పు వైపున వేల కన్నులతో కూడిన ఇంద్రుడు, దక్షిణ దిశలో పితృదేవతల అధిపతి ఉన్నాడు.
వరుణః పశ్చిమే పక్ష ఉత్తరే నరవాహనః। చతుఃపక్షాశ్చ చత్త్వారో లోకపాలా మహాబలాః
పడమర వైపున వరుణుడు, ఉత్తర దిశలో మనుష్యవాహనుడు ఉన్నాడు. నాలుగు వైపులా మహాబలశాలులైన లోకపాలులు నిలిచారు.
ఆత్మదిక్షుచరంతశ్చతస్యదేవబలస్యతే। సూర్యః సప్తాశ్వయుక్తేన రథేనానిలగామినా
తన దిక్కులలో స్వేచ్ఛగా సంచరిస్తూ, దైవసేనతో కూడి, ఏడుగురి గుర్రాలు లాగే, గాలి వేగంతో పోయే రథంలో సూర్యుడు ప్రయాణించాడు.