శోభితం త్రాసనీయైశ్చ తోమరైః సపరశ్వధైః। ఉద్యతం ద్విషతాం హేతోర్ద్వితీయమివ మందరమ్॥౧.౪౦.
భయంకరమైన కత్తులు, గొడ్డళ్లతో అలంకరించబడి, శత్రువులను నాశనం చేయడానికి ఆ కొండ రెండవ మందరపర్వతంలా పైకి ఎగసింది.
యుక్తం ఖరసహస్రేణ సోఽధ్యారోహద్రథోత్తమమ్। విరోచనస్తు సంక్రుద్ధో గదాపాణిరవస్థితః॥౧.౪౦.
విరోచనుడు కోపంతో, చేతిలో గదను పట్టుకొని, వెయ్యి గాడిదలు జోడించిన గొప్ప రథంపై ఎక్కి నిలిచాడు.
ప్రముఖే తస్య సైన్యస్య దీప్తశృంగ ఇవాచలః। యుక్తం హయసహస్రేణ హయగ్రీవస్తు దానవః॥౧.౪౦.
తన సైన్యానికి ముందుభాగంలో, అగ్నిలా మెరిసే శిఖరాలతో ఉన్న కొండలా, వెయ్యి గుర్రాలు జోడించిన హయగ్రీవాసురుడు సిద్ధంగా నిలిచాడు.
వ్యూహితం దానవవ్యూహం పరిచక్రామ వీర్యవాన్। విప్రచిత్తిసుతః శ్వేతః శ్వేతకుండలభూషణః॥౧.౪౦.
విప్రచిత్తి కుమారుడు శ్వేతుడు, తెల్లని కుండలాలతో అలంకరించబడి, దానవుల వ్యూహాన్ని చుట్టి, సైన్యాన్ని అమర్చాడు.
స్యందనం వాహయామాస పరానీకస్య మర్దనః। వ్యాయతం కిష్కుసాహస్రం ధనుర్విస్ఫారయన్మహత్॥౧.౪౦.
వైర్యవంతుడు తన గొప్ప ధనుస్సును వేల బాణాలతో లాగుతూ, శత్రు సైన్యాన్ని నలిపేలా తన రథాన్ని నడిపించాడు.
స చాహవముఖే తస్థౌ సప్రరోహ ఇవాచలః। ఖరస్తు విష్కిరిన్క్రోధాన్నేత్రాభ్యాం రోపజం జలమ్॥౧.౪౦.
ఆయన యుద్ధభూమిలో శిఖరాలతో ఉన్న కొండలా నిలిచాడు; ఖరుడు కోపంతో కన్నీళ్లు కళ్లలో పొంగుతూ సిద్ధంగా ఉన్నాడు.
స్ఫురద్దంతౌష్ఠనయనః సంగ్రామం సోభ్యకాంక్షత। త్వష్టా త్వష్టాదశహయం యానమాస్థాయ దానవః॥౧.౪౦.
ఆయన పళ్ళు, పెదవులు, కళ్ళు కంపించుతూ యుద్ధాన్ని కోరుకున్నాడు; త్వష్టా అనే దానవుడు పద్దెనిమిది గుర్రాలు జోడించిన రథంపై ఎక్కాడు.
దివ్యవ్యూహప్రతీకాశా యుద్ధాయాభిముఖః స్థితః। అరిష్టో బలిపుత్రశ్చ వరిష్ఠో దుర్ధరాయుధః॥౧.౪౦.
దివ్యమైన సైన్యాన్ని పోలి యుద్ధానికి ఎదురుగా నిలిచాడు; బలిపుత్రుడు అరిష్టుడు, శక్తివంతమైన ఆయుధాలతో ముందుండి నడిపించాడు.
యుద్ధాయాభిముఖస్తస్థౌ ధరాధరవికంపనః। కిశోరస్త్వతిసంహర్షాత్కిశోర ఇవ చోదితః॥౧.౪౦.
అతడు యుద్ధానికి ఎదురుగా, కొండలను కంపించేలా నిలిచాడు; కిశోరుడు గొప్ప ఉత్సాహంతో, పసివెద్దిలా ప్రేరేపించబడ్డాడు.
అభవద్దైత్యమధ్యే స గ్రహమధ్యే యథా రవిః। లంబస్తు నవమేఘాభః ప్రలంబాంబరభూషణః॥౧.౪౦.
దానవుల మధ్యలో అతడు గ్రహాల మధ్య సూర్యుడిలా ప్రకాశించాడు; లంబుడు కొత్త మేఘంలా కనిపించి, ప్రలంబుడి వస్త్రాన్ని ధరించాడు.
దైత్యవ్యూహగతో భాతి సనీహార ఇవాంశుమాన్। వసుంధరాభస్తదను దశనౌష్ఠేక్షణాయుధః॥౧.౪౦.
దానవుల వ్యూహంలోకి ప్రవేశించి, పొగమంచుతో కూడిన సూర్యుడిలా మెరిసాడు; ఆ తరువాత వసుంధరుడు పది పళ్ళు, పెదవులు, కళ్ళు, ఆయుధాలతో ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
హసంస్తిష్ఠతి దైత్యానామ్మధ్యే క్రూర మహాగ్రహః। అన్యే హయగతాస్తత్ర మత్తేభేంద్రగతాః పరే॥౧.౪౦.
క్రూరుడు, మహాగ్రహంలా, దానవుల మధ్య నవ్వుతూ నిలిచాడు; అక్కడ కొందరు గుర్రాలపై, మరికొందరు మత్తులో ఉన్న ఏనుగులపై కూర్చున్నారు.
సింహవ్యాఘ్రగతాశ్చాన్యే వరాహర్క్షేషు చాపరే। కేచిత్ఖరోష్ట్రయాతారః కేచిత్తోయదవాహనాః॥౧.౪౦.
ఇంకొంత మంది సింహాలు, పులులపై, మరికొందరు పందులు, ఎలుగుబంట్లపై, ఇంకొందరు గాడిదలు, ఒంటెలపై, మరికొందరు నీటిలో ఉండే జంతువులపై ప్రయాణించారు.
పత్తయశ్చాపరే దైత్యా భీషణా వికృతాననాః। ఏకపాదాస్త్వపాదాశ్చ ననృతుర్యుద్ధకాంక్షిణః॥౧.౪౦.
ఇంకొంత మంది దానవులు భయంకరమైన, వికారమైన ముఖాలతో కాలినడకన వచ్చారు; కొందరికి ఒక్క కాలు, మరికొందరికి కాలే లేవు, అందరూ యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా నర్తించారు.
ఆస్ఫోటయంతో బహవః స్వనంతశ్చ తథాపరే। దృప్తశార్దూలనిర్ఘోషా నేదుర్దానవపుఙ్గవాః॥౧.౪౦.
చాలామంది చేతులను కొట్టారు, మరికొందరు గట్టిగా అరచారు; దానవుల నాయకులు గర్వంతో ఉన్న పులుల గర్జనలా గట్టిగా అరచారు.
తే గదాపరిఘైర్ఘోరైః శిలాముద్గరపాణయః। బాహుభిః పరిఘాకారైస్తర్జయంతి స్మ దేవతాః॥౧.౪౦.
వారు భయంకరమైన గదలు, ముష్టిపిండాలు, రాళ్లు పట్టుకొని, తమ చేతులు ఇనుప దండాల్లా చేసి దేవతలను బెదిరించారు.
ప్రాసైః ఖడ్గైశ్చ పాశైశ్చ తోమరాంకుశపట్టిశైః। చిక్రీడుస్తే శతఘ్నీభిః శతధారైశ్చ ముద్గరైః॥౧.౪౦.
వారు కత్తులు, కర్రలు, ఉయ్యాలలు, జావళి, అంకుశాలు, కొరడాలతో, శతఘ్నిలాంటి ఆయుధాలతో, వందల కత్తులు ఉన్న ముష్టిపిండాలతో ఆటలాడారు.
ఖడ్గశైలైశ్చ శైలైశ్చ పరిఘైశ్చోద్యతాయుధైః। యుక్తం బలాహకగణైః సర్వతః సంవృతం నభః॥౧.౪౦.
కత్తులు, రాళ్లు, ఇనుప దండాలు లాంటి ఆయుధాలతో సిద్ధంగా ఉండగా, ఆకాశం చుట్టూ మేఘ సమూహాలతో పూర్తిగా కప్పబడింది.
ఏవం తద్దానవం సైన్యం సర్వసత్వమదోత్కటమ్। దేవతాభిముఖం తస్థౌ మేఘానీకమివోదితమ్॥౧.౪౦.
అలా ఆ దానవుల సైన్యం, అన్ని జీవుల గర్వంతో ఉప్పొంగి, దేవతలను ఎదుర్కొంటూ, ఆకాశంలో మేఘాల సమూహంలా నిలిచింది.
రేజే చ తద్దైత్యసహస్రగాఢం వాయ్వగ్నిశైలాంబుదతోయకల్పమ్। బలం బలౌఘాకులమభ్యుదీర్ణం యుయుత్సయోన్మత్తమివా బభాసే॥౧.౪౦.
ఆ దైత్యుల సైన్యం, వేలాది మంది తో సాంద్రంగా, గాలి, అగ్ని, కొండలు, మేఘాలు, నీళ్ళ వలె ప్రకాశిస్తూ, బలంతో ఉప్పొంగి, యుద్ధానికి ఉన్మత్తంగా కనిపించింది.
శ్రుతస్తే దైత్యసైన్యస్య విస్తారః కురునందన। సురాణామపి సైన్యస్య విస్తరం వైష్ణవం శృణు॥౧.౪౦.
ఓ కురువంశజా! దైత్యుల సైన్యం ఎంత విస్తారంగా ఉందో నీవు విన్నావు. ఇప్పుడు దేవతల వైష్ణవ సైన్యం గురించి విను.
పులస్త్య ఉవాచ। ఆదిత్యా వసవో రుద్రా అశ్వినౌ చ మహాబలౌ। సబలాః సానుగాశ్చైవ సంనహ్యన్త యథాక్రమమ్
పులస్త్యుడు ఇలా చెప్పాడు: ఆదిత్యులు, వసువులు, రుద్రులు, మహాబలశాలులు అయిన అశ్వినులు, తమ అనుచరులతో, తమ తమ బలాలతో, క్రమంగా యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యారు.
పురుహూతశ్చ పురతో లోకపాలః సహస్రదృక్। గ్రామణీః సర్వదేవానామారురోహ వరద్విపమ్
అందులో ముందుగా, సహస్ర నేత్రుడు, లోకపాలుడు, అందరి దేవతల నాయకుడు అయిన పురుహూతుడు, తన గొప్ప ఏనుగుపై ఎక్కాడు.
సవ్యే చాస్య రథః పార్శ్వే పక్షిప్రవరకేతనః। సురారుచక్రచరణో హైమచ్ఛత్రపరిష్కృతః
అతని ఎడమవైపు, పక్షిరాజు జండాతో, సూర్యుని వంటి చక్రాలతో, బంగారు గొడుగులతో అలంకరించబడిన రథం మెరిసింది.
దేవగంధర్వయక్షౌఘైరనుయాతః సహస్రశః। దీప్తిమద్భిశ్చ స్వర్గస్థైర్బ్రహ్మర్షిభిరభిష్టుతః
వెయ్యల సంఖ్యలో దేవతలు, గంధర్వులు, యక్షుల సమూహాలు అతని వెంట వచ్చాయి. స్వర్గంలో వెలుగొందే వారు, బ్రహ్మర్షులు అతన్ని స్తుతించారు.
వజ్రవిస్ఫారితోద్భూతైర్విద్యుదింద్రాయుధప్రభైః। యుక్తం బలాహకగణైః పర్వతైరివ కామగైః
వజ్రాయుధంతో ఏర్పడిన మేఘాలు, మెరుపులు, ఇంద్రాయుధాల కాంతితో ప్రకాశిస్తూ, కోరిక తీరే కొండల వలె మేఘాల సమూహాలతో ఆ రథం జత చేయబడింది.
యమారూఢః స భగవాన్పర్యేతి సకలం జగత్। హవిర్దానేషు గాయంతి విప్రా మఖముఖేస్థితాః
ఆ భగవంతుడు ఆ రథంపై ఎక్కి, మొత్తం లోకాన్ని చుట్టాడు. యజ్ఞాలలో, బ్రాహ్మణులు ముందున నిలబడి, ఆయనను గానం చేస్తారు.
స్వర్గసంగ్రామయాతేషు దేవతూర్యనినాదిషు। సేంద్రం తముపనృత్యంతి శతశో హ్యప్సరోగణాః
స్వర్గ యుద్ధంలో దేవతూర్యాలు మోగుతుండగా, వందలాది అప్సరసలు, ఇంద్రుని ముందు నాట్యం చేస్తారు.
కేతునా నాగరాజేన రాజమానో యథా రవిః। యుక్తో హయసహస్రేణ మనోమారుతరంహసా
నాగరాజు జండాతో, సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ, మనస్సు, గాలిలా వేగంగా పరుగెత్తే వెయ్యి గుర్రాలతో ఆ రథం కట్టబడింది.
సమ్యగ్రథవరో భాతి యుక్తో మాతలినా తదా। కృత్స్నః పరివృతో మేరుర్భాస్కరస్యేవ తేజసా
మాతలి ఆ రథాన్ని సరిగ్గా కట్టగా, అది మెరుపుగా మెరిసింది. అది చుట్టూ సూర్యుని తేజస్సుతో మెరిసే మెరుపు మేరు పర్వతంలా కనిపించింది.